Uchuvchilar mushtlashuvi, olib qochish haqidagi signal va favqulodda qoʻnish. Flydubai voqeasi haqida nimalar maʼlum

Uchuvchilar mushtlashuvi, samolyotni egallab olish signali va favqulodda qoʻnish. Flydubai intsidenti haqida nimalar maʼlum

Dubay — Tel-Aviv yoʻnalishi boʻyicha uchgan Flydubai reysi bortidagi hodisa bir necha soat ichida bir-biriga zid xabarlar bilan toʻlib ketdi: avvaliga samolyotning ehtimoliy egallab olinishi, soʻngra uchuvchilarning mushtlashuvi, kursni oʻzgartirishga urinish va ehtimoliy terakt haqida maʼlumotlar paydo boʻldi. Bunda fuqarolik haqidagi, hatto uchuvchilarning oʻzlarining ahvoli haqidagi maʼlumotlar ham oʻzgarib turdi. Ushbu epizod haqida ayni paytda nimalar maʼlumligi, unda kimlar ishtirok etgani va qaysi talqinlar hozircha faqat talqin boʻlib qolayotganini tahlil qilamiz.

30 sentyabr kuni FZ1073 reysi Dubaydan Tel-Avivga Boeing 737 MAX 8 samolyotida parvozni amalga oshirayotgan edi. Bortda 174 nafar yoʻlovchi va sakkiz nafar ekipaj aʼzosi boʻlgan. Parvoz paytida samolyot umumiy favqulodda vaziyatni anglatuvchi 7700 kodini, soʻngra qisqa vaqtga parvozga noqonuniy aralashuv, jumladan, egallab olish xavfi mavjud boʻlganda qoʻllaniladigan 7500 kodini uzatgan. Flightradar24 maʼlumotlari shuni koʻrsatadiki, shundan soʻng samolyot yoʻnalishini keskin oʻzgartirib, Saudiya Arabistoni tomon yoʻl olgan.

Aynan 7500 kodi samolyotning ehtimoliy olib qochilishi haqidagi dastlabki talqinga sabab boʻldi. Isroil xizmatlari qiruvchi samolyotlarni havoga koʻtardi, mamlakat rasmiylari esa xavfsizlik masalalari boʻyicha shoshilinch yigʻilish oʻtkazdi. Biroq keyinroq favqulodda vaziyatga bevosita uchuvchilar kabinasidagi mojaro sabab boʻlgani maʼlum boʻldi.

Samolet balandlikni keskin yoʻqotgan. Flightradar24 maʼlumotlariga koʻra, pasayish yarim daqiqadan kamroq vaqt ichida taxminan 4,5 ming metrni tashkil etgan. Shu bilan birga, turli manbalar pasayishning turli parametrlarini keltirmoqda, shu bois balandlik oʻzgarishining aniq ketma-ketligini hozircha kelgusi tergov mavzusi deb hisoblagan maʼqul. Boshqaruv tiklanganidan soʻng, samolyot Saudiya Arabistoni shimoli-gʻarbidagi Tabuk aeroportiga yoʻl oldi va sogʻ-omon qoʻndi.

Kabinada kim boʻlgan

Saudiya rasmiylarining dastlabki maʼlumotlariga koʻra, ikkinchi uchuvchi ekipaj komandiriga hujum qilgan. Natijada ikkalasi ham jarohat olgan. Bu sodir boʻlgan voqeani samolyotni egallab olish haqidagi dastlabki xabarlardan ajratish imkonini beruvchi birinchi muhim aniqlangan faktdir: gap ekipaj aʼzolaridan birining boshqasiga hujum qilgani haqida bormoqda.

Komandir Hindiston fuqarosi Smit Machchxar boʻlgan. Hujumdan keyin u olgan jarohatlariga qaramay, kabina eshigini ochishga muvaffaq boʻlgan. Bu yoʻlovchilar va boshqa ekipaj aʼzolariga ichkariga kirish va vaziyatga aralashish imkonini berdi. Keyinroq Machchxar Hindiston Bosh vaziri Narendra Modiga samolyot pasayayotganini tushunib yetgani va kabina eshigini ocha olgani, shundan soʻng u yerga odamlar kirganini soʻzlab berdi.

Ikkinchi uchuvchi ham hodisadan keyin jarohat olgan. Uning fuqaroligi dastlabki soatlarda ziddiyatli tarzda yoritildi: Isroil OAVlari avvaliga uchuvchilarni rossiyalik va ukrainalik deb atadi, keyinroq BAA va Oʻmon fuqaroligi haqida xabarlar paydo boʻldi. Keyingi xabarlarda ikkinchi uchuvchi Oʻmon fuqarosi deb ataldi, biroq bu maʼlumotlarni manbalarning xabarlariga kiritish lozim, chunki Flydubai ekipaj aʼzolarining millatini rasman oshkor qilmadi.

