«U hayotbaxsh kuch edi» — AQShda gaitilik parvarishlovchilar ishdan boʻshatilgach, oilalar chorasiz qoldi

«U hayot-mamot masalasi edi» - AQShda gaitilik parvarishlovchilar ishdan boʻshatilgach, oilalar chorasiz qoldi

Long-Aylendlik ikki farzandning onasi Linda Mankuzoning aytishicha, uning 23 yoshli nogiron oʻgʻli Maykl oʻzi uchun «hayot-mamot masalasi» boʻlgan gaitilik yordamchisidan ayrilgan

Long-Aylendlik ikki farzandning onasi Linda Mankuzo nogiron oʻgʻlining gaitilik parvarishlovchisi ishga qaytishini «har kuni duo qilib» soʻrayotganini aytadi.

Uning soʻzlariga koʻra, vaqtinchalik ishlash ruxsatnomasiga ega boʻlgan Jan iyul oyi oxirida rivojlanishida va aqliy salohiyatida nuqsoni boʻlgan odamlarni qoʻllab-quvvatlovchi notijorat tashkilotdagi ishidan boʻshatilganda, bu «daxshatli» boʻlgan. Uning oʻgʻli Maykl — boʻyi 178 sm boʻlgan, gapira olmaydigan 23 yoshli yigit.

«Choʻmilish, uxlash, ovqatlanish, oyoq kiyimi bogʻichlarini bogʻlash — Maykl bogʻichlarini bogʻlay olmaydi — demoqchimanki, juda koʻp jismoniy koʻmak kerak va Jan bularning barchasini bajarardi», deydi u.

Mankuzo nihoyat 19 yoshida Mayklni maxsus parvarishlash uyiga joylashtirishga rozi boʻlganida juda qattiq hayajonlanganini va buni «hayotimda qilishga majbur boʻlgan eng qiyin ish» deb taʼriflaydi.

Ammo oʻgʻli kattalar uyida Jan bilan uchrashganida, u koʻngli joyiga tushganini aytadi.

«Baʼzi odamlarda shunday qobiliyat boʻladi», deydi u Jan haqida. «U tom maʼnoda hayot-mamot masalasidir».

Biroq Maykl bir necha hafta oldin, Janning ish beruvchisi uni boshqa 18 nafar gaitilik bilan birga ishdan boʻshatishga majbur boʻlganida, ushbu suyanchigʻidan ayrildi.

Ularning vaqtinchalik himoyalangan maqomi (TPS) — xavfli mamlakatlardan kelgan munosib chet el fuqarolariga AQShda ishlash imkonini beruvchi maqom — tugagan edi.

Tramp maʼmuriyati ilk bor 2025 yil iyun oyida gaitiliklar uchun TPS maqomini tugatishini eʼlon qildi va undan keyin boshlangan huquqiy kurash Oliy sudgacha yetib bordi.

Amerikaning oliy sudyalari maʼmuriyat tomonini oldi va bu iyul oyi oxirida 350 000 gaitilikning oʻz maqomidan mahrum boʻlishiga yoʻl ochdi.

Ushbu maqomni yoʻqotish egalarining AQShda qonuniy ishlay olmasligini va deportatsiya qilinish xavfiga duch kelishini anglatadi.

Gaitilik ishchi kuchi kuchli boʻlgan sogʻliqni saqlash sohasi ayniqsa qattiq zarbaga uchradi — koʻplab ish beruvchilar bemorlar bilan bevosita ishlaydigan TPS egalarini ishdan boʻshatishga majbur boʻldilar.

Tramp oʻzining 2024 yilgi muvaffaqiyatli saylovoldi kampaniyasining asosiy qismi boʻlgan immigratsiyani cheklovchi bir qator chora-tadbirlar doirasida TPS maqomini tugatdi.

Ushbu saylovda immigratsiya saylovchilarni eng koʻp tashvishga solgan masalalardan biri edi va Long-Aylendda ikkala okrug ham Trampni qatʼiy qoʻllab-quvvatladi.

Trampning ikkinchi muddatida oʻndan ortiq davlatning TPS maqomi tugatildi va gaitiliklar jabrlangan barcha TPS oluvchilarning deyarli uchdan bir qismini tashkil qiladi.

Parvarish sohasi buning oqibatlarini his qilmoqda.

Paraprofessional sogʻliqni saqlash institutining siyosat va tadqiqotlar boʻyicha vitse-prezidenti Keziya Skeylsning aytishicha, Gaiti bevosita parvarish sohasidagi immigrantlar kelib chiqqan eng yetakchi beshta davlatdan biridir.

Sohada shusiz ham xodimlar yetishmas edi va koʻplab parvarish xizmatlari — uydagi tibbiy yordamchilardan tortib, koʻmak ostida yashash joylarigacha — navbat kutish roʻyxatlari juda uzun edi.

«Immigrantlarni istisno qilganimizda, ichki bozorimizda ushbu ish oʻrinlarini toʻldirish uchun odamlar shunchaki yetarli emas», deydi u BBC News nashriga.

Milliy huquqni himoya qilish guruhlari uzoq muddatli ishchi kuchini mustahkamlaydigan siyosatni, jumladan «xalqaro parvarishlovchilar uchun qonuniy yoʻllarni kengaytiradigan» choralarni ilgari surmoqda.

TPS maqomini tugatish taʼsiri haqidagi savolga Ichki xavfsizlik vazirligi matbuot kotibi BBC'ga «Vaqtinchalik himoyalangan maqom aynan shunday — vaqtinchalikdir» deb javob berdi.

