Rossiyaning taniqli gazetasi hukumat bosimi ostida oʻz faoliyatini toʻxtatdi
«Novaya gazeta» soʻnggi uch oʻn yillik davomida Rossiyadagi eng mashhur mustaqil ommaviy axborot vositalaridan biri boʻlib kelgan.
Rossiyaning mashhur gazeti hokimiyat bosimi ostida oʻz faoliyatini toʻxtatdi
Oxirgi uch oʻn yillik davomida «Novaya gazeta» Rossiyaning eng mashhur mustaqil yangiliklar tashkilotlaridan biri boʻlib kelayotgan edi.
Endilikda u yopilmoqda va Rossiya rasmiylarini gazetani «oʻldirganlikda» ayblamoqda.
«Ular bizni oʻldirishdi», deyiladi «Novaya gazeta» veb-saytidagi bayonotda.
«Gazeta endi yoʻq. Rossiya rasmiylari va Rossiya maxsus xizmatlari gazetani oʻz ishini toʻxtatishga majbur qildi».
«Novaya gazeta»ga binoni boʻshatish toʻgʻrisida farmoyish topshirilgan. Eng muhimi, bir vaqtning oʻzida gazetaga oʻquvchilardan xayriyalarni qabul qilish imkonini bergan tizim oʻchirib qoʻyilgan.
Bu nashrni moliyalashtirishning hech qanday yoʻlini qoldirmaydi.
«Novaya gazeta» korruptsiya, inson huquqlarining buzilishi, mansabdor shaxslar va byurokratlar tomonidan vakolatlarning suiisteʼmol qilinishi kabi mavzularda qoʻrqmasdan olib borilgan surishtiruv reportajlari bilan juda yaxshi nom qozongan edi.
Bular Rossiyada xavfli mavzulardir.
Gazetaning taʼkidlashicha, vaqt oʻtishi bilan unga aloqador olti nafar jurnalist «oʻz kasbiy va fuqarolik burchini bajargani» uchun oʻldirilgan. Ushbu muxbirlar orasida shu oyda aynan 20 yil oldin oʻz kvartirasi kirishida otib oʻldirilgan Anna Politkovskaya ham bor. U yoritgan mavzular orasida Chechenistondagi urushlar ham bor edi.
Yopilishi haqida eʼlon qilingan bayonotda «Novaya gazeta» Rossiya rasmiylariga keskin hujum qilib, gazeta «muvofiqlashtirilgan harakat» nishoni boʻlganini aytdi va bunda «repressiv davlat apparati»ni aybladi.
«Mamlakatda inson huquq va erkinliklari yoʻq qilindi, ularni himoya qilish esa jinoyatga tenglashtirildi», deyiladi bayonotda.
«Qonun bilan birga sudlar ham vayron qilindi. Endilikda oʻz eʼtiqodiga ega boʻlish davlatga xoinlikdir».
Rossiyaning 2022 yil fevral oyida Ukrainaga keng koʻlamli bostirib kirishidan beri mustaqil jurnalistika va mustaqil rossiyalik jurnalistlarga boʻlgan bosim ortib bormoqda. Kreml «maxsus harbiy operatsiya» deb ataydigan harakatlar boshlanganidan koʻp oʻtmay, Rossiyada yangi qonunlar joriy etildi. Ularning maqsadi: oʻzgacha fikrlashni jazolash, urush va hokimiyatdagilarni tanqid qilishni sukutga choʻmdirishdir.
«Novaya gazeta»ning oʻzi va uning xodimlari allaqachon koʻplab muammolarga duch kelayotgan edi.
Hokimiyat organlari gazetani litsenziyasidan mahrum qilgan va uning veb-saytiga kirishni bloklagan edi. Uning bir necha jurnalistlari va mualliflari «xorijiy agent» deb topilgan boʻlib, bu yorliq Rossiya rasmiylari tomonidan tanqidchilarni jazolash uchun tez-tez qoʻllaniladi.
Joriy yil boshida politsiya tahririyatda tintuv oʻtkazdi. Faxriy surishtiruvchi jurnalist Oleg Roldugin hibsga olindi va unga «kompyuter axborotidan noqonuniy foydalanish» aybi qoʻyildi. Ushbu ish bilan bogʻliq holda, yaqinda gazeta bosh muharriri Sergey Sokolov politsiyaga soʻroqqa chaqirildi va uning uyi tintuv qilindi.
Hatto ortib borayotgan bosim ostida ham «Novaya gazeta» faoliyatini qisqartirilgan shaklda boʻlsa-da davom ettirishga muvaffaq boʻlayotgan edi. Sodiq oʻquvchilar veb-saytning rasmiy bloklanishini chetlab oʻtish va uning mazmunidan bahramand boʻlish uchun virtual shaxsiy tarmoqlardan (VPN) foydalanishdi. Ammo litsenziyaning yoʻqotilishi va boshqa cheklovlar katta zarba boʻldi.
2021 yilda Muratov «demokratiya va mustahkam tinchlikning oldingi sharti boʻlgan soʻz erkinligini himoya qilish borasidagi saʼy-harakatlari uchun» Nobel tinchlik mukofotiga sazovor boʻlgan edi.
Mukofot rasmiylarning 2023 yilda uni «xorijiy agent» deb eʼlon qilishiga toʻsqinlik qila olmadi.
«Novaya gazeta» ofislarida buyumlarni yigʻishtirish allaqachon boshlangan.
Ushbu gazetaning tugashi muayyan bir davrning nihoyasiga yetganini anglatadi.
Yanada avtoritar boʻlib borayotgan Rossiyada bu ham davr belgisidir.