Oʻt oʻchiruvchilarning taʼkidlashicha, ushbu antioksidant ularga yordam bergan - ularning kasaba uyushmasi esa bu xavfli boʻlishi mumkinligidan ogohlantirmoqda

Oʻt oʻchiruvchilar ushbu antioksidant ularga yordam berganini aytmoqda — ularning kasaba uyushmasi esa bu xavfli boʻlishi mumkinligidan ogohlantirmoqda

25 yildan ortiq tajribaga ega oʻt oʻchiruvchi Devid Markes qonun chiqaruvchilarga glyutationdan qanchalik katta foyda koʻrganini soʻzlab berdi.

Los-Anjelesdagi «Iton» yongʻinini oʻchirishda qatnashganidan bir necha kun oʻtib, Pasadena oʻt oʻchirish xizmati kapitani Devid Markes «Rouz Boul» stadioni tashqarisidagi yoʻl yoqasida turib, glyutationning birinchi dozasini qabul qildi.

Ushbu tabiiy yongʻin Kaliforniya tarixidagi ikkinchi eng vayronkor yongʻinga aylanib, 19 kishining hayotiga zomin boʻldi va 9000 ta binoni vayron qildi.

«Uxlashga qiynalayotgan edik», dedi u oʻz guruhi haqida. «Surunkali yoʻtal, bosh ogʻrigʻi, charchoq — yongʻindan keyingi juda ogʻir simptomlar majmui».

«Faoliyatimdagi eng yomon zaharlanishdan keyin darhol oʻzimni ancha yaxshi his qildim», dedi yillar davomida sogʻligʻidagi muammolar bilan kurashib kelgan 25 yillik tajribali oʻt oʻchiruvchi Markes.

«Ahvolimiz juda yomon boʻlganidan chorasiz edik. Har qanday narsani sinab koʻrishga tayyor edik», dedi u.

Olimlar yongʻindagi zaharli tutunni yutish koʻplab kasalliklarga, jumladan, saratonning bir necha turlariga olib kelishi mumkinligini allaqachon tushunib yetgan. Oʻt oʻchiruvchilar kabi birinchi boʻlib yordamga shoshiluvchilar bunga ayniqsa zaifdirlar.

AQSh Mehnat xavfsizligi va sogʻligʻi milliy instituti maʼlumotlariga koʻra, oʻt oʻchiruvchilarda saraton kasalligidan vafot etish xavfi oddiy Amerika aholisiga nisbatan 14 foizga yuqori.

Xavf-xatarlar haqidagi xabardorlik ortib borishi bilan, muqobil — ammo koʻpincha isbotlanmagan va potentsial xavfli — davolash usullariga qiziqish ham ortdi.

Inson tanasida tabiiy ravishda ishlab chiqariladigan antioksidant — glyutation soʻnggi yillarda AQShdagi eng yirik tabiiy yongʻinlarda, jumladan, yaqinda Vashington shtatining Spokan shahrida davolash vositasi sifatida taklif qilindi. Shifokorlar va oʻt oʻchirish boʻlimlari tomonidan toʻplangan alohida dalillar shuni koʻrsatadiki, u oʻt oʻchiruvchilar yongʻin paytida yutadigan baʼzi saraton keltirib chiqaruvchi kimyoviy moddalarni chiqarib yuborishga yordam berishi mumkin. Ammo uning xavfsizligi yoki samaradorligini oʻrganuvchi hech qanday keng koʻlamli tadqiqot hali oʻtkazilmagan, shuningdek, uning sofligi va ifloslangan zaxiralari borasida xavotirlar mavjud.

Oʻtgan oyda Xalqaro oʻt oʻchiruvchilar uyushmasi (IAFF) glyutation haqida kamdan-kam uchraydigan ogohlantirish chiqardi. U glyutation ishlab chiqaradigan dorixonalardagi ifloslantiruvchi moddalar bilan bogʻliq yaqinda sodir boʻlgan ikkita chaqirib olish holatiga ishora qildi. Shuningdek, u saraton xavfini kamaytirish oʻrniga oshirishi aniqlangan boshqa keng tarqalgan, tabiiy vitaminlarning ilmiy sinovlarini misol qilib keltirdi, garchi ushbu vitaminlarning hech biri glyutation bilan davolashda ishlatilmasa ham.

