Rossiya dronlar hujumini kuchaytirar ekan, Ukraina temir yoʻli yoʻlovchilari xavf va tartibsizliklarga duch kelmoqda

Rossiya dron hujumlarini kuchaytirar ekan, Ukraina temir yoʻli yoʻlovchilari uchun xavf va tartibsizliklar ortib bormoqda

Rossiya dronlari oʻtgan yilning oxirida Ukraina yoʻlovchi poyezdlarini nishonga olishni boshladi.

Ukraina temir yoʻllari 2022 yilda Rossiyaning keng koʻlamli bosqini boshlanganidan beri mamlakat faoliyatini saqlab qolishga yordam berdi. Ammo hujumlar tez-tez tus olmoqda, davlat operatori maʼlumotlariga koʻra, oʻshandan beri lokomotivlarga qilingan barcha zarbalarning yarmidan koʻpi faqat shu yilning oʻzida sodir boʻlgan.

Xarkovlik 27 yoshli marketing mutaxassisi Yuliya Ponomarenkoning aytishicha, uning oʻtgan oyda Varshavaga qilgan safari Ukraina-Polsha chegarasi yaqinida toʻsatdan toʻxtab qolgan.

«Chegarachilar yugurib, «Qochinglar! Vagonlardan chiqinglar! Otishma boʻlyapti!» deb baqira boshlashdi».

Rossiya droni xuddi shu chegara yaqinidagi lokomotivga zarba bergan edi, bir necha daqiqa oldin esa Buyuk Britaniyaning sobiq bosh vaziri Boris Jonson va boshqa yevropalik rasmiylarni olib ketayotgan maxsus poyezd u yerdan oʻtib ketgan edi.

Yuliyaning aytishicha, oldindagi yongʻin oʻchirilib, yoʻl tozalangunga qadar uning poyezdidagi yoʻlovchilar olti soat davomida ushlab turilgan: «Biz bir oz kechikkanimizdan va bu bizning poyezdimiz boʻlmaganidan juda baxtimiz kuldi».

U sharqdagi janglardan uzoqda havo hujumi haqidagi ogohlantirishlar favqulodda evakuatsiyaga sabab boʻlayotgani sababli tartibsizliklar va uzoq kechikishlarga duch kelayotgan ukrainalik yoʻlovchilarning tobora ortib borayotgan qismidan biridir.

Birgina sentyabr oyida Rossiya dronlari hujumi tufayli 5 831 ta poyezd evakuatsiya qilinishiga toʻgʻri keldi, deb maʼlum qildi dushanba kuni «Ukrzaliznitsya» davlat temir yoʻl operatori AFP axborot agentligiga. Bu har kuni oʻrtacha 205 ta poyezd toʻxtatilganini anglatadi.

Hujumlar Ukraina infratuzilmasiga qarshi kengroq hujumning bir qismi boʻlib koʻrinadi, soʻnggi kunlarda Kiyevda ikkita koʻprik zarbaga uchradi va metro poyezdidagi yoʻlovchilar ham hujumlardan biriga duch kelishdi.

Yoʻlovchilar muntazam ravishda poyezdlardan evakuatsiya qilinadi va xavf oʻtib ketguncha temir yoʻl yoqasida kutishga majbur boʻladi.

Oʻn yetti yoshli Anastasiya Rivbalchenko ham xavfni yaqindan his qildi.

16 sentyabr kuni Odessadan Kirovogradga uzoq davom etgan safarning oxiriga yaqin, soat tongi 4 da u va boshqa yoʻlovchilarga poyezddan tushish buyurilgan.

«Odessaga ketayotganimda juda koʻp evakuatsiyalar boʻlgan edi, endi esa orqaga qaytayotganimda bu yana takrorlandi», deydi u. «Agar yana bir evakuatsiya boʻlsa, bunga ortiq chiday olmayman, deb oʻylayotgan edim».

Bir yarim soat oʻtgach, yoʻlovchilar qorongʻida kutayotgan paytda, yaqin atrofga dron kelib urildi.

«Juda kuchli portlash sodir boʻldi va hamma oʻrmonga qarab yugura boshladi», dedi u.

Nishon nima boʻlgani nomaʼlum va bu safar poyezdga zarar yetmagan, ammo tungi osmonni yoritgan koʻplab portlashlar tufayli Anastasiya qolishni istamadi va ota-onasi uni olib ketgunga qadar piyoda yoʻlini davom ettirdi.

«Men endi poyezdda sayohat qilmayman», deydi u.

Anastasiyaning safari koʻpchiliknikidan koʻra dramatikroq boʻldi, ammo kechikishlar — baʼzilari qisqa, boshqalari soatlab davom etadigan — endi odatiy holga aylandi.

Rossiya dronlari birinchi marta 2025 yilning oxiriga kelib harakatlanayotgan yoʻlovchi poyezdlariga hujum qila boshlaganidan beri yoʻlovchilar tanish manzaraga oʻrganib qolishdi: poyezddan tushish, dron va raketa uchirilishi haqidagi yangiliklarni Telegram-kanallardan tekshirish hamda doʻstlari va oilasiga poyezd kechikayotgani haqida xabar yuborish.

Anastasiya oʻtgan oyda uning poyezdi yaqinida sodir boʻlgan dron hujumidan keyin Ukraina temir yoʻllaridan boshqa foydalanmasligini aytmoqda.

Oʻz vaqtida harakatlanishi bilan faxrlanadigan temir yoʻl kompaniyasi uchun bu yilgi buzilgan jadval katta sinovdir.

«Biz urush paytida Yevropadagi baʼzi temir yoʻllarning tinchlik davridagidan koʻra yaxshiroq ishlaganimizni aytar edik», dedi bizga «Ukrzaliznitsya» temir yoʻl operatori rahbari Aleksandr Pertsovskiy.

