Raqqos bo‘lishdan voz kechib, kino afsonasiga aylangan mashhur fransuz aktyori Pyer Rishar 92 yoshda

Raqqoslik faoliyatidan voz kechib, kino olamining afsonasiga aylangan mashhur fransuz aktyori Pyer Rishar 92 yoshda.

2026-yilning 16-avgust kuni buyuk fransuz aktyori Pyer Rishar 92 yoshga to‘ldi. O‘zbek tomoshabinlari uni “Omadsizlar”, “Qora poyabzal kiygan mallasoch”, “O‘yinchoq”, “Otalar”, “Qochoqlar” kabi filmlardagi rollari orqali yaxshi bilishadi.

Asli badavlat oiladan bo‘lgan va haqiqiy qasrda ulg‘aygan Pyer Risharning qanday qilib bu qadar sevimli aktyorga aylanganini tushuntirish qiyin. U na kelishgan, na zamonaviy edi, aksincha, doim bema’ni va kulgili ko‘rinardi. Uning hajviy qobiliyati maktab yillaridayoq sezilgan. Otasi oilani tark etgach, uni qattiqqo‘l bobosi (ota tomondan) tarbiyalaydi. Ona tomondan bo‘lgan bobosi esa dengizchi va bezori bo‘lib, nabirasining kutilmagan harakatlaridan doimo xursand bo‘lardi – ikkalasi ham baliq ovlashni yaxshi ko‘rishardi.

O‘zbek tomoshabinlarining sevimlisiga aylangan “O‘yinchoq” filmi Fransiyada unchalik katta muvaffaqiyat qozonmagan, prokat natijalari ham o‘rtacha bo‘lgan. Balki, bolaning katta yoshli erkakni sotib olib, uni o‘zining jonli o‘yinchog‘iga aylantirishi haqidagi film ularga haddan tashqari jiddiy tuyulgandir.

Filmda kichik bir insonning katta firma va katta pul oldidagi ojizligi juda yaxshi tasvirlangan. Rishar “O‘yinchoq”da ajoyib o‘ynagan bo‘lsa-da, o‘zi hech qachon hech kimning qo‘g‘irchog‘i bo‘lmagan va rolini yo‘qotadigan hech narsasi yo‘q odam kabi dadillik bilan ijro etgan.

Sabr-toqat, qiyinchiliklar qarshisida tabassum, g‘alaba qozonishga bo‘lgan umid... Bularning hammasi uning muvaffaqiyatiga yordam bergan. Masalan, u ajoyib raqqos edi. Uni hatto Moris Bejar truppasiga taklif qilishgan. Ammo o‘sha paytda aktyorga Parij barlarida komik sifatida chiqish qilish ko‘proq ma’qul kelgan. Shu sababli u truppaning taklifini rad etgan.

Uning qahramonlarini unutib bo‘lmasdi. Qizig‘i shundaki, “Qora tuflidagi mallasoch daroz” komediyasining finalida Rishar qahramoni aeroportda halok bo‘lishi kerak edi. Lekin omadsizlik timsoli bo‘lgan, devorda Rahmaninovning portreti, javonda rus matryoshkalari turgan kvartirada yashovchi Fransua Pyer hatto ssenariychilarni ham yengishga muvaffaq bo‘ladi: uni o‘ldirishmaydi, uning uchun film davomini suratga olishadi.

Albatta, Jerar Depardye bilan ijro etgan rollarini eslamaslikning iloji yo‘q. Darvoqe, ular partnyor bo‘lmasligi ham mumkin edi. Dastlab “Omadsizlar”da Lino Venturaning ishtiroki nazarda tutilgandi. U uzoq vaqt o‘ziga sherik qidirib, nihoyat Risharda to‘xtaydi.

To‘satdan Ventura gonorarni shunaqangi oshirib yuboradiki, Frensis Veber shosha-pisha uning o‘rniga boshqa aktyor qidira boshlaydi va Depardyeni taklif qiladi. Gaplashib olish uchun uni Rishar bilan birga kechki ovqatga chaqiradi. Rishar chala-chulpa ovqat yer, non uvoqlari har tomonga sochilib ketardi, Depardye hayratda edi, Veberga esa bu kulgili manzara allaqachon yoqib qolgandi.

