Qashqadaryo viloyatida tuproqni muhofaza qiluvchi dehqonchilik va No-Till texnologiyasini joriy etish salohiyati rivojlantirilmoqda

Qashqadaryo viloyatida tuproqni muhofaza qiluvchi dehqonchilik va No-Till texnologiyasini joriy etish sohasidagi salohiyat rivojlantirilmoqda

«Oʻzbekistonda oziq-ovqat tizimlari, yerdan foydalanish va qayta tiklashning taʼsir dasturi» (FOLUR-Uzbekistan) loyihasi doirasida Qashqadaryo viloyatida tuproqni muhofaza qiluvchi dehqonchilikni rivojlantirish, mutaxassislar salohiyatini mustahkamlash va resurs tejovchi texnologiyalarni amaliyotga joriy etishga qaratilgan tadbirlar boʻlib oʻtdi.

Qarshi shahridagi Janubiy dehqonchilik ilmiy-tadqiqot institutida trenerlarni tayyorlash dasturi tashkil etilib, unda 20 nafar ilmiy xodim va qishloq xoʻjaligi mutaxassislari ishtirok etdi. Mashgʻulotlar FOLUR loyihasining barqaror va resurs tejovchi qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarish usullarini targʻib qilish, shuningdek, fermerlar, mutaxassislar va mahalliy muassasalar salohiyatini mustahkamlashni nazarda tutuvchi 2.1-natijasi doirasida oʻtkazildi.

Ishtirokchilar tuproqni muhofaza qiluvchi dehqonchilikning asosiy tamoyillari, jumladan, tuproqqa ishlov bermasdan ekish — No-Till, dala yuzasida oʻsimlik qoldiqlarini saqlab qolish, almashlab ekish, tuproq namligini saqlash va undan samarali foydalanish boʻyicha amaliy bilimlarga ega boʻldilar.

Taqdimotlar va kasbiy munozaralar davomida fermerlar bilan ishlash, texnik bilimlarni amaliy tavsiyalarga aylantirish, shuningdek, taʼlim jarayonida dala kuzatuvlari va ilmiy natijalardan foydalanish yondashuvlari muhokama qilindi.

Tayyorlangan trenerlar olingan bilim va tajribalarni fermerlarga yetkazadilar hamda fermerlarning dala maktablarini tashkil etishga koʻmaklashadilar. Bu qishloq xoʻjaligini yuritishning barqaror usullarini «trenerdan — fermerga, fermerdan — amaliyotga» tamoyili asosida bosqichma-bosqich kengaytirish imkonini beradi.

Loyihaning yana bir tadbiri Qamashi tumanidagi Savsan qishlogʻida joylashgan «Joʻvli bobo oʻgʻli Baxtiyor» fermer xoʻjaligida boʻlib oʻtdi. Fermerlar, agronomlar, mexanizatorlar, ilmiy xodimlar va loyiha mutaxassislari No-Till texnologiyasi boʻyicha bugʻdoy ekish jarayoni bilan tanishdilar.

Dala namoyishi davomida maxsus No-Till seyalkasi yordamida 40 gektar maydonga bugʻdoyning «Nushkent» navi ekildi. Oʻtgan mavsumda ham ushbu dalada bugʻdoy yetishtirilgan edi. Yangi ekish mavsumi boshlanishidan oldin dala haydalmadi, balki avvalgi hosildan qolgan somon va boshqa oʻsimlik qoldiqlari tuproq yuzasida saqlab qolindi. Urugʻlar toʻgʻridan-toʻgʻri ushbu himoya qatlami orqali ekildi.

Loyiha mutaxassislari No-Till seyalkasini tayyorlash, kalibrlash va undan foydalanishni koʻrsatib berdilar. Ekish chuqurligi, qatorlar oraligʻi va urugʻlarning bir tekis taqsimlanishiga alohida eʼtibor qaratildi. Ishtirokchilar, shuningdek, mahalliy tuproq-iqlim sharoitida ushbu texnologiyani qoʻllashning amaliy jihatlarini muhokama qildilar.

No-Till texnologiyasi tuproqqa mexanik taʼsirni minimallashtiradi. Uning yuzasida oʻsimlik qoldiqlarining saqlanishi namlikni ushlab turishga, shamol va suv eroziyasini kamaytirishga hamda tuproqning biologik faolligi uchun qulay sharoit yaratishga yordam beradi. Tuproqqa ishlov berish operatsiyalari sonining qisqarishi, shuningdek, yoqilgʻi sarfini, mehnat xarajatlarini va dalani tayyorlash uchun ketadigan vaqtni kamaytirishi mumkin.

40 gektarlik namoyish maydonining holati butun vegetatsiya davri davomida kuzatib boriladi. Monitoring ekinlarning unib chiqishi va rivojlanishini, tuproq namligining saqlanishini, oʻsimlik qoldiqlarining taʼsirini, resurslardan foydalanishni va yakuniy gʻalla hosildorligini qamrab oladi. Olingan maʼlumotlar mahalliy sharoitda No-Till texnologiyasining samaradorligini va uni boshqa mos keladigan hududlarda qoʻllash istiqbollarini baholash imkonini beradi.