Sentyabrda aviatashuvlarga jahon talabi 0,5% ga kamaydi
IATA 2026 yil sentyabrida global aviatashuvlarga boʻlgan talab 0,5% ga kamayganini maʼlum qildi, shu bilan birga Yaqin Sharqni hisobga olmaganda bu koʻrsatkich 0,3% ga oʻsdi.
Sentyabrda aviatashuvlarga jahon talabi 0,5% ga kamaydi
2026 yilning sentyabrida yoʻlovchi aviatashuvlariga boʻlgan jahon talabi oʻtgan yilning shu oyiga nisbatan 0,5% ga kamaydi. Yaqin Sharq bozorlari hisobga olinmasa, koʻrsatkich, aksincha, 0,3% ga oshdi.
Aviakompaniyalarning umumiy tashuv imkoniyati (sigʻimi) 0,2% ga qisqardi, yoʻlovchi oʻrinlarining bandlik koeffitsiyenti esa 0,3 foiz punktga pasayib, 83,2% ni tashkil etdi. Bu haqda Xalqaro havo transporti assotsiatsiyasi (IATA) xabar beradi.
Aviatashuvlarga boʻlgan talab yoʻlovchi-kilometrlarda (RPK), tashuv imkoniyati esa mavjud oʻrin-kilometrlarda (ASK) oʻlchanadi. Xalqaro yoʻnalishlarda talab 0,4% ga, Yaqin Sharqni hisobga omaganda esa 1,7% ga oshdi. Tashuv imkoniyati 0,5% ga oʻsdi, bandlik koeffitsiyenti 83,6% ni tashkil etdi, bu 2025 yilning sentyabr darajasidan 0,1 foiz punktga pastdir.
Ichki bozorlarda talab 2,2% ga, tashuv imkoniyati esa 1,3% ga kamaydi. Bandlik koeffitsiyenti 0,7 foiz punktga pasayib, 82,5% ga tushdi.
IATA bosh iqtisodchisi va barqaror rivojlanish boʻyicha toʻngʻich vitse-prezidenti Mari Ouens Tomsen umumiy pasayishni Yaqin Sharq va Shimoliy Amerika bozorlarining kuchsizlanishi bilan bogʻladi. Shu bilan birga, avgust oyiga nisbatan vaziyat yaxshilandi: koʻpchilik xalqaro bozorlar yana oʻsishga qaytdi.
Uning soʻzlariga koʻra, shunga oʻxshash dinamika yil davomida kuzatildi va geosiyosiy noaniqlik hamda yonilgʻi narxlarining bebeqarorligi fonida saqlanib qolishi mumkin. Oktyabr va noyabr oylarida muntazam reyslarning global tashuv imkoniyati 2025 yil darajasidan yuqori qolishi kutilmoqda, biroq oʻsish surʼatlari yuqori boʻlmaydi va mintaqalar boʻyicha sezilarli darajada farq qiladi.
Mintaqaviy bozorlar orasida, ichki va xalqaro tashuvlarni qoʻshganda, talabning eng sezilarli oʻsishini Afrika aviakompaniyalari — 5,0% ga, shuningdek Lotin Amerikasi va Karib havzasi aviakompaniyalari — 4,3% ga koʻrsatdi. Osiyo-Tinch okeani mintaqasida koʻrsatkich 0,5% ga, Yevropada — 0,3% ga oshdi. Shu bilan birga, Yaqin Sharqda talab 8,0% ga, Shimoliy Amerikada esa 1,6% ga kamaydi.
2025 yil yakunlariga koʻra, jahon yoʻlovchi oqimining 34,4% i Osiyo-Tinch okeani mintaqasiga, 26,7% i Yevropaga, 21,8% i Shimoliy Amerikaga, 9,5% i Yaqin Sharqqa, 5,4% i Lotin Amerikasiga, 2,2% i Afrikaga toʻgʻri kelgan.
