Pokistonning 14 goʻdak halok boʻlgan neonatal boʻlimida yongʻin signalizatsiyasi va suv sepgichlar boʻlmagan, deb topdi hisobot

**Pokistonning 14 chaqaloq halok boʻlgan neonatal boʻlimida yongʻin signalizatsiyasi va suv sepgichlar boʻlmagan, deyiladi hisobotda**

Oʻtgan oy Islomoboddagi neonatal boʻlimida yuz bergan kuchli yongʻin oqibatida 14 nafar yangi tugʻilgan chaqaloq halok boʻldi

Oʻtgan oy Pokistondagi shifoxonada 14 goʻdakning hayotiga zomin boʻlgan yongʻin boʻyicha rasmiy tekshiruv shuni koʻrsatdiki, neonatal boʻlimida yongʻin signalizatsiyasi yoki suv sepish tizimlari (sprinklerlar) boʻlmagan, oʻt oʻchiruvchilar esa qochish yoʻllari «qulflangan yoki toʻsib qoʻyilgan» boʻlganini aytishgan.

Ismi oshkor etilmasligini soʻragan oʻt oʻchiruvchilardan biri BBC’ga boshqa qutqaruvchilardan Islomoboddagi Pokiston tibbiyot fanlari instituti (PIMS) shifoxonasiga kirish «oʻta qiyin» boʻlganini eshitganini aytdi.

«Eshiklar qulflangan edi, shuning uchun ular ichkariga kirish uchun derazalarni sindirishga majbur boʻlishdi. Hatto ichkariga kirgandan keyin ham palataga olib boradigan eshiklar qulflangan edi».

PIMS shifoxonasi hisobot yoki uning xulosalari boʻyicha hech qanday izoh bermadi.

Oʻt oʻchiruvchining aytishicha, u voqea joyiga yongʻin oʻchirilgandan keyin yetib kelgan.

«Koʻrganlarimizni tasvirlab berish men uchun juda qiyin, — dedi u. — [Chaqaloqlar] tepasidagi tibbiy uskunalar erib, ularning ustiga qulab tushgan edi».

Isteʼfodagi yuqori lavozimli davlat xizmatchisi rahbarligidagi tergov qoʻmitasi tomonidan tayyorlangan hisobotda, elektr uchqunidan boshlangan yongʻinning «halokat»ga aylanishiga «tizimli va institutsional muvaffaqiyatsizlik» sabab boʻlgan degan xulosaga kelingan.

26 avgust kuni ertalab shifoxona ichida boʻlgan koʻplab odamlar uchun xavfning birinchi belgisi baqir-chaqirlar boʻldi.

Abdul Gʻafur bemor boʻlgan onasi bilan yaqin atrofdagi palatada edi, toʻsatdan kimdir yongʻin chiqqanidan ogohlantirganini eshitdi. U yordam bera olishini bilish uchun yuqori qavatga koʻtarildi.

«Butun palata tutun bilan toʻlgan edi, biz hech narsani koʻra olmadik», — dedi u BBC’ga.

Tashqaridagi yoʻlakdan olingan kuzatuv kamerasi (CCTV) tasvirlari yongʻin qanchalik tez tarqalganini koʻrsatadi. Hisobotga koʻra, birinchi xavf belgisi soat 06:38 da paydo boʻlgan, oʻshanda hamshira palatadan yordam soʻrab yugurib chiqib, 20 soniyadan keyin qoʻriqchi bilan qaytib kelgani koʻringan.

Shundan soʻng, boshqa bir hamshira Raziya Norin palataga shoshib kirib, bir necha soniyadan soʻng chaqaloqlardan birini koʻtarib chiqqani koʻrinadi. Maʼlum boʻlishicha, bu chaqaloq omon qolgan yagona goʻdak boʻlgan.

Hisobotda aytilishicha, bir daqiqa ichida qalin tutun kamera koʻrinishini toʻsib qoʻygan.

Hivsa Valid, uning yangi tugʻilgan jiyani va kelini qoʻshni palatada boʻlishgan. Bir necha soat oʻtgach, u BBC’ga baland shovqin-suronni eshitishganini va faqat chaqaloqlar uxlayotgan boʻlimdan tutun chiqayotganini koʻrganlaridan keyingina bu yongʻin ekanligini tushunishganini aytdi.

«Oʻsha lahzada nima boʻlayotganini tushuna olmadim. Biz faqat pastga tushish va oʻzimizni qutqarishga eʼtibor qaratdik».

Yongʻin sodir boʻlgan kuni rasmiylar olov palatadagi konditsionerdagi uchqundan boshlangan boʻlishi mumkinligini aytishgan edi.

