Tomoq og‘rig‘ining kelib chiqishi, belgilari va uni davolashda yo‘l qo‘yiladigan xatolar

**Tomoq og‘rig‘ining sabablari, belgilari va uni davolashda yo‘l qo‘yiladigan xatolar**

Halqum, bo‘g‘iz yoki traxeya shilliq qavatidagi yallig‘lanish va shish tomoqda og‘riq paydo bo‘lishining asosiy sababidir. Ko‘pincha tomoq og‘rig‘iga virusli infeksiyalar sabab bo‘ladi, biroq boshqa omillar ham bo‘lishi mumkin, jumladan: bakteriyalar; allergiya; ovoz apparati mushaklarining haddan tashqari zo‘riqishi; quruq havo; zaharli moddalarni hidlash; gastroezofageal reflyuks kasalligi va boshqalar.

Shu sababli, tomoq og‘rig‘ini ba’zan faqat shifokor yengillashtira oladi.

**Tomoq og‘rig‘i qachon shifokorga murojaat qilishni talab qiladi?**

Odatda tomoq og‘rig‘i bir necha kun ichida o‘z-o‘zidan o‘tib ketadi, ammo ayrim holatlarda shifokor ko‘rigi zarur bo‘ladi.

**Qachon tez yordam chaqirish kerak?**

Quyidagi belgilar kuzatilsa, tez tibbiy yordamga murojaat qiling: yutish yoki nafas olishda qiyinchilik bo‘lsa; so‘lak bezlari me’yoridan ortiq ishlasa (bu yuta olmaslik kasalligining belgisi bo‘lishi mumkin); nafas olishda hushtakka o‘xshash ovoz va shovqin eshitilsa; og‘riq juda kuchli bo‘lsa va holat vaqt o‘tishi bilan yomonlashsa.

**Qachon shifokor qabuliga yozilish kerak?**

Quyidagi belgilar bo‘lsa, umumiy shifokor yoki otorinolaringolog bilan maslahatlashish kerak: tomoq og‘rig‘i juda kuchli bo‘lib, bir haftadan ortiq vaqt ichida yengillashmasa; ovoz bo‘g‘ilishi ikki haftadan ortiq davom etsa; bemor yutishda qiynalsa; nafas olish qiyinlashsa; og‘izni ochganda og‘riq paydo bo‘lsa; bo‘yin yoki yuzda shish kuzatilsa; quloq ham og‘risa; qon yo‘talsa; terida toshmalar paydo bo‘lsa; tana harorati 38,3° C dan oshsa.

Agar tomoq og‘rig‘i nonushta paytidagi iliq ichimlik, masalan, choydan keyin ham kamaymasa, farzandingizni pediatrga olib borishingiz mumkin.

**Tomoq og‘rig‘ini uy sharoitida yengillashtirish**

Agar yuqorida sanab o‘tilgan qo‘shimcha alomatlar bo‘lmasa, tomoq og‘rig‘ini uyda davolash mumkin. Buning uchun:

**Ko‘proq iliq suyuqlik iching**

Choy, kompot, sut — bu ichimliklar shilliq pardalarni namlaydi va tomoqdagi og‘riqni yengillashtiradi. Agar yo‘tal ham bezovta qilsa, choyga asal qo‘shishingiz mumkin. Ammo asalni bir yoshgacha bo‘lgan bolalarga bermaslik kerakligini unutmang.

**Biroz muzqaymoq iste’mol qiling**

Ko‘pchilik muzqaymoq tomoq og‘rig‘ini keltirib chiqaradi, deb o‘ylaydi. Aslida esa sovuqlik yallig‘lanishni kamaytiradi.

**Tomoqni chaying**

Bir stakan iliq suvga yarim choy qoshiq oddiy osh tuzi yoki iste’mol sodasini qo‘shib, yaxshilab aralashtiring. Eritma bilan tomoqni chaying. Tuzli suv tomoqdagi shish va og‘riqni kamaytirishga yordam beradi. Soda tomoqni tinchlantiradi va balg‘amni eritadi.

**Retseptsiz antigistamin preparatlarini qabul qiling**

Antigistaminlar qon tomirlarining kengayishiga yo‘l qo‘ymaydi va shu orqali shish hamda yallig‘lanishni kamaytiradi.

**Havo namlagichdan foydalaning**

Quruq havo shilliq qavatlardan suvni tortib oladi va og‘riqni kuchaytiradi. Namlik esa tomoqning qurib ketishiga yo‘l qo‘ymaydi. Agar sizda havo namlagich bo‘lmasa, issiq radiatorga nam sochiq qo‘yishingiz yoki havoni namlashning boshqa usullarini sinab ko‘rishingiz mumkin.

**Zararli tutun va hidlardan uzoqroq bo‘ling**

Sigaret tutuni, tozalovchi vositalar hidi yoki boshqa kimyoviy moddalar (bo‘yoq, lak, benzin) tomoqni bezovta qiladi.

**Yetarlicha dam oling**

Tana infeksiyaga qarshi kurashish uchun ko‘proq kuchga muhtoj, shuning uchun kasallikning dastlabki belgilarida dam olishga harakat qiling.

**Tomoq og‘rig‘ini bartaraf etishda yo‘l qo‘yiladigan xatolar**

**Issiq ingalyatsiyalar**

Issiq havo bilan ingalyatsiya qilish qon oqimini oshiradi, shu sabab tomoqdagi shish kuchayadi.

**Efir moylaridan nafas olish**

Efir moylari o‘tkir allergik reaksiyaga va hatto anafilaktik shokka olib kelishi mumkin.

**Juda issiq suv ichish**

Issiq suyuqliklar qon oqimini oshiradi va shilliq pardani kuydiradi.

**Antibiotiklarni ichish**

Aksariyat hollarda tomoq og‘rig‘i o‘tkir respirator virusli infeksiyalar tufayli yuzaga keladi va antibiotiklar viruslarga ta’sir qilmaydi. Shuning uchun antibiotiklarni shifokor retseptisiz ichmaslik kerak.