Xalqaro yoʻnalishlarda sentyabr oyida aksariyat asosiy yoʻnalishlarda dinamika yaxshilandi. Osiyo-Tinch okeani mintaqasi aviakompaniyalari tashuv imkoniyati 0,4% ga oshgani holda talabni 0,7% ga oshirdi. Bandlik koeffitsiyenti 83,1% ga yetdi. Trafik mintaqaning ortiqcha oltita eng yirik xalqaro yoʻnalishlaridan toʻrttasida oshdi. Osiyo ichidagi yoʻnalishlarda yoʻlovchi oqimi 0,9% ga qisqardi, biroq pasayish surʼatlari avgustdagiga qaraganda past boʻldi.
Yevropa tashuvchilari talabni 1,8% ga, tashuv imkoniyatini esa 1,2% ga oshirdi. Bandlik koeffitsiyenti 0,5 foiz punktga koʻpayib, 86,1% ni tashkil etdi. Transatlantik yoʻnalishlarda trafik 0,6% ga kamaydi, vaholanki avgustda pasayish 2,5% ni tashkil etgan edi.
Shimoliy Amerika aviakompaniyalarida xalqaro tashuvlarga boʻlgan talab oʻzgarmadi. Tashuv imkoniyati 1,9% ga qisqarganda, bandlik koeffitsiyenti 1,6 foiz punktga oʻsib, 84,9% ga yetdi. Yoʻlovchi oqimi mintaqaning toʻrtta eng yirik xalqaro yoʻnalishidan uchtasida kamaydi, ammo pasayish surʼatlari avgust oyiga nisbatan sekinlashdi.
Yaqin Sharqda xalqaro tashuvlarga talab 7,5% ga, tashuv imkoniyati esa 3,3% ga qisqardi. Bandlik koeffitsiyenti 3,6 foiz punktga pasayib, 78,3% ga tushdi. Yaqin Sharq va Osiyo oʻrtasidagi yoʻnalishlarda trafik avgustdagi 7,9% ga qarshi 8,8% ga tushib ketdi. Yaqin Sharq va Shimoliy Amerika oʻrtasidagi yoʻnalishda pasayish 3,0% ni tashkil etdi, bu bir oy oldingidan bir oz kamroq boʻldi.
Lotin Amerikasi aviakompaniyalari xalqaro talabni 8,2% ga, tashuv imkoniyatini — 7,6% ga oshirdi. Bandlik koeffitsiyenti 83,9% ga yetdi. Afrika tashuvchilarida talab 8,0% ga, imkoniyat — 8,8% ga oshdi, bandlik esa 74,8% ni tashkil etdi.
Ichki bozorlarda ijobiy dinamikani Avstraliya, Braziliya va Xitoy koʻrsatdi, bu yerda talab tegishlicha 4,5%, 2,0% va 3,1% ga oshdi. Biroq ushbu oʻsish AQShdagi pasayishni qoplash uchun yetarli boʻlmadi, bu yerda koʻrsatkich 2,7% ga tushdi. IATA’da Amerika bozori dinamikasiga isteʼmolchilarning past ishonchi taʼsir qilgan boʻlishi mumkinligini taxmin qilishdi.
Hindistonda ichki talab 8,3% ga qisqardi — bu 2026 yil boshidan beri eng sezilarli pasayishdir. Yaponiyada yoʻlovchi oqimi 0,8% ga, shu jumladan «Kumush hafta» davrining bir qismida noqulay ob-havo sharoitlari fonida kamaydi.
IATA maʼlumotlariga koʻra, batafsil statistika mavjud boʻlgan oltita ichki bozor jahon yoʻlovchi oqimining taxminan 29,6% ini va barcha ichki tashuvlarning 79,4% ini shakllantiradi.
Umuman olganda, 2025 yil yakunlariga koʻra, ichki yoʻnalishlarga jahon yoʻlovchi oqimining 37,2% i toʻgʻri kelgan.