Qo‘shiq va raqslarsiz Bollivud: Hindistonning ayovsiz haqiqatini ko‘rsatgan 4 ta film
**Qo‘shiq va raqslarsiz Bollivud: Hindistonning ayovsiz haqiqatini ko‘rsatgan 4 ta film**
Bugungi kunda bir necha yil avvalgi yaltiroq va sodda Bollivud allaqachon hind kinematografiyasining yagona ko‘rinishi bo‘lishdan chiqib ketgan. Hindistonda ko‘p millionli blokbasterlar bilan birga shafqatsiz, murosasiz va quloqni qomatga keltiradigan jim realizm ham ravnaq topdi. Bu filmlar sizni ovutishga urinmaydi. Aksincha, ular larzaga soladi, ijtimoiy illatlarning tub mohiyatini ochib tashlaydi va sayyohlar ekskursiya avtobuslari oynasidan hech qachon ko‘rmaydigan haqiqatga tik boqishga majbur qiladi.
**“So‘roq” (Visaranai, 2015)**
Andhra Pradeshda yaxshiroq hayot izlab kelgan to‘rt tamil yigit adolatsizlik qurboniga aylanadi. Oddiy ishchilarni o‘zlari qilmagan o‘g‘rilikda ayblashadi. Ishni tezroq yopishga urinayotgan politsiya ularni oson nishon sifatida tanlaydi. Bo‘linma devorlari orasida yigitlar ham ruhiy, ham jismoniy jihatdan sindirilib, aql bovar qilmas qiynoqlarga duchor qilinadi. Maqsad bitta — ularni jinoyatni tan olishga majburlash. Qattiq qarshilik va ochlik e’lon qilishlariga qaramay, ularning irodasi sindiriladi. Soxta iqror evaziga ularga yengillik va’da qilinadi. Biroq sudda, umid deyarli so‘ngan pallada, ulardan biri Pandi o‘zida kuch topadi. U qo‘rquvni yengib, ona tilida gapira boshlaydi va sudyaga qiynoqlar hamda o‘z aybini tan olishga majbur qilgan bosimlar haqida ochiq aytib beradi.
Bu film shunchaki hikoya emas, balki real voqealarga asoslangan. Rejissyor Vetrimaaran hokimiyat va mablag‘dan mahrum insonlarni tizim qanchalik ayovsiz ezishini ko‘rsatib bergan. Bu yerda qutqaruvchilar yo‘q, faqat mutlaq hokimiyat oldidagi ezuvchi chorasizlik hissi bor, xolos. Hindiston nomidan “Oskar”ga taqdim etilgan ushbu film o‘zining shafqatsiz haqiqati bilan dunyoni larzaga soldi.
**“Pianinochini otib tashlang” (Andhadhun, 2018)**
Musiqa orqali daromadini oshirish uchun o‘zini ataylab ko‘r qilib ko‘rsatadigan mohir pianinochi haqidagi film. Uni keksayib qolgan bir aktyorning uyiga chiqish qilish uchun taklif etishadi va shu ondan boshlab Akashning hayoti dahshatli tushga aylanadi. U uy egasining yosh xotini Simi va uning jazmani, politsiya xodimi tomonidan shafqatsizlarcha o‘ldirilishiga beixtiyor guvoh bo‘lib qoladi. Pianinochining ko‘r ekaniga ishongan qotillar hech ikkilanmay, jasadni uning ko‘z o‘ngida yo‘q qilishga kirishadi. Akashning jonini saqlab qolish uchun xotirjam kuy chalishdan boshqa chorasi qolmaydi. U bo‘lib o‘tgan voqea haqida xabar berishga uringanida esa politsiya bo‘limi boshlig‘i o‘sha qotilning o‘zi ekani ma’lum bo‘ladi.
“Pianinochini otib tashlang” — Xichkok va aka-uka Koenlar kabi saspens ustalarining ruhida mahorat bilan yaratilgan, keskin voqealar rivojiga boy durdona asar. Unda hind kinosiga xos ortiqcha dabdabaga o‘rin yo‘q. Syujetdagi kutilmagan burilishlar shu qadar keskinki, tomoshabin har o‘n besh daqiqada nima bo‘layotganini anglay olmay qoladi. Bosh qahramon o‘z aldovining tuzog‘iga tushib, har bir harakatini sinchkovlik bilan kuzatib turganlar oldida o‘zini ko‘rdek tutishda davom etishga majbur bo‘ladi.
**“Sud” (Court, 2014)**
Mumbayning qoq markazida kanalizatsiya qudug‘idan ishchining jasadi topiladi. Politsiya dahshatli mehnat sharoitlarini tekshirish o‘rniga “aybdor” izlay boshlaydi. Bu “aybdor” 65 yoshli Narayan Kamble — qo‘shiqlari doimo mazlumlar sadosi bo‘lib kelgan keksa ko‘cha shoiri bo‘lib chiqadi. Ayblov esa kulgili tarzda yangraydi: hukumat ishchi Narayan ijrosidagi norozilik qo‘shiqlaridan birini eshitib, o‘z joniga qasd qilgan, deb da’vo qiladi. Ular umrini haqiqat uchun kurashga bag‘ishlagan insonning san’atini jinoyat quroliga aylantirib, uni sukut saqlashga majbur qilmoqchi bo‘ladi. Sud zalida cheksiz va bema’ni mahkama jarayoni boshlanadi.
Rejissyor Chaytanya Tamhane mustamlakachilik davrining eskirgan qonunlari insonlar hayotini barbod qilishda davom etayotgan Hindiston sud tizimi ustidan ajoyib satira yaratgan. Filmda “Janobi oliylari!” kabi balandparvoz xitoblar yoki dabdabali nutqlar yo‘q. Sud majlislari qo‘rqinchli darajada oddiy, zerikarli tarzda tasvirlangan. Ammo aynan shu oddiylik zamirida kasta kamsitishlarining butun dahshati va jamiyatning loqaydligi yashirin.
**“Mumbay mehmonxonasi: Qarshilik” (Hotel Mumbai, 2018)**
Film 2008-yilda Mumbaydagi dahshatli terrorchilik hujumlari haqida hikoya qiladi. Bir guruh jangarilar hashamatli “Toj Mahal Palas” mehmonxonasiga bostirib kiradi. O‘z kuratori tomonidan masofadan turib boshqarilayotgan yosh va mutaassib terrorchilar mehmonxona aholisini otib, qavatma-qavat sinchiklab tozalashga kirishadi.
Film xalqaro miqyosga ega bo‘lsa-da, hind voqeligiga chuqur singdirilgan va Gollivudcha yaltiroqlikdan xoli. U oddiy insonlarning — mehmonlarni qutqarish uchun hayotini xavf ostiga qo‘ygan ofitsiantlar, oshpazlar va ma’murlarning qahramonligiga e’tibor qaratadi.