Hisobotda ham bu eng ehtimoliy manba ekanligi tasdiqlangan, bunga elektr taʼminoti kabelining haddan tashqari qizib ketishi sabab boʻlgan, garchi elektr tizimidagi aniq nosozlik nima ekanligi nomaʼlumligicha qolmoqda.

Shundan soʻng yongʻin tez tarqalib, plastik buyumlar, uskunalar va chiqindi qutilarini alangalatgan.

Palatadagi bir nechta chaqaloq kislorod taʼminotiga ulangan edi, biroq hisobotda aytilishicha, kislorod yongʻinni kuchaytirgan boʻlishi mumkin boʻlsa-da, uning alanga tarqalishi uchun yoʻl ochganiga hech qanday dalil yoʻq.

Konditsionerlarga texnik xizmat koʻrsatilgan, ammo hisobotda bu xavfsizlik tekshiruvi bilan bir xil emasligi aytiladi. 2018 yilda shifoxonaning konditsionerlarini almashtirish va yangilash maʼqullangan edi, biroq sakkiz yil oʻtsa ham bu amalga oshirilmagan.

Hisobotda aytilishicha, tizimda ishlaydigan tutun aniqlagich, yongʻin signalizatsiyasi yoki suv sepish tizimi boʻlmagan. Boʻlim xodimlari yangi tugʻilgan chaqaloqlarni, ularning aksariyati chala tugʻilgan yoki «tibbiy jihatdan zaif» boʻlgan goʻdaklarni palatadan evakuatsiya qilish boʻyicha oʻqitilgani yoki mashgʻulot oʻtkazganiga oid hech qanday dalil topilmadi. Shuningdek, xodimlar favqulodda vaziyatlarda kislorod taʼminotini qanday oʻchirish kerakligi boʻyicha ham oʻqitilmagani aniqlandi.

Bir necha kishi shifoxonadagi sarosima va tartibsizlikni tasvirlab berdi.

«Yongʻin oʻchirgichlar va protokollar boʻlishi kerak edi, lekin hech kim hech narsa qilmadi, — dedi Valid. — Hamma shunchaki qochardi».

Gʻafurning aytishicha, u qalin tutunni tarqatish yoʻlini topishga harakat qilgan yetti yoki sakkiz kishilik guruh tarkibida boʻlgan; ular oʻt oʻchiruvchilar yetib kelgunga qadar yoʻlak oxiridagi shisha panellarni sindirishga muvaffaq boʻlishgan.

Hisobotda aytilishicha, favqulodda xizmatlarga yongʻin boshlanganidan deyarli 20 soniya oʻtgach emas, balki soat 06:54 da, yaʼni qariyb 20 daqiqadan keyin xabar berilgan. Birinchi qutqaruvchilar soat 07:01 da yetib kelishgan.

BBC bilan gaplashgan oʻt oʻchiruvchi kabi, Gʻafur ham qutqaruvchilar shifoxonaning baʼzi eshiklaridan oʻtishda qiyinchiliklarga duch kelganini aytdi.

Oʻsha paytda shifoxona ijrochi direktori BBC News’ga yangi tugʻilgan chaqaloqlar palatasining eshigi qulflanmaganini, balki davlat shifoxonalaridan chaqaloqlarni oʻgʻirlash bilan bogʻliq avvalgi holatlar tufayli qoʻriqlanayotganini aytgan edi.

Hisobotda aytilishicha, «xavfsizlik maqsadida oddiy kirish cheklovlari qonuniy boʻlishi mumkin boʻlsa-da... ular zarur boʻlganda belgilangan favqulodda qochish yoʻllarini toʻsib qoʻymasligi kerak».

Shuningdek, hisobotda shifoxona avval ham yongʻin xavfi haqida ogohlantirilgani aniqlangan. Bir oy oldin uning hamshiralar yotoqxonasida yongʻin chiqqan boʻlib, bu tutunni aniqlash, signalizatsiya va umumiy yongʻinga tayyorgarlik boʻyicha xavotirlarni uygʻotgan edi.

Unda aytilishicha, shifoxona va uning rahbariyati «maʼlum boʻlgan xavf-xatarlarni, oldindan berilgan ogohlantirishlarni va yuklatilgan vazifalarni samarali xavfsizlik tizimiga aylantira olmagani uchun asosiy institutsional javobgarlikni oʻz zimmasiga oladi».

Pokiston bosh vaziri tekshiruvning qisqa muddatli choralarini keyingi uch oy ichida amalga oshirishni buyurdi va davlat hamda xususiy idora va binolarda yongʻin xavfsizligi auditini oʻtkazish boʻyicha koʻrsatma berdi.

U shuningdek, sakkiz nafar mulozimni lavozimidan chetlashtirdi va ularga nisbatan jinoiy ish qoʻzgʻatishni talab qildi.