Savdo markazlari uchun soʻnggi qoʻngʻiroqmi? Savdo markazlari oʻzlarini qanday qilib yangitdan kashf etmoqdalar
Internet asrida oʻrta hajmdagi chakana savdo markazlari yashab qolish va rivojlanishning yangi yoʻllarini izlamoqda.
Savdo markazi uchun soʻnggi qoʻngʻiroqmi? Xarid markazlari qanday qilib oʻzlarini qayta kashf etmoqda
Kit Ili Brunel markazining eng gullagan davrlarini eslaydi, ammo u keyin nima boʻlishiga eʼtibor qaratgan.
Brunel markazi bir paytlar yaqin va uzoqdan xaridorlarni jalb qiladigan gavjum chakana savdo maskani edi.
«Bu aql bovar qilmas edi», deydi 1973 yilda Bakingemshir grafligining Bletchli shahrida uning ochilishini eslagan shahar kengashi aʼzosi Kit Ili.
Oʻsha paytda toʻrt mil uzoqlikdagi Milton-Kins shahrida joylashgan yirik xarid markazi — centre:MK hali qurilmagan edi va Brunel asosiy diqqatga sazovor joy hisoblanardi.
Bugungi kunda u, koʻplab boshqa oʻrta hajmdagi savdo markazlari kabi, qiyin ahvolda.
Hozirda boʻsh qolgan doʻkonlar va graffiti bilan qoplangan temir panjaralar ustunlik qilmoqda, faqat bitta doʻkon qolgan.
Ushbu soʻnggi doʻkon — Boots Opticians shu oy oxirida yopilishi kutilmoqda, shundan soʻng keyingi yilda markaz buzib tashlanadi.
Ammo 87 yoshli Ili Brunel oʻrnini faqat baʼzi chakana savdo maydonlari saqlanib qolgan holda, kvartiralar va sogʻlomlashtirish markazi egallashidan xafa emas.
«Bu mahzun eski bino, shunday emasmu?» deydi u. «Menda hech qanday nostalgiya yoʻq».
Kembrijdagi Grafton markazida joylashgan Debenhams doʻkoni 2021 yilda yopilgan edi
Kembrijdagi Grafton markazi ham shunga oʻxshash tarixni soʻzlaydi: derazalari taxta bilan toʻsilgan doʻkonlar, sobiq Debenhams univermagining boʻsh qolgan katta binosi va butunlay yopilgan kinoteatr.
Bu yerni chakana savdo, shuningdek, hayot haqidagi fanlar (life science) markazi bilan qayta qurish boʻyicha uzoq muddatli rejalar mavjud.
Bu hayot haqidagi fanlar boʻyicha dunyoda yetakchi boʻlgan Kembrijga mos kelishi mumkin, ammo Buyuk Britaniyaning aksariyat qismida bu real variant emas.
Shunday qilib, onlayn xaridlar davrida ushbu oʻrta hajmdagi savdo markazlarining kelajagi qanday?
«Buyuk Britaniyada ular juda koʻp va koʻpchiligining kelajagi yoʻq», deydi markazga egalik qiluvchi Pioneer Group direktori Subjit Jassi.
«Chakana savdogarlarning aylanmani oshirish uchun kengayishiga asoslangan eski model internet tufayli yoʻqoldi».
1970-yillarda Brunel savdo markazi qurilishidan oldin Bletchli aholisi xarid qilish uchun Eylsberi yoki Bedfordga borishardi
Markazning tomi shisha bilan almashtirilishidan oldin, u yerda tabiiy yorugʻlik juda kam edi
2021 yilda Milton-Kins shahar kengashi hududni qayta qurish uchun hukumatning Town Deal jamgʻarmasidan 22,7 million funt sterling oldi
Markazning oxirgi qolgan doʻkoni — Boots Opticians chorshanba kunlari ishlamayapti
tadqiqotiga koʻra, joriy yilning ikkinchi choragida Buyuk Britaniya boʻylab savdo markazlarida boʻsh joylar ulushi 16% ni tashkil etgan, biroq yirik markazlarda bu koʻrsatkich «sezilarli darajada past» boʻlgan.
