Uganda qirolining vorisi etib taniqli teleboshlovchi tanlanganidan keyin qirollik oilasida ixtilof yuzaga keldi
Qirol Oyoning oilasi u oʻzining yosh oʻgʻlini Tooro qirolligining vorisi deb eʼlon qilgan vasiyatnoma qoldirganini aytmoqda.
**Uganda qirolining oʻrniga mashhur teleboshlovchi tanlanganidan keyin qirollik oilasi ikkiga boʻlindi**
UBC telekanali yangiliklar boshlovchisi shahzoda Edvard Rukidi Kijanangoma Tooroning yangi monarxi etib saylandi
Ugandaning anʼanaviy qirolliklaridan birida, vafotiga qadar dunyodagi eng yosh hukmron monarx boʻlgan marhum qirolning dafn marosimiga bir necha kun qolganda, taxt vorisligi boʻyicha shiddatli bahs-munozaralar boshlandi.
30 yildan ortiq vaqt davomida Tooro qirolligini boshqargan qirol Oyo Nyimba Kabamba Iguru Rukidi IV oʻtgan oy AQShda saraton kasalligidan davolanayotgan vaqtida 34 yoshida vafot etgan edi.
Qirollik urugʻi oqsoqollari mashhur teleboshlovchi, 56 yoshli shahzoda Edvard Rukidi Kijanangomani navbatdagi monarx etib tayinladilar, biroq Oyoning yaqin oilasi bu qarorni rad etdi.
Uning singlisi, malika Rut Komuntalening aytishicha, marhum qirol 2022 yilda yozilgan vasiyatnoma qoldirgan boʻlib, unda shaxsi hech qachon jamoatchilikka oshkor qilinmagan yosh oʻgʻli oʻz vorisi sifatida koʻrsatilgan.
Qirolicha Best Kemigisa oilaga oʻgʻlini tinchgina dafn etishga imkon berishni soʻradi.
«Akam haqiqatan ham taxt vorisini qoldirgan va bu juda aniq koʻrsatilgan edi», dedi u va chorshanba kuni kechqurun ushbu eʼlonni qilganlarni oila hali motam tutayotgan bir paytda «tartibsizlik va gʻalayon» keltirib chiqarishda aybladi.
Shu bilan birga, marhum qirolning onasi, qirolicha Best Kemigisa saroydan qirollik soqchilari olib tashlangani va askarlar joylashtirilganini, bu esa qirollik oilasining harakatlanishini va mehmonlarni qabul qilish imkoniyatini cheklab qoʻyganini aytdi va buni «uy qamogʻi» deb taʼrifladi.
U armiya rahbariyati va prezident Yoveri Museveniga murojaat qilib, oilaga motam tutish va shanba kuni Oyoni tinchgina dafn etishga imkon berishni soʻradi.
«Taxt uchun kurashayotganlarga murojaat qilaman: iltimos, bularning barchasi uchun hali vaqt boʻladi», dedi u. «Bizga qaygʻurishimizga va oʻgʻlim qirol Oyoni dafn etishimizga qoʻyib bering».
Uganda gʻarbidagi Fort-Portal shahridagi saroy yaqinidagi qirollik maqbarasida boʻlib oʻtadigan dafn marosimiga minglab motamsarolar kelishi kutilmoqda.
Uning jasadi juma kuni AQShdan Ugandaga samolyotda olib kelindi va dafn marosimiga tayyorgarlik koʻrilmoqda.
Tooro — Ugandaning anʼanaviy qirolliklaridan biri. Uning monarxi rasmiy siyosiy hokimiyatga ega emas, lekin Uganda gʻarbida muhim madaniy shaxs boʻlib qolmoqda.
Uganda 1967 yilda oʻzining anʼanaviy qirolliklarini tugatgan edi, biroq ular 1990-yillarda prezident Museveni davrida qayta tiklandi. Ularning monarxlari siyosiy hukmdorlar emas, balki madaniy yetakchilar sifatida tan olinadi.
