Talabalar sunʼiy intellektni «öylaydigan» maşina deb tasavvur qilmoqda

Talabalar sunʼiy intellektni «öylaydigan» maşina sifatida tasavvur qiladi

Tadqiqotda 556 nafar talaba qatnashgan. Ularning sunʼiy intellekt haqidagi qarashlarini o‘rganish uchun olimlar erkin assotsiatsiyalar usulidan foydalangan. Ishtirokchilardan sunʼiy intellekt tilga olinganda xayoliga birinchi bo‘lib keladigan so‘zlar va obrazlarni aytish so‘ralgan.

So‘ng javoblar tahlil qilinib, qaysi tushunchalar ko‘proq takrorlangani va ularning ahamiyati bo‘yicha o‘rni aniqlangan. Bu usul talabalarning tasavvurlarida eng mustahkam o‘rin olgan tushunchalarni ajratib ko‘rsatish imkonini bergan.

Natijalarga ko‘ra, sunʼiy intellekt bilan eng ko‘p bog‘langan tushunchalar aql, texnologiklik, yordam, tezkorlik va kelajak bo‘lgan. Talabalar uni, asosan, insonning ishini yengillashtiradigan, vazifalarni samarali bajarishga xizmat qiladigan texnik tizim sifatida qabul qilgan.

Shu bilan birga, ishtirokchilar sunʼiy intellektning sunʼiy ravishda yaratilganini va unda insonga xos sifatlar yo‘qligini ham taʼkidlagan. Ularning bu qarashiga ko‘ra, sunʼiy intellekt «jonli aql» emas, balki muayyan maqsadlarga xizmat qiluvchi vositadir.

Biroq tadqiqotchilar talabalarning tasavvurlarida ikki xil yondashuv yonma-yon mavjudligini aniqlagan. Bir tomondan, sunʼiy intellekt ish unumdorligini sezilarli oshirishga qodir texnologik yordamchi - kuchli ish mexanizmi sifatida ko‘riladi. Bunday yondashuvda uning amaliy foydasi va vazifalarni qay darajada samarali bajarishi birinchi o‘ringa chiqadi.

Ikkinchi tomondan esa, talabalar sunʼiy intellektga insoniy xususiyatlarni nisbat berishga moyil. Masalan, ular uni fikrlay oladigan, ijod qiladigan, «aqlli» yoki, aksincha, «ahmoq» bo‘lishi mumkin bo‘lgan tizim sifatida taʼriflagan. Psixologiyada bunday holat antropomorfizatsiya, yaʼni inson bo‘lmagan narsaga insoniy xususiyatlar berish deb ataladi.

Sunʼiy intellektga nisbatan umumiy munosabat ijobiy bo‘lishiga qaramay, talabalar orasida xavotirlar ham bor. Ular texnologiyaning kelajakdagi imkoniyatlarini tan olsa-da, uning ishonchliligi va xavfsizligiga doir savollar ochiq qolmoqda.

«Talabalarning umumiy munosabati ijobiy bo‘lsa-da, ularda jiddiy xavotirlar ham bor. Sunʼiy intellektning kelajakdagi salohiyatini tan olishiga qaramay, ko‘pchilik uning ishonchliligi va xavfsizligiga shubha bildiradi», - dedi Tyumen davlat universiteti Taʼlim maktabi professori Inna Vasileva.

Uning taʼkidlashicha, bu masalalar alohida eʼtibor talab qiladi.