Saudiyada bir kilometrdan baland minora qurilmoqda
Saudiya Arabistonida qurilayotgan Jeddah Tower minorasining taxminan uchdan bir qismi loyiha hisob-kitoblaridagi sharoitlarda atmosferaning chegara qatlamidan yuqorida joylashadi. Loyihaning yetakchi muhandisi Jon Perontoning aytishicha, bunday balandlikda shamolning xususiyatlari oʻzgarishi sababli maxsus iqlim modellari va aerodinamik sinovlar talab etilgan.
Saudiyada bir kilometrdan baland minora qad rostlamoqda
Qizil dengiz bo‘yida bunyod etilayotgan ushbu minoraning loyihaviy balandligi bir kilometrdan oshadi. Berilgan ma’lumotlarga ko‘ra, qurilish hozirda 462 metrga va 115-qavatga yetgan. Binoni to‘liq yakunlash uchun uni yana yarim kilometrdan ortiq balandlashtirish zarur. Fischer kompaniyasi va loyiha ishtirokchilari qurilishni 2028-yilda tugatishni rejalashtirmoqda.
Thornton Tomasetti kompaniyasining boshqaruvchi direktori va loyiha rahbari Jon Perontoning izoh berishicha, odatiy qurilish me’yorlari bunday ulkan binoning barcha qismlariga shamol ta’sirini yetarli darajada aks ettira olmaydi. Shu sabab muhandislar maxsus iqlim modellarini ishlab chiqqan va aerodinamik quvurda keng ko‘lamli sinovlar o‘tkazgan.
Perontoning ta’kidlashicha, atmosferaning chegara qatlamidan yuqorida kuchli shamollar ko‘proq kuzatilishi mumkin. Biroq konstruksiyaga tushadigan hisobiy eng katta yuklamalar yer yuzasiga yaqin, havo oqimi ko‘proq uyurmalanadigan hududdagidan ham pastroq bo‘lishi mumkin.
Minoraning shakli shamol ta’sirini kamaytirishga moslashtirilgan. Markaziy o‘zakdan uchta qanot chiqadi, binoning ko‘ndalang kesimi esa yuqoriga ko‘tarilgan sari torayib boradi. Bu shakl shamol uyurmalarining minoraga butun balandligi bo‘ylab bir xil ta’sir qilishini cheklaydi.
Atmosferaning chegara qatlami — yer yuzasining bevosita ta’siri seziladigan quyi havo qatlami. Uning balandligi doimiy emas: sutka vaqti, ob-havo, harorat, shamol va yer yuzasining xususiyatlariga qarab o‘zgarib turadi.
Shu sababli minoraning uchdan bir qismi ushbu qatlamdan yuqorida bo‘lishi haqidagi baho muayyan hisobiy sharoitlarga tegishli. Bu bino atmosferadan tashqariga chiqishini anglatmaydi.
Qurilish maydonida balandlikdan tashqari boshqa murakkabliklar ham mavjud. Qizil dengizga yaqinlik sababli uskunalar va birikmalar yuqori harorat, namlik hamda sho‘r havo ta’siriga duch kelmoqda.
Germaniyaning Fischer kompaniyasi loyiha uchun kimyoviy mahkamlash tizimlari va yuqori mustahkamlikdagi po‘lat ankerlarni yetkazib bermoqda. Ular mahkamlangan elementlardan tushadigan yuklamani betonga uzatadi. Kompaniya bunday muhitda birikmalarning uzoq muddat ishonchli ishlashi muhimligini ta’kidlagan.
Jeddah Towerning asosiy konstruksiyasi temir-betondan loyihalangan. O‘zaro bog‘langan devorlar vertikal va yonlama yuklamalarni qabul qiladi.
Minora poydevorida qalinligi besh metr bo‘lgan temir-beton plita joylashgan. U diametri taxminan 1,8 metr bo‘lgan 270 ta burg‘ilab quyilgan qoziqqa tayanadi. Eng chuqur qoziqlar 105 metrgacha tushirilgan.