Hayotda Rishar haqiqiy gurman, muvaffaqiyatli vino ishlab chiqaruvchi, ikki o‘g‘il — Olivye va Kristofning otasi. U o‘zidan 30 yosh kichik va tanishishganida hatto fransuz tilini ham bilmaydigan go‘zal braziliyalik ayolga uylangan. Aktyor kitoblar ham yozadi — ilk kitobi “Xaltasi yo‘q kenguru” deb nomlangan. U ilgari Sena sohilidagi barja (shatakka olib yuriladigan yuk kemasi)da yashardi, u yerda o‘ziga uch xonali uy qurib olgandi, keyinchalik esa Parijga ko‘chib o‘tadi. Hozirda Rishar to‘rt nabiraning sevimli bobosi.

**Pyer Rishar ishtirok etgan eng yaxshi komediyalar:**

**“Qora tuflidagi mallasoch daroz” (1972)**

*Syujet:* Kamtar skripkachi Fransua Perren tasodifan fransuz razvedkasining maxfiy topshirig‘iga aralashib qoladi va uni beixtiyor yashirin josus deb o‘ylashadi. Ammo Fransua bundan bexabar holda barcha tuzoqlardan o‘tib, eng yaxshi fransuz agentlarini yenga oladi (va bu yo‘lda u bilan haqiqiy sevgini topadi).

*Fakt:* 1985-yilda mazkur fransuz filmiga taqlidan Gollivudcha variant ishlandi — “Qizil tuflili odam” komediyasida bosh rolni Tom Xenks ijro etgan.

Pyer Risharning birinchi va eng mashhur roli. “Qora tuflidagi mallasoch daroz” klassik kinokomediyasi haqida.

**“Aqlingni yo‘qotma” (1972)**

*Syujet:* Pyer oddiy odam (Risherning o‘zi emas, balki uning qahramoni Vidal) ikki kunlik ta’tilda oddiy bank xodimdan direktor o‘rinbosarigacha borishga muvaffaq bo‘ladi. To‘g‘ri, unchalik muvaffaqiyatli emas: haqiqiy menejer ta’tilda bo‘lgan paytda, firibgarlar bankdan qimmatli hujjatlarni o‘g‘irlashga qaror qilishadi. O‘z vazifalarini vijdonan bajarishga o‘rgangan Pyer ularning orqasidan ta’qib qila boshlaydi.

*Fakt:* Richardning filmdagi partnyori betakror aktrisa Jeyn Birkin edi, u o‘ttiz yil o‘tgach, “Bevangiz bilan tanishing” filmida rol ijro etadi.

**“O‘yinchoq” (1976)**

*Syujet:* Fransua Perren tom ma’noda millioner bola uchun o‘yinchoq bo‘ladi. Qisqa muddatda bir boyning uyiga joylashib olgan ishsiz jurnalist 10 yoshli bolaning naqadar yolg‘izligini tushunishga va uning eng yaqin do‘stiga aylanishga muvaffaq bo‘ladi.

*Fakt:* Erik rolini o‘ynagan Fabris Greko filmga tasodifan kelib qolgan — u suratga olish jamoasi a’zolaridan birining o‘g‘li edi. Ajoyib ijrosi va filmning xalqaro muvaffaqiyatiga qaramay, u boshqa filmlarda rol o‘ynamagan.

**“Qochish” (1978)**

*Syujet:* Advokat Jan Durok o‘lim jazosiga hukm qilinganlarni ko‘rish uchun qamoqxonaga tashrif buyuradi. Aynan shu vaqtda oldindan tayyorlangan mahbuslar qo‘zg‘oloni boshlanadi, ayblanuvchi va himoyachining hamma bilan qochib ketishdan boshqa iloji qolmaydi.

*Fakt:* Film Fransiyada talabalar tomonidan uyushtirilgan ommaviy tartibsizliklar va 10 million ishchilarning ish tashlashi va oxir-oqibat prezident De Gollning iste’foga chiqishiga olib kelgan 1968-yildagi ijtimoiy inqirozni aks ettirgan. Xususan, filmda prezidentning xalqqa qilgan murojaatlaridan foydalanilgan va prezident vertolyotining Baden-Badendagi fransuz qo‘shinlari joylashgan joyga jo‘nab ketishi tasvirlangan.

