«Ular bizning ojizligimizni bilishadi»: Greggs doʻkonlaridagi oʻgʻrilikka qarshi kurashning old chizigʻida
BBC muxbirlari Greggs xodimlari bilan doʻkondagi oʻgʻrilik haqida suhbatlashishdi va oʻgʻrilarning muzlatgichni talayotganini kuzatishdi.
«Ular bizning ojizligimizni bilishadi»: Greggs novvoyxonasidagi doʻkon oʻgʻriligiga qarshi kurashning old chizigʻida
Birmingem yaqinidagi Bearvud shahrida joylashgan Greggs novvoyxonasida soat 09:30 (Britaniya yozgi vaqti bilan) va kunning birinchi oʻgʻrisi allaqachon bir quti Red Bull bilan chiqib ketdi.
30 daqiqadan kamroq vaqt ichida yelkasiga ryukzak osgan ikki erkak yuzlarini yashirishga ham urinmay, muzlatgichdan yana ichimliklarni oʻgʻirlash uchun bostirib kirishdi va ularni toʻxtatmoqchi boʻlgan ayol xodimni haqorat qilishdi.
Ushbu voqea doʻkon oʻgʻriligi haqida xodimlar va mijozlar bilan suhbatlashish uchun yaqindagina yetib kelgan BBC jamoamizning koʻz oʻngida sodir boʻldi.
Ishchilarning aytishicha, 55 soniya davom etgan bunday jurʼatli bosqin oddiy holga aylangan boʻlib, qonunbuzarlar ushbu filialga kuniga bir necha bor hujum qilishadi.
Ularning soʻzlariga koʻra, xodimlarga peshtaxta ortida qolish va hech narsa qilmaslik aytilgan, biroq ular baribir, agar aralashishga harakat qilishsa, oʻzlariga tahdid soladigan, baʼzan esa zoʻravonlik qiladigan ashaddiy oʻgʻrilarning har kungi hujumlariga bardosh berishlariga toʻgʻri keladi.
Ushbu mashhur novvoyxona va tezkor taomlar tarmogʻi 75 yildan beri pishiriqlar va sendvichlar sotib keladi va hozirda Buyuk Britaniya boʻylab 2600 dan ortiq doʻkonlariga ega.
Greggs vakillarining aytishicha, ular butun sohaga xos boʻlgan doʻkon oʻgʻriligi muammosiga «juda jiddiy» yondashadilar, oʻz doʻkonlarida xavfsizlik choralarini kuchaytirganlar va politsiya bilan yaqindan hamkorlik qilmoqdalar.
Biroq Uest-Midlendsdagi doimiy mijozlarning aytishicha, ular filiallar kunu tun nishonga olinayotganini va bundan eng koʻp xodimlar jabr koʻrayotganini kuzatishmoqda.
Greggs doʻkonlarda bir qator chora-tadbirlarni amalga oshirayotganini aytmoqda
«Afsus bilan aytamanki, ahvol yomonlashmoqda», deydi bir safar Bearvud filialidan oʻgʻrining «qutilardagi pirojniylarni» olib chiqib ketayotganini kuzatgan Karl Uillis.
Mijoz Beril Xenni esa jinoyatchilarga qarab: «Uni joyiga qoʻy yoki pulini toʻla!» deb baqirishini aytadi.
Uchinchi xaridor Aleksa Uoker bir erkakning jinsi shimining orqa tomoniga uchta bagetni tiqib olganini koʻrganini eslaydi.
«Ular u yerdagi odamlar hech narsa qila olmasligini bilishadi, ular juda tez harakat qilishadi», deydi u.
Uokerning aytishicha, oʻgʻrilikka qoʻl urgan bir ayol xodimlardan biri unga qarshilik koʻrsatganidan keyin tashqariga chiqib, ishchining mashinasini tepgan.
«U shunchaki tashqariga chiqib, uni quvib ketdi va: „Boʻldi, bu yerga kelma. Bu yerga boshqa qadam bosma“, dedi».
Xodimlarning bizga aytishicha, oʻgʻrilarning maqsadlari joyga qarab farq qiladi va ularning taʼkidlashicha, baʼzilar energetik ichimliklarni mahalliy pablar va doʻkonlarda qayta sotish uchun oʻgʻirlashadi.