«Glyutationning samarali ekanligini bilmaymiz», dedi AQSh va Kanadadagi 360 000 dan ortiq oʻt oʻchiruvchilarni ifodalovchi IAFF sogʻliqni saqlash va xavfsizlik boʻyicha bosh prezident yordamchisi Shon DeKreyn.

«Bu platsebo effektimi yoki yoʻqmi, bilmaymiz. Bu turdagi davolashning uzoq muddatli taʼsirini bilmaymiz».

DeKreynning aytishicha, uning tashkiloti ushbu vositaning oʻt oʻchiruvchilarga «reklama qilinishi» usuliga qarshi, jumladan Spokanda ham, u yerda oʻt oʻchirish boshliqlarining xodimlarga ertalabki yoʻriqnomalarida davolanish uchun koʻngillilar chodiriga borish tavsiyalari kiritilgan edi.

«Tadqiqotlarning yoʻqligi bizda haqiqatan ham xavotir uygʻotdi», dedi u. Uning qoʻshimcha qilishicha, IAFF «davolanishdan keyin oʻzlarini yaxshi his qilmaganini, [va] ahvoli yomonlashganini aytgan bir nechta aʼzolar» bilan gaplashgan.

«Shifokor ularga: 'Oh, bu shunchaki oʻsha metallarning tanangizdan chiqib ketishidir', deb aytgan», dedi u.

Glyutationdan foydalanishning yaqinda kuzatilgan keskin ortishini 2017 yilga bogʻlash mumkin, oʻshanda bir guruh naturopatlar Kaliforniyaning Santa-Roza shahrida «Tabbs» yongʻiniga qarshi kurashayotgan oʻt oʻchiruvchilarga yordam berish uchun birlashgan edi.

Ilgari «Integrativ tabiblar tarmogʻi» sifatida tanilgan Integrallashgan sogʻliqni saqlash harakatlari tarmogʻi (IHAN) hozirda glyutation, shuningdek, akupunktura va massaj terapiyasi kabi boshqa naturopatik davolash usullarini taqdim etish uchun butun mamlakat boʻylab yirik tabiiy yongʻinlarga koʻngilli shifokorlarni yuboradi.

IAFF ogohlantirishidan soʻng, guruh koʻproq sinovlar oʻtkazish zarurligiga qoʻshilib bayonot berdi va glyutationning samaradorligini isbotlash uchun tadqiqotchilar bilan hamkorlik qilishga tayyorligini bildirdi.

Hammuassis Jen Rigl (u tibbiyot doktori emas, balki litsenziyaga ega naturopat) glyutation bilan davolash koʻpincha «bosh ogʻrigʻi, charchoq va miya tumanlanishida klinik jihatdan sezilarli yaxshilanishlarni taʼminlaydi, bular oʻt oʻchiruvchilar yongʻinda boʻlganlarida biz koʻradigan eng asosiy simptomlardir», dedi. Uning aytishicha, muolajalar oʻt oʻchiruvchilar tanasidagi baʼzi zararli ifloslantiruvchi moddalarni chiqarib yuborishga yordam beradi va davolanishdan soʻng darhol qisqa muddatli nojoʻya taʼsirlarni keltirib chiqarishi mumkin.

Rigl guruh toʻplagan maʼlumotlar koʻproq tadqiqotlarga olib kelishiga va «bu oʻt oʻchiruvchilar uchun yaxshi uzoq muddatli yechim ekanligini isbotlashiga» umid qilmoqda. Ammo u IHAN'ning barcha dalillari alohida kuzatuvlarga asoslangan va uzil-kesil xulosadan yiroq ekanligini aytadi.

«Men shuni aniq aytmoqchimanki, biz toʻplayotgan narsalar davolash dasturi tufayli qoʻlimizda boʻlgan maʼlumotlardir», dedi u.

«Buni hech qachon klinik sinov maʼlumotlari yoki ikki tomonlama koʻr-koʻrona, platsebo nazorat qilinadigan, taqriz qilingan maʼlumotlar sifatida notoʻgʻri talqin qilmaslik kerak. Bu shunchaki kelajakdagi tadqiqotlarni qoʻllab-quvvatlash uchun boshlangʻich nuqta boʻlib xizmat qilishi kerak». Yangi dori vositasi uchun tibbiy sinovlar odatda tartibga soluvchi organning tasdigʻini olgunga qadar yillar talab qiladi va qatʼiy tadqiqotlar hamda standartlarni talab etadi.

Oʻtgan yili Kaliforniya shtati Dorixona kengashi uning ishlab chiqarilishini keskin cheklaydigan yangi qoidalarni joriy etishga uringanida glyutationga boʻlgan qiziqish yanada ortdi.

