Oʻzbekistonda soliq penyasi miqdorini qarzdorlik summasi bilan cheklash rejalashtirilmoqda
Deputatlar soliqlarni oʻz vaqtida toʻlamaganlik uchun penya hisoblashni asosiy qarz summasidan oshirishni taqiqlovchi qonun loyihasini birinchi oʻqishda maʼqulladilar. Hujjatda, shuningdek, kameral tekshiruvda aniqlangan qoidabuzarliklar bartaraf etilgandan soʻng hisobvaraqlar boʻyicha cheklovlarni avtomatik ravishda olib tashlash nazarda tutilgan.
Oʻzbekistonda soliq penyasi miqdorini qarz summasi bilan cheklash niyat qilinmoqda
Oʻzbekistonda soliqlarni oʻz vaqtida toʻlamaganlik uchun penya asosiy soliq qarzi summasidan yuqori boʻlishi mumkin emasligi toʻgʻrisidagi normani mustahkamlash taklif etilmoqda. Ushbu tuzatish Oliy Majlis Qonunchilik palatasi tomonidan 27 oktyabrdagi birinchi oʻqishda maʼqullangan tadbirkorlarni qoʻllab-quvvatlash toʻgʻrisidagi qonun loyihasiga kiritilgan.
Hujjatni taqdim etar ekan, iqtisodiyot va moliya vaziri oʻrinbosari Ahadbek Haydarov soliq maʼmuriyatchiligida taklif etilayotgan oʻzgarishlar haqida gapirib berdi.
«Belgilangan muddatda toʻlanmagan soliq summasiga hisoblanadigan penya toʻlanmagan soliq summasidan oshmasligi kerakligi haqidagi qoida joriy etilmoqda», — dedi vazir oʻrinbosari.
Ushbu normani joriy etish may oyi boshida prezident huzurida muhokama qilingan edi.
Qonun loyihasida, shuningdek, agar soliq toʻlovchi kameral tekshiruv yakunlari boʻyicha soʻralgan tushuntirishlarni yoki aniqlashtirilgan soliq hisobotini taqdim etgan boʻlsa, soliq organlari tomonidan uning bank hisobvaraqlari boʻyicha operatsiyalarni toʻxtatib turishni avtomatik ravishda bekor qilish nazarda tutilgan.
Qonunchilik palatasida maʼlum qilishlaricha, ushbu chora biznes uchun maʼmuriy cheklovlarni kamaytirishga qaratilgan.
Bundan tashqari, toʻlov tashkilotlari va toʻlov tizimlari orqali soliqlarni toʻlashda komissiyani bekor qilish taklif etilmoqda.
Hujjatda soliq toʻlovchining shaxsiy kabineti orqali elektron xizmatlardan foydalanish imkoniyatlarini, shu jumladan boshqa davlat organlari va tashkilotlarining axborot tizimlarini qoʻllagan holda kengaytirish ham nazarda tutilgan.
Xususan, koʻchmas mulk ijarasi shartnomalarini obʼyekt joylashgan joydagi soliq organlarida hisobga qoʻyish tartibini aniqlashtirish, shuningdek, belgilangan tartibda aniqlangan yirik soliq toʻlovchilar uchun QHSni tezlashtirilgan tarzda qaytarishni qoʻllashni kengaytirish taklif etilmoqda.
Muhokama yakunlari boʻyicha deputatlar qonun loyihasini birinchi oʻqishda qoʻllab-quvvatladilar. Kuchga kirishidan oldin hujjat qonunchilik jarayonining keyingi bosqichlaridan oʻtishi kerak.
Soliq kodeksining 110-moddasiga muvofiq, penya soliq toʻlashning belgilangan muddatidan keyingi kundan boshlab muddati oʻtkazib yuborilgan har bir kalendar kun uchun hisoblanadi.
Uning miqdori muddati oʻtkazib yuborilgan har bir kun uchun toʻlanmagan soliq summasidan Markaziy bankning amaldagi qayta moliyalash stavkasining 1/300 qismini tashkil etadi.
Masalan, 14% stavkada va 10 mln soʻmlik soliq qarzdorligida kunlik penya taxminan 4667 soʻmni tashkil qiladi. Hisoblangan penyalar ham soliq qarzdorligi hisoblanadi va majburiy tartibda undirib olinishi mumkin.
Bunda kodeksning amaldagi tahririda umumiy penyani asosiy qarz summasi bilan cheklaydigan umumiy qoida mavjud emas.
Taʼkidlash joizki, shunga oʻxshash cheklov 2007 yilgi Soliq kodeksida nazarda tutilgan edi. Uning 120-moddasida penya miqdori tegishli soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlar boʻyicha qarzdorlikdan oshmasligi belgilangan edi. 2019 yilda qabul qilingan amaldagi kodeksda ushbu norma saqlanib qolmagan edi.
Eslatib oʻtamiz, prezidentning 2026 yil 27 avgustdagi farmoni bilan kichik va oʻrta biznes uchun «Ikkinchi imkoniyat» iqtisodiy amnistiyasi ham eʼlon qilingan edi. U belgilangan shartlarga rioya qilgan holda 2026 yil 31 dekabrgacha tegishli soliq qarzdorligi toʻliq toʻlanganda hisoblangan penyalarni hisobdan chiqarishni nazarda tutadi.