«Ularning doʻkon boʻylab yurishi... va oʻzlarini tutishidan nima qilmoqchi ekanliklarini darhol bilib olish mumkin», deydi ismini oshkor qilmagan xodim.
Joyga yoki kunning vaqtiga qarab, bu navbatdagi doza uchun pul topmoqchi boʻlgan giyohvandlar yoki shunchaki koʻngilocharlik uchun tartibsizlik keltirib chiqarayotgan maktab oʻquvchilari boʻlishi mumkin.
Birmingemning Kings Xit tumanidagi boshqa bir Greggs xodimlari avvalroq BBC'ga oʻsmirlar toʻdasi bostirib kirib, qoʻllariga siqqancha ovqat oʻgʻirlab ketishganini, ayol xodim esa ularni ichkariga qoʻymaslik uchun eshikni qulflamoqchi boʻlganida kaltaklanganini aytishgan edi.
Uest-Midlends boʻylab politsiya 2025 va 2026 yillar oraligʻida 31 786 ta doʻkon oʻgʻriligi jinoyatini qayd etgan, bu Angliya va Uelsdagi yettinchi eng yuqori koʻrsatkichdir.
Greggs boshqa yirik oziq-ovqat chakana savdogarlaridan farq qilmaydi — ularning barchasi oʻgʻrilar toʻlqiniga qarshi kurashish yoʻllarini doimiy ravishda oʻylab topishmoqda.
Biroq, Greggs mahsulotlarining aksariyati ochiq peshtaxtalarda turgani va xodimlar doʻkonning eng chekkasidagi peshtaxta ortida joylashgani sababli, bu vaziyatdan foydalanib qoluvchilar uchun oson oʻlja boʻlib koʻrinadi.
Kompaniya allaqachon tanlangan doʻkonlarda oʻgʻrilikni kamaytirish maqsadida oziq-ovqatlarni peshtaxta ortiga koʻchirishni boshladi
Aprel oyida u, shuningdek, jiddiy zarar koʻrgan «juda kam sonli» joylarda ochiq vitrinalarni olib tashladi
va Birmingemda bu borada sinov ishlari olib borilayotganini maʼlum qildi.
Ismi oshkor etilishini istamagan xodimlardan biri oʻgʻrilar xodimlarning ularni toʻxtatishga ojiz ekanligini bilishiga ishonadi.
Koʻpgina chakana savdogarlar oʻz xavfsizligi uchun xodimlarga qarshilik koʻrsatmaslikni maslahat berishadi.
«Bizga asosan „aralashmagan maʼqul“ deb aytishadi», deydi xodim. «Agar biz tashqariga chiqsak va bizga biror narsa boʻlsa, biz aslida himoyalanmaganmiz».
Ishchilar politsiya kuchlari doʻkon oʻgʻriliklari bilan shugʻullanish uchun haddan tashqari band ekanligidan va bu xodimlarni himoyasiz qoldirayotganidan xavotirda.
Ketlin Xemmond doimiy oʻgʻriliklar uni gʻazablantirishini aytadi
Vulverhemptonning Bilston shahridagi doʻkon mijozi Ketlin Xemmond maktabga ketayotgan bolalarning sendvichlarni bemalol olib ketayotganini koʻrganini aytadi.
«Bu meni haqiqatan ham gʻazablantiradi. Bu notoʻgʻri», deydi u.
«Lekin yana bir tomondan, men masalaning boshqa jihatini ham tushunaman. Agar ularning puli boʻlmasa va chorasiz qolishsa, shunday qilishadi, toʻgʻrimi?»
Yondagi bukmekerlik idorasida ishlaydigan Sanni Bhattining aytishicha, u yoshlarning ovqat oʻgʻirlash uchun ichkariga yugurib kirishdan oldin yuzlarini toʻsib olishganini koʻrgan.
Baʼzilar niqob taqib ham oʻtirishmaydi, deydi u. «Bolalar hozir juda haddidan oshishgan.
Haddidan oshishgan, nazarimda, chunki ular jazosiz qolishmoqda».