**“Omadsizlar” (1981)**

*Syujet:* Rejissor va ssenariy muallifi Frensis Veberning mazkur kartinasi quvnoq sheriklar — ahmoq Fransua Perren va o‘ta mas’uliyatli detektiv Jan Kampan taniqli biznesmenning qizini qidirishi haqida hikoya qiladi. Vazifa oddiy: doimo muammolarga o‘ralashib yuradigan Perren instinkti yordamida qizning iziga tushishi kerak, Kampan esa qidiruv operatsiyasining muvaffaqiyatini ta’minlashi lozim. Bir qator kulgili vaziyatlar va sarguzashtlardan so‘ng “agentlar” yo‘qolgan qizni topadi.

*Fakt:* Jerar Depardye bosh qahramon rolini o‘ynashni shunchalik xohlaydiki, film ijodkorlari unga qat’iy rad javobini berishganida, u xafa bo‘ladi va suratga olish jarayonida tartibsizliklar keltirib chiqara boshlaydi: u spirtli ichimliklar ichadi, ish jadvalini buzadi, arzimas kadrlarni qayta-qayta suratga oldiradi. Ammo bir kuni suratga olish paytida aktyorni haqiqiy chayon chaqib oladi.

**“Otalar” (1983)**

*Syujet:* O‘smir yigit qiz do‘sti bilan uydan qochib ketadi va hayajonlangan ona politsiyaga emas, balki o‘zining ikki sobiq oshig‘iga xabar qilishga qaror qiladi. U har bir erkakka bolaning haqiqiy otasi u ekanligi haqida aytib, ularni qidiruvga jo‘natadi.

*Fakt:* “Otalar” filmini 1983-yilda deyarli 5 million odam tomosha qiladi va u Fransiyada eng mashhur komediyalar ichida to‘rtinchi o‘rinni egallab, prokat bo‘yicha muvaffaqiyat qozonadi.

**“Qochoqlar” (1986)**

*Syujet:* Fransua Pinyon va unga o‘xshagan odamlar uzoq vaqtdan beri ishsizlik nafaqasi bilan yashab kelmoqda. Onasi vafotidan keyin tildan qolgan qizini davolatish uchun u bankni o‘g‘irlashga qaror qilib, muvaffaqiyatsizlikka uchraydi. Tasodifan u yaqindagina qamoqdan chiqqan tajribali o‘g‘ri Jan Lyukni garovga oladi. Bir-birini tanimaydigan sheriklar qochib ketishga muvaffaq bo‘lishadi, Fransua va Jan politsiyadan yashirinib, aqlbovar qilmaydigan vaziyatlardan chiqib ketishayotganda haqiqiy mo‘jiza sodir bo‘ladi: kasal qiz uzoq vaqtdan beri birinchi so‘zlarini aytadi.

*Fakt:* Uch yil o‘tgach, Veber “Uch qochoq” nomli filmining Gollivud remeykini suratga oladi. Fransuz filmidan aynan ko‘chirilgan mazkur filmda Nik Nolte va Martin Short rol o‘ynagan.

**“Janob Shtayn uchrashuvga chiqadi” (2017)**

*Syujet:* 75 yoshli beva erkak darveshona hayot tarzini olib boradi. Oila a’zolari qariyaning hayotini yanada yorqinroq qilish uchun unga kompyuter sovg‘a qiladi. U haqiqatan ham tez orada chat orqali bir ayol bilan tanishadi. Ijtimoiy suhbat va yoqimli xulq-atvor bilan u yosh go‘zal qizni o‘ziga maftun qiladi. Faqat bir muammo bor — janob Shtayn profilini to‘ldirishda ba’zi ma’lumotlarni yashirgan va uning maftunkor tanishi kim bilan uchrashishini bilmaydi ham.

*Fakt:* Ushbu filmda Pyer Rishar bilan birga yana ikki ajoyib fransuz aktyori — Yanis Lespere (“Ism”) va Fanni Valett (“Molyer”) ishtirok etgan.