Shu bilan birga, Savills koʻchmas mulk agentligi tadqiqoti shuni koʻrsatdiki, 2026 yilning aprel va iyun oylari oraligʻida savdo markazlaridagi isteʼmolchilar xarajatlarining deyarli 73 foizi eng yirik obʼyektlar hissasiga toʻgʻri kelgan, ikkinchi darajali yoki oʻrta hajmdagi markazlarda esa bu koʻrsatkich 18 foizdan kam boʻlgan.
Doktor Kardi Somerfildning aytishicha, koʻngilochar korxonalari boʻlgan markazlar «kunni uzaytirishi» va kechki payt mijozlarni jalb qilishi mumkin
«Savdo markazlarining faqat bitta qismati bor deb boʻlmaydi; unday emas», deydi Nortgempton universitetining marketing boʻyicha maʼruzachisi doktor Kardi Somerfild.
Baʼzi yirik xarid markazlari «deyarli 100% bandlik» bilan ishlamoqda, deya qoʻshimcha qiladi u.
Yana Brunel mavzusiga qaytsak, Milton-Kins shahar kengashida uy-joy masalalari uchun masʼul boʻlgan leyborist Ed Xyum shunday deydi: «Bizga doʻkonlar kerak.
«Bu yerdagi oʻzgarishlar shahar markazining ancha ochiqroq boʻlishini taʼminlashga qaratilgan».
Maqsad — mahalliy korxonalardan foydalanadigan odamlar sonini koʻpaytirish uchun shahar markazida koʻproq uy-joylar barpo etishdir.
Norijdagi shunga oʻxshash rejalarga koʻra, Anglia Square majmuasi asosan uy-joylar bilan almashtiriladi.
1974 yilda Weston Favell savdo markazining ochilishida «Flintstounlar» teleshousi qahramonlari ishtirok etgan edi
Ammo markazni shunchaki buzib tashlashdan tashqari muqobil variantlar ham mavjud.
Nortgemptondagi Market Walk koʻngilochar va dam olish maskaniga aylantiriladi
.
«Boshqa savdo markazlari jamiyat markazi sifatida juda muhim ahamiyatga ega», deydi Somerfild boshqa bir ehtimoliy foydalanish usulini tavsiflab.
Nortgemptonning sharqiy chetida joylashgan, 1970-yillarda ochilgan yana bir maskan — Weston Favell menejerlari aynan shunga erishishga harakat qilmoqdalar.
Markaz menejeri Kevin Leggning aytishicha, pandemiyadan beri tashrif buyuruvchilar soni har yili oshib bormoqda.
«Biz bugungi kunda ham dolzarbmiz», deydi u.
«Boshqa savdo markazlari bizdagi narsani taqlid qilishga va yaratishga harakat qilmoqda».
Ularda katta supermarket, bir nechta yirik milliy brendlar va kichik mustaqil korxonalar, shuningdek, boshqa jamoat obʼyektlarining kombinatsiyasi mavjud.
Markaz ichidagi kutubxonadan unchalik uzoq boʻlmagan joyda cherkov joylashgan. Hozirda undan sanʼatni yanada ommabop qilishni maqsad qilgan Silhouette Youth Theatre xayriya tashkiloti foydalanmoqda.
Keyingi yilda u sobiq Wilko doʻkonining bir qismida 250 oʻrinli teatr qurishni rejalashtirmoqda.
Silhouette Youth Theatre hozirda Weston Favell savdo markazi ichidagi Emmanuel cherkovida mashgʻulotlar oʻtkazmoqda
Silhouette tashkilotining vokal boʻyicha rahbari Jorj Grandening aytishicha, savdo markazida joylashish odamlarning jamoat transportida kelishini osonlashtiradi va guruhning tanilishini oshiradi.
«Ilgari odamlar: 'Oh, bu nima? Bu nima ekanligini bilmaymiz', deyishardi.
«Aynan shu orqali biz boshqa odamlarni ham oʻzimizga jalb qila olamiz».