Toʻqnashuvsiz ham parchalanishi mumkin: Starlink atrofida oʻnlab boʻlaklar aniqlandi
Starlink-34343 sunʼiy yoʻldoshidagi nosozlikdan keyin uning atrofida oʻnlab alohida obyektlar paydo boʻlgan. Ularni kuzatgan LeoLabs kompaniyasi hodisani boshqa apparat yoki kosmik chiqindi bilan toʻqnashuvdan koʻra, ichki energiya manbai bilan bogʻliq jarayon keltirib chiqargan boʻlishi mumkinligini bildirdi.
Toʻqnashuvsiz ham parchalanishi mumkin: Starlink atrofida oʻnlab boʻlaklar aniqlandi
Hodisa 2026-yil 29-martda qayd etilgan. Dastlabki kuzatuvlar apparat Azor orollaridagi radar ustidan oʻtayotgan paytda olingan.
LeoLabs radiolokatsiya tarmogʻi qayd etgan manzara sunʼiy yoʻldoshdan boʻlaklar ajralib chiqqanini koʻrsatgan. Ammo bu maʼlumotning oʻzi apparat ichida aynan qanday nosozlik yuz berganini aniqlash uchun yetarli emas.
Kompaniya fikricha, hodisaga ichki energiya manbai sabab boʻlgan boʻlishi ehtimoli yuqori. Biroq qaysi uskuna ishdan chiqqani oshkor etilmagan. Shu sababli akkumulyator portlagani yoki bak yorilgani haqidagi xulosaga kelish uchun texnik tekshiruv natijalari va apparatdan olingan maʼlumotlar kerak boʻladi.
LeoLabsning dastlabki bahosiga koʻra, orbitaning nisbatan pastligi sabab boʻlaklar bir necha hafta ichida orbitadan chiqib ketishi kutilgan. Bu ularning barchasi allaqachon atmosferada yonib ketganini tasdiqlovchi xabar emas, balki prognoz edi.
Boʻlaklarning orbitada qancha vaqt qolishi ularning massasi, yuza maydoni va fazodagi holatiga bogʻliq. Shu bois bir paytda paydo boʻlgan qismlar ham asta-sekin turli trayektoriyalarga tarqalishi mumkin.
Mutaxassislar ushbu hodisani 2025-yil 17-dekabrda Starlink-35956 apparatida kuzatilgan nosozlik bilan qiyoslagan. Biroq tashqi oʻxshashlik ikki voqeaning texnik sababi ham bir xil boʻlganini anglatmaydi.
Bunday avariyalar toʻqnashuv xavfidan farq qiladi. Ishlayotgan sunʼiy yoʻldosh manyovr qilib, boshqa obyektlardan chetlashi mumkin, ammo bu apparatning ichki nosozliklarini bartaraf etmaydi. Shuning uchun orbitadagi xavfsizlik konstruksiya ishonchliligi, texnik holat nazorati va paydo boʻlgan boʻlaklarni kuzatishni ham talab qiladi.
Yevropa kosmik agentligining 2026-yil 14-sentabrda eʼlon qilingan hisoboti orbitadagi umumiy vaziyat haqida qoʻshimcha maʼlumot beradi. 2025-yil oxirigacha boʻlgan maʼlumotlarga tayangan hisobotga koʻra, oʻsha yili 300 dan ortiq uchirish amalga oshirilib, kosmosga 4000 dan ziyod foydali yuk olib chiqilgan. Shu bilan birga, orbitadagi boʻlaklar va ishlamaydigan apparatlar soni ham oshgan.
Kuzatuv vositalari takomillashgani sari koʻproq obyekt aniqlanmoqda. Biroq har bir boʻlak qaysi apparatdan ajralganini ishonchli belgilash oson emas. Radarda obyektni koʻrishdan tashqari, uning trayektoriyasini hisoblash va boshqa apparatlarga qanchalik yaqinlashishini baholash ham zarur.