Yoʻlovchilar vaziyatga qanday aralashishdi

Kabina eshigi ochilganidan keyin u yerga yoʻlovchilar va boshqa ekipaj aʼzolari kirishdi. Bir nechta yoʻlovchi ikkinchi uchuvchini zararsizlantirishga yordam berdi. Isroil Prezidenti Itsxak Gertsog ushbu epizoddagi ishtiroki uchun Yaniv Xayun, Tsvika Manes va Asaf Radjuan mukofotlanishi kerakligini maʼlum qildi. Yana bir yoʻlovchi, stomatolog Shota Musayev yaralangan komandirga yordam koʻrsatgan.

Xayunning roli alohida muhokama qilindi. Uning oʻz soʻzlariga koʻra, u hujumchini ushlab olgan, soʻngra samolyot keskin pasaya boshlaganda shturvalni oʻziga tortgan. Buni qoʻnishning aniqlangan faktidan ajratish muhim: yoʻlovchining hikoyasi boshqaruv uchun kurash epizodlaridan birini tushuntiradi, ammo samolyotni aynan u boshqarganini anglatmaydi.

Hujumchi zararsizlantirilganidan keyin boshqaruv tiklandi. Bu yerda ham dastlabki nashrlarda chalkashliklar yuzaga keldi. Ayrim xabarlarda samolyotni yoʻlovchilar orasida boʻlgan qoʻshimcha uchuvchi qoʻndirgani taʼkidlandi. Flydubai oʻz rasmiy bayonotida boshqacha maʼlum qildi: aviakompaniya talqiniga koʻra, bortda boʻlgan Flydubai navbatchi ekipaji samolyot nazoratini qaytarib olgan, shundan soʻng u yoʻnalishni oʻzgartirib, samolyotni Tabukka xavfsiz qoʻndirgan.

Terakt talqini qayerdan paydo boʻldi

Qoʻnishdan soʻng, ikkinchi uchuvchi goʻyoki samolyot boshqaruvini qoʻlga olib, uni halokatga uchratmoqchi boʻlgani haqida xabarlar paydo boʻldi. Bu talqinni Isroil rasmiy shaxslari, jumladan, Bosh vazir Binyamin Netanyaxu va Mudofaa vaziri Israel Kats ommaviy ravishda yangratdi. Netanyaxu, shuningdek, hujumchining ehtimoliy radikal islomiy mafkurasi haqida bayonot berdi.

Flydubai oʻzining birinchi rasmiy xabarida faqat ekipaj kabinasidagi mojaro haqida gapirgan edi. Saudiya Ichki ishlar vazirligi ham dastlabki tergovdan soʻng faqat ikkinchi uchuvchining komandirga hujum qilgani haqida xabar berdi va sababini ochiqlamadi.

Bundan tashqari, aynan sababni va terrorizm bilan ehtimoliy aloqani aniqlash uchun BAA rasmiylari alohida tergov boshladi. Mamlakat Bosh prokurori Hamad Sayf ash-Shamsi sodir boʻlgan voqea tafsilotlarini, ishtirokchilarning maqsadlarini aniqlash va hodisaning terrorchilik faoliyati, oldindan rejalashtirilgan harakatlar bilan bogʻliqligi yoki kimdir tomonidan yoʻnaltirilganini tekshirish uchun prokurorlar guruhini tuzdi.

Qoʻnishdan keyin uchuvchilar bilan nima sodir boʻldi

Tabukka qoʻngandan soʻng, ikkala uchuvchi ham shifoxonaga yetkazilgan. Ekipajning qolgan aʼzolari Dubayga qaytishdi, yoʻlovchilar esa keyinroq boshqa samolyotda Isroilga yuborildi. Saudiya IIV maʼlumotlariga koʻra, ahvoli yaxshilanganidan soʻng, komandir va ikkinchi uchuvchi BAA xavfsizlik xizmati xodimlari kuzatuvida Saudiya Arabistonidan Abu-Dabiga oʻtkazilgan.

Tergov hali kabinada nima uchun mojaro kelib chiqqanini, hujumchi aynan qanday quroldan foydalanganini, samolyot boshqaruvi uchun kurash qanday rivojlanganini va ikkinchi uchuvchida oldindan tayyorlangan reja boʻlgan-boʻlmaganini aniqlashi kerak. Hodisaning terrorizm bilan ehtimoliy aloqasi alohida tekshirilmoqda.

Hozircha faqat umumiy ketma-ketlik aniq belgilangan: parvoz paytida kabinada mojaro yuz bergan, ikkinchi uchuvchi komandirga hujum qilgan, samolyot balandlikni keskin yoʻqotgan va avariya kodlarini uzatgan, shundan soʻng yoʻlovchilar va ekipaj aʼzolari aralashgan, samolyot nazoratini qaytarish va uni Tabukka qoʻndirishga muvaffaq boʻlingan. Qolgan barcha talqinlar — tasodifiy mojarodan tortib oldindan rejalashtirilgan terrorchilik hujumigacha — tergov tomonidan tekshirilishi kerak.