Saneg’ning Oʻzbekistondagi neft konlariga litsenziyalari bekor qilindi — Davlat aktivlari agentligi rahbari
Daktiv rahbari Sohibjon Murodov shartlar bajarilmagani va oʻzlashtirilmagani sababli Saneg’ning Oʻzbekistondagi neft konlaridan foydalanish litsenziyalari bekor qilinganini maʼlum qildi. 2019 yilda kompaniyaga «Oʻzbekneftgaz»ning 100 dan ortiq koni yopiq hujjat asosida topshirilgan edi.
Saneg’ning Oʻzbekistondagi neft konlariga litsenziyalari bekor qilindi — Davaktiv rahbari
Avvalroq Sanoat Energetika Guruhi (Saneg) kompaniyasiga berilgan neft konlaridan foydalanish huquqiga oid litsenziyalar belgilangan shartlar bajarilmagani sababli bekor qilindi. Bu haqda 8 oktyabr kuni oʻtkazilgan matbuot anjumanida Davlat aktivlarini boshqarish agentligi (DABA) direktori Sohibjon Murodov maʼlum qildi.
U ushbu bayonotni neft konlari qaysi asosda ochiq auktsion yoki tenderlarsiz xususiy Sanoat Energetika Guruhi kompaniyasiga berilgani haqidagi savolga javoban bildirdi.
Murodov konlarning oʻzi xususiy mulkka berilmaganini taʼkidladi.
«Konlar — bu tabiiy resurslar. Ular xususiylashtirilmaydi va xususiy shaxslarga berilmaydi. Biroq Oʻzbekistonda yer qaʼridan foydalanish huquqi beriladi, yaʼni litsenziya beriladi. Shunday litsenziya ushbu kompaniyaga berilgan edi. Ana shunday amaliyot boshqa kompaniyalarga nisbatan ham mavjud», — dedi u.
DABA rahbari Vazirlar Mahkamasining 2022 yil 25 martdagi 133-sonli qaroriga havola keltirdi, unda yer qaʼri uchastkalaridan foydalanish huquqiga ruxsatnomalar berish tartibi belgilangan.
Uning soʻzlariga koʻra, ilgari qonunchilikda belgilangan toʻlov toʻlangandan soʻng birinchi boʻlib murojaat qilgan arizachi kondan foydalanish litsenziyasini olishi mumkin boʻlgan mexanizm amal qilgan. Ushbu toʻlov miqdori yer qaʼri uchastkasining xususiyatlarini hisobga olgan holda hisoblab chiqilgan.
Keyinchalik ruxsatnomalar berish tartibi oʻzgartirildi.
«Keyinchalik yangi amaliyot joriy etildi. Jumladan, uglevodorod konlaridan foydalanish litsenziyalarini olish huquqi auktsionlarga oʻtkazildi. Ushbu oʻtish 2023—2024 yillarda bosqichma-bosqich amalga oshirildi», — dedi Murodov.
Ilgari Saneg litsenziya olgan konlarning hozirgi maqomi haqidagi savolga javob berar ekan, u shunday dedi:
«Manda bor maʼlumotlarga koʻra, bu konlar muomalaga kiritilmagan va litsenziya shartlari bajarilmagan. Shu sababli bugungi kunda [litsenziyalar] bekor qilingan. Hozirda Geologiya vazirligi ulardan samarali foydalanish boʻyicha chora-tadbirlarni ishlab chiqmoqda».
, kompaniya foydali qazilmalarni geologik oʻrganish va qazib olish boʻyicha rasmiylashtirilgan litsenziyalar bilan 103 ta neft va gaz konidan foydalanish huquqiga ega ekanligi aytilgan edi.
Eslatib oʻtamiz, 2019 yilda 100 dan ortiq neft va gaz konlari hukumatning yopiq qarori asosida «Oʻzbekneftgaz»dan Jizzakh Petroleum (hozirgi Saneg) kompaniyasiga oʻtkazilgan edi. Topshirish 2,68 mlrd dollar miqdorida investitsiyalar kiritish, 800 ta yangi quduqni burgʻilash va yana 500 tasini kapital taʼmirlashni nazarda tutuvchi 2020−2030 yillarda neft qazib olishni koʻpaytirish dasturi bilan bogʻliq edi.
«Gazeta», 2019 yilda prezident tashabbusi bilan tuzilgan ishchi goʻruh aksariyat konlardagi zaxiralarni qazib olish qiyinligi sababli maqsadli koʻrsatkichlarga erishib boʻlmaslik xavfi haqida ogohlantirgan edi. Saneg kompaniyasi maʼlumotlariga koʻra, 2022 yilda neft qazib olish rejalashtirilgan 614,7 ming tonna oʻrniga 545,4 ming tonnani tashkil etdi.
2026 yil aprel oyida «Oʻzbekneftgaz» bosh geologi Nodir Muhiddinov konlar topshirilgandan soʻng ularda neft qazib olish avvaliga oshgani, biroq keyingi yillarda yana kamaya boshlaganini maʼlum qildi. Uning soʻzlariga koʻra, vaziyatni tekshirish uchun maxsus komissiya tuzilgan boʻlib, u ushbu aktivlarga nisbatan keyingi choralarni belgilab berishi kerak edi.
Konlarning topshirilishi «Oʻzbekneftgaz» boshqaruvining sobiq raisi Bahodirjon Sidikov va boshqa ayblanuvchilarga nisbatan qoʻzgʻatilgan jinoyat ishi epizodlaridan biriga aylandi. Ayblov talqiniga koʻra, 106 ta kon avvaliga shartnomalar oxirigacha rasmiylashtirilmasdan vaqtincha foydalanishga berilgan, soʻngra ularni 10 yilga boʻlib-boʻlib toʻlash sharti bilan sotish nazarda tutilgan. Tergovning hisoblashicha, aktivlar qiymati taxminan 90 mlrd soʻmga kamaytirib koʻrsatilgan, konlarning bir qismiga boʻlgan huquqlar oʻz vaqtida qayta rasmiylashtirilmagani sababli «Oʻzbekneftgaz» 2023−2025 yillarda Saneg uchun taxminan 10,4 mlrd soʻmlik yer soligʻini toʻlagan.
Sidikov ayblovlarni rad etdi. U konlarning topshirilishi u tayinlangunga qadar qabul qilingan Vazirlar Mahkamasi qarorida nazarda tutilganini, qiymatdagi tafovutlar esa QQS stavkasining oʻzgarishi bilan bogʻliqligini bildirdi. Uning soʻzlariga koʻra, boʻlib-boʻlib toʻlash shartlari ham hukumat qarori bilan belgilangan va «Oʻzbekneftgaz»ning xalqaro kreditorlar oldidagi majburiyatlarini hisobga olgan.