Marhum qirol Oyoning singlisi, malika Rut Komuntale qirollik oilasining yangi tayinlangan Tooro monarxini rad etishiga boshchilik qildi
Oyoning oʻgʻli borligi haqida birinchi boʻlib qirol vafotidan keyingi kunlarda prezident Museveni ommaviy ravishda maʼlum qildi va unga bu haqda qirolicha-ona aytganini bildirdi.
Boshqa hech qanday tafsilotlar rasman eʼlon qilinmagan va u ilgari Oyoning vorisi sifatida taqdim etilmagan edi.
Bu bahs Tooroda taxt vorisligi qanchalik murakkab tizimda ishlashini koʻrsatdi.
Toj belgilangan vorislik chizigʻi boʻyicha oʻtadigan Britaniya monarxiyasidan farqli oʻlaroq, Tooro monarxi qirollik sulolaviy urugʻi boʻlmish Babiito vakillari orasidan tanlanadi.
Qirollik poytaxti Fort-Portalda boʻlib oʻtgan matbuot anjumanida qirollik urugʻining vorislik qoʻmitasi Oyoning amakivachchasi va davlatga qarashli UBC telekanali boshlovchisi Kijanangomani monarx deb eʼlon qildi.
Urugʻ oqsoqollari Tooro qirolining mahalliy unvoni boʻlmish «Omukama» boʻlish uchun munosib shahzodani tanlashga odatiy vakolatga ega ekanliklarini aytishdi.
Vorislik hayʼati Kijanangomani tanlashdan oldin «tegishli tekshiruv, maslahatlashuv va atroflicha mulohaza» olib borganini, qarorni 19 nafar aʼzo imzolaganini maʼlum qildi.
Kijanangoma — shahzoda Kristofer Pol Kijanangomaning oʻgʻli va Tooroning sobiq qiroli Jorj David Rukidi III ning nabirasidir.
Vorislik qoʻmitasining soʻzlariga koʻra, Buyuk Britaniyada yashovchi boshqa bir qirollik oilasi aʼzosi, shahzoda Jorj Desmond Kamurasi nomzodi ham avval koʻrib chiqilgan, biroq u boshqa masʼuliyatlarini vaj qilib, buni rad etgan.
Taxtga oʻtirish marosimi qachon boʻlishi hozircha nomaʼlum, biroq qoʻmita bu Tooro anʼanalari va urf-odatlariga muvofiq amalga oshirilishini bildirdi.
Qirol Oyo Nyimba Kabamba Iguru Rukidi IV taʼlimni qoʻllab-quvvatlagan modernizator monarx sifatida olqishlangan edi
Oyoning oilasi tezda matbuot anjumani oʻtkazib, ushbu eʼlonni rad etdi va marhum qirolning yozma istaklari hurmat qilinishi kerakligini taʼkidladi.
Malika Komuntalening aytishicha, Oyo vorislik boʻyicha «juda qatʼiy koʻrsatmalar» qoldirgan boʻlib, unda oʻgʻlini birinchi navbatdagi voris deb atagan, shuningdek, agar bola taxtni egallay olmasa, muqobil variantlarni ham belgilab bergan — bu fikrni uning xolasi, katta malika Elizabet Bagaaya ham qoʻllab-quvvatladi.
Biroq urugʻ vakillari Oyoning oʻgʻli borligi haqidagi xabarlar yetarli emasligini, chunki bola Tooro anʼanalari talab qilganidek qirollik urugʻiga rasman taqdim etilmaganini aytishdi.
Qoʻmita aʼzolaridan biri Ugandaning NTV telekanaliga bergan intervyusida qirollik farzandi oqsoqollarga rasman tanishtirilishi, soʻngra kelajakdagi rahbarlikka nomzod sifatida koʻrilishidan oldin marosimlar va boshqa tayyorgarliklardan oʻtishi kerakligini aytdi.