Qora dengiz dunyodagi eng xavfli kemaçilik yönalişiga aylandi
U yerda Hörmuz böğozidagidan köra köproq dengizçi halok bölmoqda.
Qora dengiz dunyodagi eng xavfli kema qatnovi yo‘nalishiga aylandi
Rossiya va Ukraina o‘rtasidagi keng ko‘lamli urush Qora dengizni savdo kemalari uchun eng xavfli hududga aylantirdi, deb yozmoqda. 2026-yil boshidan beri u yerda kamida 40 dengizchi halok bo‘lgan. Taqqoslash uchun, AQSh va Isroilning Eronga qarshi urushi sabab qatnov qiyinlashgan Hormuz bo‘g‘ozida shu davrda halok bo‘lgan dengizchilar soni 24 nafarni tashkil etadi.
Ambrey kompaniyasi va Xalqaro dengiz tashkiloti maʼlumotlariga ko‘ra, yil boshidan buyon Qora dengizda 570 dan ortiq kema zarbaga uchragan. Ulardan ayrimlariga tasodifan hujum qilingan, aksariyati esa ataylab nishonga olingan — Rossiya ham, Ukraina ham eksport daromadlaridan mahrum etish uchun bir-birining dengiz orqali tashuvlariga to‘sqinlik qilishga urinmoqda.
Endi Qora dengizdagi harbiy xavf-xatarlarni sug‘urtalash narxi kema korpusi qiymatining 15 foizigacha yetishi mumkin. Bu Fors ko‘rfazi kemalari uchun belgilangan stavkadan deyarli ikki baravar yuqori. Harbiy xavf-xatarlar xavfi eng yuqori bo‘lgan hududlar esa Ruminiya, Bolgariya va Turkiyaning hududiy suvlaridan tashqari deyarli butun Qora dengiz akvatoriyasini qamrab oladi.
Yaqin Sharqdan Hormuz bo‘g‘ozi orqali neft tashish endi foydaliroq va xavfsizroq bo‘lib qoldi. Shu sababli kemaçilik kompaniyalari Qora dengizda ishlashdan bosh tortishi yoki sug‘urtalash arzonroq tushadigan eski kemalardan foydalanishi tobora ko‘proq uchramoqda.
Ekipaj aʼzolari Suriya, Misr va Ozarboyjondan yig‘iladi. FT nashri maʼlumotiga ko‘ra, suriyalik dengizchilar Qora dengizda bir oyda 800 dollar atrofida mablag‘ ishlab topadi. Harbiy harakatlar zonasida o‘tadigan har bir kun uchun ularga ikki hissa haq vaʼda qilinadi. Kema hujumga uchrashi oqibatida halok bo‘lgan taqdirda, uning oilasiga 25 mingdan 50 ming dollargacha tovon puli to‘lanadi.
Sentabr oyida Ukraina pilotsiz tizimlar kuchlari boshlig‘i Robert Brovdi ukrain harbiylari o‘n bir hafta davom etgan amaliyot doirasida rossiyaliklarning 300 dan ortiq kemasiga zarba berganini maʼlum qilgandi. Bu amaliyot vaqtida nafaqat sanksiya ostidagi tankerlar, balki g‘alla tashuvchi yuk kemalari ham nishonga aylangan.
Bunga javoban Rossiya ham Ukraina portlaridan foydalanuvchi kemalar bo‘ylab zarba berishni kuchaytirdi. Ambrey kompaniyasi hisob-kitoblariga ko‘ra, so‘nggi 45 kun ichida Rossiyaning Qora dengiz akvatoriyasidagi hujumlarining 90 foizga yaqini savdo kemalariga to‘g‘ri kelgan.
Zarbalar jahon bo‘ylab yoqilg‘i va oziq-ovqat taʼminotiga taʼsir ko‘rsatadi. Sentabr oyida Rossiya g‘allasi eksporti o‘tgan yilgiga nisbatan 52 foizga kamaygan, Ukraina esa prognoz qilingan qishloq xo‘jaligi mahsulotlarining faqat yarmini eksport qila olmoqda. Kpler maʼlumotlariga ko‘ra, sentabr oyida Rossiyaning dizel yoqilg‘isi eksporti o‘tgan yilgiga nisbatan kuniga 467 ming barrelga kamaygan.