«Sogʻliqni saqlash sohasini qoʻllab-quvvatlashning yagona yoʻli tekshirilmagan noqonuniy muhojirlarning mamlakatda qolishiga ruxsat berishdir, degan daʼvo mutlaqo notoʻgʻri va yalqovlikdir», dedi matbuot kotibi.

Jan ishlagan AHRC Nassau tashkiloti bosh ijrochi direktori Stenfort Perrining ovozidan hafsalasi pir boʻlgani va charchagani seziladi. Tashkilot boshqa immigratsiya cheklovlari fonida bu yil 19 nafar, oʻtgan yili esa 22 nafar gaitilik xodimni ishdan boʻshatdi, deydi u.

«Ushbu sohada ishlash uchun bir kishini ishga olish, ularni oʻqitish va aqliy hamda rivojlanish nuqsoni boʻlgan insonga mehr-shafqatli, gʻamxoʻrlik bilan yordam koʻrsatishga tayyorlash uchun bizga oylab vaqt kerak boʻladi», deydi u.

«Men xodimlar uchun tezkor ovqatlanish restoranlari, oziq-ovqat doʻkonlari va chakana savdo shoxobchalari bilan raqobatlashyapman, chunki ular biz toʻlay oladiganimizdan koʻproq pul toʻlashadi», deya qoʻshimcha qiladi u.

Bu muammo butun mamlakat boʻylab kuzatilmoqda. 18 nafar gaitilik TPS egasini yoʻqotgan Janubiy Florida Yahudiy jamoatchilik xizmatlarida qolgan yordamchilar ham qoʻshimcha ish vaqtida ishlamoqda.

«Bu biz kabi notijorat tashkilot uchun juda katta moliyaviy yukdir», deydi tashkilotning strategik aloqalar va marketing boʻyicha direktori Sara Kattsenshteyn.

TPS parvarishlovchilarining yoʻqotilishi yahudiy tashkiloti tomonidan xizmat koʻrsatiladigan keksalarga, ularning aksariyati Xolokostdan omon qolganlarga ayniqsa zarar yetkazdi, deydi Kattsenshteyn.

«Ular ushbu uy parvarishi yordamchilari bilan yillar, baʼzilari esa oʻnlab yillar davomida munosabatda boʻlishgan», deydi u va ayniqsa Xolokostdan omon qolganlar begonalarga ishonishda qiynalishlari mumkinligini qoʻshimcha qiladi.

«Bu juda yaqin munosabatdir, shuning uchun bu mijozlar uchun Gaiti TPS maqomiga ega boʻlgan parvarishlovchilarini yoʻqotish haqiqatan ham vayron qiluvchidir».

Yahudiy jamoatchilik xizmatlari Senatga taklif qilingan 4814-sonli qonun loyihasini qoʻllab-quvvatlash uchun saylangan rasmiylarga xat yozmoqda, bu loyiha Vakillar palatasida gaitiliklar uchun TPS maqomini uzaytirish boʻyicha allaqachon qabul qilingan ikki partiyaviy qonun loyihasini takrorlaydi. Bu harakat hozirda Senatda Respublikachilar muxolifati tomonidan toʻsib qoʻyilgani sababli toʻxtab qoldi.

Oliy sud qaroridan beri, mamlakatda keng tarqalgan toʻdalar zoʻravonligiga qaramay, yuzlab gaitiliklar deportatsiya qilindi. Oq uy vakili Tom Xoman yaqinda CNN telekanaliga bergan intervyusida deportatsiyalarni himoya qildi.

«Sudyalar ular uylariga qaytishlari kerak degan qarorga kelishdi. Va ular uylariga qaytishlari kerak... biz shunchaki qonunni ijro etyapmiz. Va biz buni Amerika xalqi ovoz bergan tarzda amalga oshiryapmiz».

Deportatsiyalar boʻyicha soʻrovda qatnashgan AQSh katta yoshli aholisining yarmiga yaqini Tramp haddan tashqari uzoqqa ketganini aytdi, bu koʻrsatkich yil boshidagi bilan deyarli bir xil.

Long-Aylendga qaytsak, Mankuzo oʻzining alohida parvarishga muhtoj oʻgʻli bilan til topisha olgan parvarishlovchining yoʻqotilishidan qaygʻurmoqda.

«Bu ota-ona sifatida sizni tashvishga soladigan narsalardan biridir. Bu bola dunyoda mendan tashqari uni yaxshi koʻradigan boshqa odamlar ham borligini biladimi?

Va menimcha, u buni Jandan his qilgan — bu shunchaki ish emasligini».

Uning oʻgʻli buni ayta olmasligi mumkin, lekin u Janni sogʻinayotganini va nega u endi yoʻqligini tushunmayotganini onasi biladi. Mankuzo uchun oʻgʻlining farovonligi haqidagi shusiz ham yuqori boʻlgan xavotiri keskin ortib bormoqda.

«Jan bilan birga boʻlganida, mening hech qanday tashvishim yoʻq edi», deydi u.

U nafaqat oʻgʻli, balki mahalliy notijorat tashkilot tomonidan xizmat koʻrsatiladigan boshqa oilalar uchun ham, va albatta, Jan va u kabi noaniqlikda yashayotgan, deportatsiya qilinishi yoki qilinmasligini bilmaydigan TPS egalari uchun xavotirda.

«Men bu masala hal boʻlishiga umid qilaman», deydi u. «Men [Janga] inson sifatida gʻamxoʻrlik qilaman, unga tirikchilik kerak — va bu u uchun tirikchilik manbai edi va u bu ishni yaxshi uddalardi, oʻgʻlimga yordam berardi.

Va uning bu yerda yoʻqligi oʻgʻlimga bevosita taʼsir qilmoqda — va men uning qaytishini xohlayman».