Sunʼiy intellektga pul oqmoqda, boshqa sohalar-chi? Nobel laureati xavf haqida ogohlantirdi
Sunʼiy intellekt uchun data-markazlar qurilishiga yoʻnaltirilayotgan ulkan mablagʻlar iqtisodiyotning boshqa tarmoqlariga sarmoya kiritishni cheklayotgan boʻlishi mumkin. Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti sohibi Pol Krugman AQShdagi investitsiyalar oqimini tahlil qilib, shunday fikr bildirdi.
Sunʼiy intellektga pul oqmoqda, boshqa sohalar-chi? Nobel laureati xavf haqida ogohlantirdi
Neyrotarmoqlarni rivojlantirish uchun katta hisoblash quvvatlari, serverlar, dasturiy taʼminot va elektr energiyasi zarur. Shu ehtiyoj data-markazlar qurilishini jadallashtirib, texnologik kompaniyalar va ularga xizmat koʻrsatuvchi tarmoqlar uchun yirik buyurtmalarni yuzaga chiqarmoqda.
Biroq Krugman bu jarayonning boshqa jihatiga eʼtibor qaratgan: tez surʼatlarda oʻsayotgan bir soha mablagʻ va resurslarni oʻziga tortar ekan, qolgan tarmoqlarning investitsiya imkoniyatlari torayishi mumkin.
Qurilishga sarmoyalar qanday oʻzgargan?
Maqolada keltirilgan raqamlarga koʻra, 2024-yil yanvaridan 2025-yil iyuligacha AQShda sunʼiy intellekt bilan bogʻliq boʻlmagan yoʻnalishlarda xususiy qurilish xarajatlari 120 milliard dollarga, yaʼni taxminan 5 foizga kamaygan. Shu davrda neyrotarmoqlar infratuzilmasi bilan bogʻliq qurilish koʻrsatkichi 51 milliard dollarga oshgan.
Bu raqamlar iqtisodiyotdagi barcha xususiy investitsiyalarni qamrab olmaydi. Gap qurilishga sarflanayotgan mablagʻlar haqida ketmoqda. Uskunalar va dasturiy taʼminotga qilinadigan xarajatlar esa alohida hisoblanadi.
Shuningdek, ikki koʻrsatkichning qarama-qarshi yoʻnalishda oʻzgarishi kamaygan mablagʻlarning barchasi aynan sunʼiy intellekt sohasiga oʻtganini anglatmaydi.
Bir soha boshqalarni qanday siqib chiqarishi mumkin?
Iqtisodiyotda bu holat «investitsiyalarni siqib chiqarish» deb ataladi. Moliyalashtirish va boshqa resurslar uchun raqobat kuchayganda, ayrim loyihalarni amalga oshirish qimmatroq tushadi yoki ular kechiktiriladi.
Krugmanning talqiniga koʻra, sunʼiy intellektga yirik sarmoyalar kreditlarga talabni oshiradi. Qarz olishning qimmatlashuvi esa uy-joy, ofis va zavod qurilishi kabi yoʻnalishlarga salbiy taʼsir koʻrsatishi mumkin.
Texnologik kompaniyalar qimmatroq moliyalashtirish sharoitida ham xarajatlarini davom ettira oladi. Boshqa sohalarda esa foiz stavkalarining oshishi yangi loyihalarni iqtisodiy jihatdan kamroq jozibador qiladi.
Xarajatlar faqat data-markaz binosidan iborat emas
Krugman data-markazlar qurilishi sunʼiy intellektka yoʻnaltirilayotgan mablagʻlarning bir qismi ekanini taʼkidlaydi. Katta xarajatlar hisoblash uskunalari va dasturiy taʼminotga toʻgʻri keladi.