Oʻzbekistonda gazlashtirilmagan hududlar uchun elektr energiyasi isteʼmolining bazaviy meʼyori 350 kVt·soatgacha oshirildi

Oʻzbekistonning gaz boʻlmagan tumanlari uchun elektr energiyasi isteʼmolining bazaviy normasi 350 kVt·soatga oshirildi

Oʻzbekiston Vazirlar Mahkamasining 31 oktyabrdagi qarori bilan yonilgʻi-energetika tarmogʻining bozor tamoyillariga oʻtishi sharoitida aholini ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash mexanizmlari tasdiqlandi. Hujjat 2026 yil 1 noyabrdan kuchga kirdi.

Qarorga koʻra, isitish mavsumida tabiiy gaz mavjud boʻlmagan yoki uni yetkazib berish qiyin boʻlgan hududlar aholisi uchun elektr energiyasi isteʼmolining bazaviy normasi oyiga 200 kVt·soatdan 350 kVt·soatgacha oshiriladi.

Boshqa maishiy isteʼmolchilar uchun bazaviy limit 200 kVt·soat darajasida qoladi.

Oshirilgan normani qoʻllash uchun isitish mavsumi davri hududlar boʻyicha farq qiladi: Qoraqalpogʻiston va Xorazm viloyatida — oktyabrdan fevralgacha, mamlakatning boshqa hududlarida — noyabrdan fevralgacha.

Isitish mavsumidan tashqari davrda bazaviy norma oyiga 200 kVt·soatni tashkil etadi, shu jumladan gazlashtirilmagan hududlar aholisi uchun ham.

Tasdiqlangan tariflarga koʻra, koʻpchilik maishiy isteʼmolchilar uchun bazaviy norma doirasidagi elektr energiyasi 1 kVt·soat uchun 650 soʻm, undan ortiq hajm uchun 500 kVt·soatgacha — 900 soʻm turadi.

Shu tariqa, oyiga 350 kVt·soat isteʼmol qilinganda, oshirilgan norma doirasidagi elektr energiyasi qiymati 227 500 soʻmni tashkil etadi. Norma oshirilmaganida, xuddi shu hajm uchun 265 ming soʻm — dastlabki 200 kVt·soat uchun 130 ming va keyingi 150 kVt·soat uchun 135 ming soʻm toʻlashga toʻgʻri kelar edi. Farq 37 500 soʻmni tashkil etadi.

Energetika vazirligi, «Hududgaztaʼminot» va «Hududiy elektr tarmoqlari» har yili tabiiy gaz boʻlmagan yoki yetkazib berish qiyin boʻlgan hududlarda joylashgan uylar roʻyxati boʻyicha takliflar kiritishi kerak.

Ushbu takliflar asosida roʻyxatlar Qoraqalpogʻiston Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari tomonidan tasdiqlanadi.

Shundan soʻng ular tegishli normalarni qoʻllash uchun gaz taʼminoti va elektr tarmoqlari tashkilotlariga yuboriladi.

Prezident farmoniga muvofiq, 2026 yil noyabr oyida ehtiyojmand oilalarning alohida toifalariga 1 mln soʻm miqdorida bir martalik moddiy yordam koʻrsatilishi nazarda tutilgan.

Vazirlar Mahkamasi qarori bilan oluvchilar roʻyxatini shakllantirish, ularni tekshirish va mablagʻlarni oʻtkazish tartibi tasdiqlandi.

Yordam olish huquqi Ijtimoiy reyestrga kiritilgan oilalarga, shuningdek, unga kirmagan, ammo belgilangan ehtiyojmandlik mezonlariga mos keladigan oilalarga nazarda tutilgan. Oxirgi toifa uchun asosiy shart — oilaning bir aʼzosiga toʻgʻri keladigan oʻrtacha oylik daromad minimal isteʼmol xarajatlarining ikki baravaridan, yaʼni 1,43 mln soʻmdan oshmasligi kerak.

Markazlashtirilgan isitish tizimiga ulangan koʻp qavatli uylarda yashaydigan oilalar uchun alohida mezon belgilangan. Bunday oilalar uchun Qoraqalpogʻiston va viloyatlarda daromad chegarasi bir kishiga 1,43 mln soʻmni, Toshkent shahrida esa 2,145 mln soʻmni yoki minimal isteʼmol xarajatlarining uch baravarini tashkil etadi.

Bundan tashqari, oʻzgalar parvarishiga muhtoj va tegishli reyestrga kiritilgan yolgʻiz keksa fuqarolar vaพิพิ invalidligi boʻlgan shaxslar, shuningdek, yetim bolalar va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalar yashaydigan oilalar yordam oladi.

