Oʻzbekistonda pensiyalarni hisoblash tartibi oʻzgartiriladi va pensiya jamgʻarmalariga qoʻshimcha toʻlovlar joriy etiladi

Oʻzbekistonda pensiyalarni hisoblash tartibi oʻzgartiriladi va pensiya jamgʻarmalariga qoʻshimcha toʻlovlar toʻlana boshlanadi

2027 yildan boshlab Oʻzbekistonda pensiyalarni hisoblash mexanizmini qayta koʻrib chiqish va jamgʻarib boriladigan pensiya tizimini kengaytirish rejalashtirilmoqda. Ushbu oʻzgarishlar muhokama uchun eʼlon qilingan pensiya tizimini isloh qilish toʻgʻrisidagi prezident farmoni loyihasida koʻzda tutilgan.

2027 yil 1 yanvardan boshlab pensiya tayinlashda hisobga olinadigan ish haqi davrini, u 20 yilga yetgunga qadar, har yili bir yilga oshirish taklif etilmoqda.

Shu bilan birga, oʻrtacha ish haqini aniqlashda fuqaroning eng kam daromad olgan davrining 10 foizi hisob-kitobdan chiqarib tashlanadi.

Pensiya yoshiga yetganidan keyin ham ishlashni davom ettirayotgan yuqori daromadli fuqarolar uchun 2028 yil 1 apreldan boshlab pensiya birinchi marta tayinlanayotganda hisobga olinadigan ish haqining maksimal miqdori oshiriladi.

Odatiy tarzda pensiyaga chiqqanda, cheklangan ish haqi miqdorini pensiyani hisoblash bazaviy miqdorining 12 baravaridan 13 baravarigacha (6,048 mln soʻmdan 6,552 mln soʻmgacha) oshirish taklif qilinmoqda. Agar fuqaro pensiyaga chiqishni olti oyga kechiktirsa, cheklov 14 baravarni, bir yilga kechiktirganda esa 15 baravarni (7,56 mln soʻmni) tashkil etadi.

2027 yil 1 yanvardan boshlab oʻrtacha oylik ish haqi pensiyani hisoblash bazaviy miqdorining 15 baravaridan past boʻlgan fuqarolarga ixtiyoriy pensiya jamgʻarmalari uchun davlat tomonidan qoʻshimcha toʻlov ajratish taklif etilmoqda.

Agar fuqaro jamgʻarib boriladigan pensiya hisobvaragʻiga oʻz ish haqining 5 foizini mustaqil ravishda oʻtkazsa, davlat byudjetidan unga kiritilgan summaning 50 foizigacha miqdorda qoʻshimcha mablagʻ oʻtkazib berilishi mumkin. Qoʻshimcha toʻlov miqdori tabaqalashtirilgan boʻladi.

Bundan tashqari, ish haqining pensiyani hisoblash bazaviy miqdorining 15 baravaridan oshadigan qismidan, ijtimoiy soliq hisobidan 1 foizi shaxsiy jamgʻarib boriladigan hisobvaraqqa yoʻnaltiriladi. 2033 yildan boshlab ushbu koʻrsatkichni 2 foizga, 2040 yildan esa 3 foizga yetkazish rejalashtirilgan.

Fuqarolarga pensiya jamgʻarmalarini joylashtirish uchun investitsiya va moliyaviy vositalarni tanlashda ishtirok etish imkoniyati ham beriladi. Olingan daromad ularning hisobvaraqlariga oʻtkaziladi.

2030 yildan boshlab jamgʻarilgan mablagʻlardan nafaqat pensiyaga chiqqandan keyin, balki ogʻir kasalliklarni davolash va ipoteka boʻyicha boshlangʻich badal uchun ham foydalanishga ruxsat beriladi.

2027 yil 1 yanvardan boshlab jamgʻarib boriladigan pensiya tizimini Xalq bankidan Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Pensiya jamgʻarmasiga oʻtkazish taklif qilinmoqda.

Jamgʻarib boriladigan hisobvaraqlardagi mablagʻlar, jumladan, davlat qoʻshimcha toʻlovlari, ijtimoiy soliq hisobidan oʻtkazilgan mablagʻlar va investitsiya daromadlari fuqaroning shaxsiy mulki hisoblanadi. Ushbu mablagʻlarni meros qilib qoldirish huquqi saqlanib qoladi.

2027 yil yakuniga qadar badallar va jamgʻarmalar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar Xalq bankining axborot tizimidan Pensiya jamgʻarmasi tizimiga bosqichma-bosqich oʻtkazilishi kerak.

Shu bilan birga, rasmiylar xususiy va korporativ pensiya jamgʻarmalari paydo boʻlishi uchun huquqiy baza yaratish niyatida. Tegishli qonun loyihasi 2027 yil yakuniga qadar Vazirlar Mahkamasiga kiritilishi lozim.

Eslatib oʻtamiz, ushbu loyiha bilan 2028 yildan boshlab pensiya yoshini har yili uch oyga oshirish taklif etilmoqda. 2039 yilga kelib u erkaklar uchun 63 yoshni, ayollar uchun esa 58 yoshni tashkil etishi kerak. Shu bilan birga, pensiya tayinlash uchun zarur boʻlgan minimal ish stajini 2034 yilga kelib 7 yildan 15 yilgacha oshirish rejalashtirilmoqda.