Oʻzbekistondagi pullik yoʻllar: qancha toʻlashga toʻgʻri keladi va qoʻshnilarda bu tizim qanday ishlaydi

Oʻzbekistondagi pullik yoʻllar: qancha toʻlashga toʻgʻri keladi va qoʻshnilarda bu tizim qanday ishlaydi

2026 yil avgust oyida Oʻzbekistonda birinchi pullik Urganch — Xiva avtomagistrali ishga tushdi. Keyingi yillarda bunday trassalar tarmogʻini kengaytirish rejalashtirilmoqda, haydovchilarda esa pullik tezkor yoʻnalishlar va bepul muqobil yoʻllar oʻrtasida tanlov imkoniyati paydo boʻladi.

Birinchi tijorat trassasi — bu keng koʻlamli islohotning boshlanishi xolos. Hozirda Toshkent — Samarqand, Toshkent — Andijon va Toshkent — Chorvoq yangi tezkor yoʻnalishlarini loyihalash va qurish ishlari olib borilmoqda. Umuman olganda, yaqin 4–5 yil ichida respublikada 1000 kilometrga yaqin pullik yoʻllar paydo boʻlishi kerak.

Oʻzbekiston aholisi uchun bu hozircha gʻayrioddiy hol, chunki odamlar yoʻl yurish uchun toʻlov qilishga oʻrganmagan, vaholanki butun dunyoda bunday tizim allaqachon mavjud. Bugungi kunda dunyoning yuzta mamlakatida bir yarim mingdan ortiq pullik trassalar faoliyat koʻrsatmoqda. Oʻzbekiston tizimini Qozogʻiston, Qirgʻiziston, Tojikiston, Turkmaniston va Rossiya bilan taqqoslaymiz.

Tojikiston Markaziy Osiyoda pullik yoʻllar paydo boʻlgan birinchi davlat hisoblanadi. 2010 yilda Dushanbe — Xoʻjand — Chanak bosh xalqaro trassasining birinchi qismi toʻliq rekonstruktsiya qilindi va pullik asosga oʻtkazildi. Hozirda Tojikistonda oltita uchastkaga boʻlingan uch yuz kilometrdan ortiq pullik yoʻllar ishlab turibdi.

Tojikistonda pullik yoʻllardan foydalanuvchilar toʻrtta toifaga boʻlinadi va ularning har biri uchun alohida tariflar belgilangan.

Birinchi toifaga yengil avtomobillar, mikroavtobuslar va yuk koʻtarish quvvati ikki tonnagacha boʻlgan mashinalar kiradi. Ular uzunligi uch yuz kilometrdan ortiq boʻlgan butun uchastka boʻylab harakatlanish uchun taxminan toʻqqiz dollar toʻlaydilar. Avtomobil vazni ortishi bilan tarif ham yigirma ikki, ellik bir va oltmish toʻrt dollargacha koʻtariladi.

Tojikistonning pullik yoʻllarida bepul muqobil yoʻnalishlar yoʻq, shuning uchun pullik trassaga kirishda haydovchilar toʻlov qilishga majbur. Shu bilan birga, yoʻl boʻyidagi aholi punktlari yashovchilari oʻz hududlari doirasida imtiyozlardan foydalanadilar. Ammo uning tashqarisida ular yoʻl haqini toʻliq tarif boʻyicha toʻlaydilar.

Qozogʻiston oʻzining birinchi pullik Astana — Shchuchinsk yoʻlini 2013 yilda ishga tushirgan. Bugungi kunda mamlakatda 28 ta uchastkaga boʻlingan 12 ta pullik avtomagistral faoliyat koʻrsatmoqda. Ularning umumiy uzunligi 6 ming kilometrdan oshadi. Bunday yoʻllarni «KazAvtoJol» davlat milliy kompaniyasi boshqaradi.