«Ammo hozir yoʻlovchilarimiz va ekipaj aʼzolarimizning hayoti eng oliy ustuvor vazifadir».

Rossiya Mudofaa vazirligi Ukraina tinch aholisini nishonga olayotganini inkor etadi va temir yoʻllarga hujumlari harbiy xizmatchilar va texnikalarni tashish uchun foydalaniladigan infratuzilmaga qaratilganini aytadi.

Xavf juda real. «Ukrzaliznitsya»ning harakatlanuvchi tarkibi va stantsiyalariga hujumlar keskin oshdi.

Rossiyaning keng koʻlamli bosqini boshlanganidan beri zarba berilgan 521 ta lokomotivning deyarli 60 foizi shu yilning oʻzida shikastlangan, deyiladi kompaniya statistikasida. Temir yoʻl obʼyektlariga umumiy hujumlar 2025 yildagi 1 206 tadan joriy yilda hozirgacha 1 700 taga koʻpaydi.

Rossiyaning Ukraina temir yoʻllariga tahdidiga qarshi turish mushuk-sichqon oʻyiniga oʻxshaydi, deydi «Ukrzaliznitsya» bosh direktori Aleksandr Pertsovskiy.

«Eskalatsiyaning soʻnggi toʻlqini va temir yoʻllar bilan haqiqiy urush juda shiddatli tus olmoqda», dedi Pertsovskiy.

«Bu ularning Shahed dronlarining halokatli kuchi va harakatlanuvchi nishonlarni ura olishi uchun kameralar hamda retranslyator tarmoqlari orqali erishadigan aniqlikning kombinatsiyasidir».

Pertsovskiyning soʻzlariga koʻra, Rossiyaning eng yangi dronlaridan baʼzilari sunʼiy intellekt vositalari va tasvirni tanish tizimlari bilan jihozlangan. Ukraina ushbu tobora murakkablashib borayotgan tahdidga qanday javob berish borasida tushunarli tarzda ehtiyotkorlik choralarini koʻrmoqda, ammo dronlar aloqasini uzishning elektron usullari roʻyxatning boshida turadi.

«Afsuski, bu doim mushuk-sichqon oʻyinidir», dedi u.

Bizga Kiyevdagi «Temir qoʻmondonlik markazi» deb nomlangan yer osti bunkeriga kirish uchun noyob imkoniyat berildi, u yerda temir yoʻl xodimlari real vaqt rejimida tahdidlarni kuzatib boradilar.

Bitta ulkan videoekranda ranglar bilan belgilangan yoʻlovchi va yuk poyezdlari Ukrainaning keng temir yoʻl tarmogʻi arteriyalari boʻylab harakatlanayotganini koʻrish mumkin edi.

Biz dronni ifodalovchi qizil belgining Kiyev ustida, bir vaqtning oʻzida deyarli boshimiz tepasida paydo boʻlganini kuzatdik.

Har bir dron atrofida 100 km (62 mil) radiusdagi doira bor edi. Ushbu doira ichidagi har qanday yoʻlovchi poyezdi allaqachon evakuatsiya qilingan boʻlardi va poyezd doiradan tashqarida boʻlmaguncha va dron uzoqlashmaguncha yoʻlovchilarga qayta chiqishga ruxsat berilmaydi.

«Bizning vazifamiz poyezdimiz yoki ekipaj aʼzolarimizning bevosita hujum hududida qolishiga yoʻl qoʻymaslikdir», dedi Pertsovskiy.

Poyezdlarning baʼzi toʻxtab qolishlari soatlab davom etishi mumkin, bu esa Ukraina temir yoʻl tarmogʻi boʻylab yoʻlovchilar uchun tartibsizliklarni keltirib chiqaradi.

Kompaniyaning ehtiyot choralari qurbonlar sonini kam saqlashga yordam bergan koʻrinadi. Uning 2026 yildagi maʼlumotlari shuni koʻrsatadiki, sakkiz nafar xodim halok boʻlgan, ulardan olti nafari Kiyevdagi lokomotiv deposiga ballistik raketa kelib urilishi oqibatida hayotdan koʻz yumgan.

«Temir qoʻmondonlik»ka tashrifimiz chogʻida Kiyevda yana bir havo hujumi sirenasi yangradi. Bizga shaharning bosh temir yoʻl vokzali evakuatsiya qilinayotgani aytildi.

Keyinchalik gavjum vokzalga borganimizda, yoʻlovchilar asosiy kirish eshigi oldida kutayotganini yoki yer osti yoʻlaklarida boshpana topganini koʻrdik. Karnay orqali tinimsiz kechikishlar eʼlon qilinayotgan edi.

Kelayotgan oylar eng qiyin davrlardan biri boʻlishi mumkinligini hamma biladi.

Qish yaqinlashayotgani sababli, «Ukrzaliznitsya» tashqarida harorat -20°C yoki undan pastroqqa tushib, yerni qalin qor qoplagan paytda evakuatsiyani qanday tashkil qilishni allaqachon rejalashtirmoqda.

Xalqaro donorlar bilan birgalikda kompaniya qishki evakuatsiya toʻplamlari, mobil boshpanalar va evakuatsiya juda tez-tez sodir boʻladigan hududlarda avtobus qatnovini tayyorlamoqda.

«Biz bir oz boshqacharoq temir yoʻl, qayta kashf etilgan temir yoʻl boʻlishimiz mumkin», dedi Pertsovskiy. «Ammo qish boʻladimi, yoz boʻladimi, dushman bizga qanchalik qattiq zarba bermasin, biz mamlakatni birlashtirishda davom etamiz».