Sanni Bhatti maktab oʻquvchilari Greggs'dan ovqat oʻgʻirlayotganini koʻrganini aytadi
Greggs avvalroq xabar berish va chora koʻrishni tezlashtirish uchun voqea haqidagi maʼlumotlarni toʻgʻridan-toʻgʻri mahalliy politsiya mahkamalariga yuboradigan dasturiy taʼminotni sinovdan oʻtkazayotganini maʼlum qilgan edi.
Raqobatchi Pret a Manger va Costa kompaniyalari takroriy qonunbuzarlarni toʻxtatib qolish uchun xavfsizlik xodimlarini yolladilar.
Baʼzi Greggs filiallari ham shunday qilishdi, jumladan, 2024 yilda Koventridagi filial.
Greggs oʻz bayonotida BBC'ga shunday dedi: «Doʻkon oʻgʻriligi — bu butun sohaga xos muammo boʻlib, biz bunga juda jiddiy yondashamiz.
Biz doʻkonlarimizda bir qator kuchaytirilgan xavfsizlik choralariga sarmoya kiritdik va ushbu muammoni hal qilish hamda qonunbuzarlar jazosiz qolmasligi uchun politsiya va keng tarmoq idoralari bilan yaqindan hamkorlik qilishni davom ettirmoqdamiz».
Bir ayol xodimning aytishicha, unga nisbatan adovat saqlab yurgan oʻgʻriga duch kelib qolmaslik uchun qorongʻi tongda ishga erta kelish unga qoʻrqinchli tuyuladi.
Biroq ularda xavfsizlik kameralari va mahalliy kengash xodimlari bilan bogʻlangan ratsiyalar mavjud.
«Biror narsa sodir boʻlsa, biz bu haqda oʻsha yerda xabar beramiz, politsiyaga xabar beramiz, keyin ular kelib koʻrsatmalar olishlari, kameralarni koʻrishlari mumkin», deydi ismi oshkor etilmagan xodim.
«Bu biz unga qarshi kurashishimiz mumkin boʻlgan yagona yoʻl».
Uest-Midlends politsiyasining maʼlum qilishicha, Bearvudni qamrab oluvchi Sandvell tumanida chakana savdo jinoyatlariga qarshi kurashuvchi maxsus guruh mavjud boʻlib, u ashaddiy qonunbuzarlarni javobgarlikka tortish uchun korxonalar bilan yaqindan hamkorlik qilmoqda.
Tumanning chakana savdo jinoyatlariga qarshi kurashish guruhi serjanti Jeyson Uolters korxonalarga politsiya xodimlari va boshqa doʻkonlar bilan aloqa oʻrnatish imkonini beruvchi chakana savdo radio tizimiga eʼtibor qaratadi.
Politsiyaning bildirishicha, xavfsizlikni oshirish uchun Bearvud Roud boʻylab kuzatuv kameralari ham oʻrnatilgan.
«Har bir doʻkon oʻgʻriligi haqida xabar berish, moliyaviy qiymatidan qatʼi nazar, juda muhim, chunki bu ashaddiy qonunbuzarlarga qarshi ish qoʻzgʻatishga yordam beradi», deya qoʻshimcha qiladi Uolters.
«Yaxshi kuzatuv kameralarini oʻrnatish qonunbuzarlarning javobgarlikka tortilish imkoniyatini oshiradi, chunki bu bizga tasvirlarni olish va ularning shaxsini aniqlash uchun yuzni tanish dasturidan foydalanish imkonini beradi».
Sandvell kengashi matbuot kotibi Bearvud va Uedsberini jinoyatchilik va antiijtimoiy xulq-atvorga qarshi kurashish boʻyicha «ustuvor hududlar» deb taʼriflaydi va kuzatuv kameralari tunu kun nazorat qilinishini aytadi.
Mahalliy hokimiyat, shuningdek, mahalliy muammolarni aniqlash uchun tadbirkorlar bilan toʻgʻridan-toʻgʻri suhbatlashadi, deya qoʻshimcha qildi u.
«Biz korxonalarni jinoyatchilikning oldini olish va bu haqda xabar berish boʻyicha mavjud imkoniyatlardan foydalanishga undashda davom etamiz».