Taklif etilayotgan qoidalar oʻzgarishi baʼzi oʻt oʻchiruvchilarning keskin qarshiligiga sabab boʻldi, ular shtat poytaxtiga borib, bu ularning sogʻligʻini qanday yaxshilagani haqida guvohlik berishdi. Keyinchalik uni yanada cheklash harakati toʻxtatildi.

Markes Sakramentoga xizmat kiyimida guvohlik berish uchun borgan oʻt oʻchiruvchilardan biri edi. U glyutation hozirda tez-tez, jumladan, oʻzi ishlaydigan Pasadenadagi barcha oʻt oʻchirish stantsiyalarida taklif qilinayotganidan minnatdor ekanligini aytdi.

U uning ishlashi borasidagi xavotirlarni, jumladan, har qanday simptomlarning yengillashishi platsebo effekti bilan izohlanishi mumkinligi haqidagi daʼvolarni rad etadi.

Soʻkinishni ishlatib, Markes shunday dedi: «Bu platsebo boʻlsa ham menga [farqi yoʻq] — u ishlayotgan edi. Yigitlar oʻzlarini yaxshiroq his qilayotganlarini aytishdi. Men oʻzimni yaxshiroq his qildim. Va bu meni koʻproq muolajalar izlashga undadi».

Oʻt oʻchiruvchilar va tibbiyot xodimlari tutundan uzoqda turishlari uchun chodirlar qurildi

Oʻt oʻchiruvchilar uchun qoidalar va davolash usullari baʼzan zarur boʻlgan narsalardan orqada qoldi. Oʻtgan yilgacha Milliy oʻrmon xizmati oʻt oʻchiruvchilariga togʻli hududlarda ishlash qobiliyatiga taʼsir qilishi xavotirlari tufayli yuz niqoblarini taqish taqiqlangan edi. Hozirda oʻt oʻchiruvchilar orasida koʻproq uchraydigan baʼzi saraton kasalliklarining oldini olishga yordam berish uchun nafas olish aʼzolarini himoya qilish va dekontaminatsiya (zaharsizlantirish) zarurligi tobora koʻproq tan olinmoqda.

Vashington universitetining havo ifloslanishi tanaga qanday taʼsir qilishiga ixtisoslashgan kasbiy pulmonologi doktor Koralinn Sekning aytishicha, tabiiy yongʻinlarning zaharli tutunlari oʻt oʻchiruvchilar uchun «nafas olish xavfini» tugʻdirishi yaxshi maʼlum.

«Umuman olganda, havo ifloslanishi uchun antioksidant qoʻshimchalardan foydalanishga qiziqish katta boʻldi», dedi u. «Tadqiqotlar turlicha natijalarni koʻrsatdi. Baʼzilari hatto yomonroq natijalarni koʻrsatdi».

Sek bunday davolash usuli ishlashi mumkin deb oʻylash uchun «biologik asoslilik» borligini aytdi, ammo mavjud maʼlumotlar unda «juda sust taassurot qoldirganini» qoʻshimcha qildi. Uning aytishicha, oʻt oʻchiruvchilarda glyutationning hech qanday klinik sinovlari oʻtkazilmagan.

Sekning aytishicha, glyutation atrofidagi bahslar «eʼtiborni biz ishlashini biladigan narsalardan chalgʻitadi», masalan, oʻt oʻchiruvchilarga yaxshi shaxsiy himoya vositalaridan foydalanish imkoniyatini berish kabi.

Gʻarbiy Sakramentodagi oʻt oʻchirish xizmati kapitani va mahalliy IAFF boʻlimi vitse-prezidenti Greg Fonts oʻt oʻchiruvchilar sogʻligʻi qanchalik muhimligini tushunish tobora ortib borayotganini aytdi. Uskunalarni zaharsizlantirmaslik va oʻtgan yongʻinlar bilan maqtanish uchun dubulgʻa va kurtkalarda kul qoldirish kunlari oʻtdi.

«Men 2000 yilda oʻt oʻchirish xizmatiga kelganimda, saraton kasalligi ishning bir qismi degan munosabat bor edi, deb ayta olaman».

«Madaniyat keskin oʻzgardi», dedi oʻzi ham glyutation bilan davolangan Fonts. «Yosh oʻt oʻchiruvchilar sogʻliqqa ancha jiddiy yondashmoqdalar».