Tezroq yuradiganlarda ölim xavfi 17 foiz pastroq çiqdi
Kundalik hayotda tezroq qadam taşlaş ölim xavfining pastroq bölişi bilan boğliq ekani aniqlandi. Tört mingdan ortiq odam iştirok etgan tadqiqotda odatiy yuriş surʼatining daqiqasiga 10 ta qadamga yuqori bölişi barça sabablardan ölimning nisbiy xavfi 17 foiz pastligiga mos kelgan. Bu boğliqlik yoş, turmuş tarzi va salomatlikka oid boşqa omillar hisobga olinganidan keyin ham saqlangan.
Tezroq yuradiganlarda o‘lim xavfi 17 foiz pastroq chiqdi
Inson salomatligi haqida faqat tibbiy tekshiruvlar emas, balki uning kundalik harakatlari ham ma’lumot berishi mumkin. Xalqaro tadqiqotchilar guruhi bilakka taqiladigan datchik orqali qayd etilgan qadamlar chastotasi o‘lim xavfini baholashda klinikadagi qisqa yurish testiga yaqin natija berishini ko‘rsatdi.
Tadqiqot natijalari JAMA Network Open jurnalida e’lon qilindi. Unda Norvegiya fan va texnologiyalar universiteti, Fransiyaning Qishloq xo‘jaligi, oziq-ovqat va atrof-muhit milliy tadqiqot instituti, Buyuk Britaniyaning Lester universiteti hamda boshqa Yevropa ilmiy muassasalari vakillari qatnashgan.
Yurish mushaklar, bo‘g‘imlar, asab va yurak-qon tomir tizimlarining birgalikdagi ishini aks ettiradi. Yosh o‘tishi bilan surunkali kasalliklar, jismoniy chidamlilikning pasayishi va boshqa muammolar sabab harakat sur’ati o‘zgarishi mumkin.
Shu bois yurish tezligi organizmning umumiy holatini ko‘rsatuvchi belgilardan biri hisoblanadi. U salomatlik bilan bog‘liq salbiy oqibatlar, jumladan, o‘lim xavfini baholashda ham qo‘llanadi.
Biroq klinikadagi qisqa test odamning aynan o‘sha paytda qanday yurganini ko‘rsatadi. Bu natija uning kundalik hayotdagi harakatini to‘liq aks ettirmasligi mumkin.
Olimlar shuning uchun ikki usulni taqqoslagan: standart sinovda yurish tezligini o‘lchash va odatiy hayotda bir daqiqada nechta qadam tashlanishini hisoblash.
Tahlilga Buyuk Britaniyadagi Whitehall II loyihasining 4067 ishtirokchisi kiritilgan. O‘lchovlar 2012–2013-yillarda o‘tkazilgan paytda ularning o‘rtacha yoshi 69,3 yosh bo‘lgan. Ishtirokchilarning 74,4 foizini erkaklar tashkil etgan.
Klinik sinovda ko‘ngillilardan 2,44 metrlik masofani odatiy sur’atda bosib o‘tish so‘ralgan. Ular xuddi ko‘chada o‘z ishlari bilan ketayotgandek yurishi kerak bo‘lgan. Sinov uch marta takrorlanib, o‘rtacha tezlik hisoblangan.
Kundalik harakatni baholash uchun esa ishtirokchilar to‘qqiz kun davomida bilagiga akselerometr taqib yurgan. Bu harakatlarni qayd etadigan datchikdir.
Tahlilga kamida bir kunlik talabga javob beradigan yozuvlari mavjud ishtirokchilar kiritilgan. Har bir odam bo‘yicha o‘rtacha 7,9 kunlik yaroqli ma’lumot to‘plangan.
Datchik yozuvlari asosida ikki ko‘rsatkich hisoblangan. Birinchisi — qadamlar chastotasining medianasi. Bu qayd etilgan yurish sur’atlari tartib bilan joylashtirilganda o‘rtada turadigan qiymat bo‘lib, odamning odatiy yurish sur’atini ifodalashga yordam beradi.