Alohida hollarda, barqaror ish oʻrinlarini yaratish va aholi daromadlarini oshirish boʻyicha tuman va shahar shtablarining qaroriga binoan — daromadlari belgilangan chegaralardan oshadigan oilalarga ham yordam berilishi mumkin.

Hujjatda yordam toʻlash bosqichlari belgilangan. Ijtimoiy himoya milliy agentligi «Inson» markazlari bilan birgalikda oluvchilarning dastlabki roʻyxatlarini shakllantiradi.

Qoʻshimcha roʻyxatlarni «mahalla yettaligi» tuzadi. Bunda boquvchisini yoʻqotgan oilalarga, I va II guruh invalidligi boʻlgan shaxslar, invalidligi boʻlgan bolalar, uzoq muddatli davolanishga muhtoj fuqarolar boʻlgan oilalarga, shuningdek, boshqa baʼzi ijtimoiy himoyaga muhtoj toifalarga ustuvorlik berilishi kerak.

Roʻyxatlarni tuzishda mehnat migrantlarining oilalari, bir nechta oila birgalikda yashaydigan xonadonlar hamda tabiiy gaz va markazlashtirilgan isitish tizimi boʻlmagan koʻp qavatli uylarda yashovchilar ham hisobga olinadi.

Bunda, asosiy ehtiyojmandlik mezoni boʻyicha shakllantiriladigan qoʻshimcha roʻyxatlardagi oilalar soni tegishli tuman yoki shaharning Ijtimoiy reyestriga kiritilgan oilalar sonining 50 foizidan oshmasligi kerak.

Tasdiqlangan jadvalga koʻra:

Toʻlovlar Xalq banki va Aloqabank orqali fuqarolarning ijtimoiy yoki bank kartalariga amalga oshiriladi.

Hujjatda, shuningdek, yakuniy roʻyxatlarni shakllantirishda 19 noyabrgacha Ijtimoiy reyestrga kiritilgan oilalar hisobga olinishi koʻrsatilgan.

Qaror, shuningdek, elektr energiyasi va tabiiy gaz xarajatlarining bir qismi qoplab beriladigan oilalar doirasini kengaytiradi.

Ijtimoiy reyestrga kiritilmagan oilalar uchun bir kishiga toʻgʻri keladigan ruxsat etilgan oʻrtacha oylik daromad minimal isteʼmol xarajatlarining 1,5 baravaridan 2 baravarigacha — 1 072 500 soʻmdan 1 430 000 soʻmgacha oshiriladi.

Bir vaqtning oʻzida, isteʼmolning bazaviy normasi doirasidagi tariflar va undan ortiq isteʼmol uchun yuqoriroq tariflar oʻrtasidagi farqni kompensatsiya qilish mexanizmi 2028 yil 1 aprelgacha uzaytirildi.

Amaldagi mexanizmda ehtiyojmand oilalarga belgilangan chegaralarda elektr energiyasi va tabiiy gazning qoʻshimcha hajmi uchun xarajatlarning bir qismi kompensatsiya qilinadi.

Ijtimoiy reyestrga kiritilmagan, ammo ehtiyojmandlik mezonlariga mos keladigan oilalar uchun davlat axborot tizimlari maʼlumotlari boʻyicha ularning ijtimoiy-iqtisodiy ahvolini avtomatik ravishda tekshirish nazarda tutilgan.

Agar yordam olish huquqi tasdiqlansa, kompensatsiya tayinlash toʻgʻrisidagi qaror avtomatik ravishda shakllanadi.

Alohida oʻzgartirishlar koʻmir sotib olishda davlat yordamiga tegishli. Endi kompensatsiya olish huquqiga nafaqat Ijtimoiy reyestrga kiritilgan oilalar, balki unda turmagan oilalar ham, agar ularning bir kishiga toʻgʻri keladigan oʻrtacha oylik daromadi minimal isteʼmol xarajatlarining ikki baravaridan oshmasa, ega boʻlishlari mumkin.

Yangilangan maʼmuriy reglamentga koʻra, kompensatsiya sotib olingan koʻmirning har bir tonnasi uchun 300 ming soʻmni, ammo kalendar yili davomida 600 ming soʻmdan oshmagan miqdorni tashkil etadi.

Kompensatsiya koʻmir mycoal.uz platformasi va uning mobil ilovasi orqali sotib olinganda beriladi.

Toʻlovni tayinlash uchun davlat xizmatlari markaziga, «Inson» markaziga yoki reglamentda nazarda tutilgan elektron xizmatlar orqali murojaat qilish mumkin.

Koʻmir sotib olish toʻgʻrisidagi maʼlumotlar davlat axborot tizimlariga tushadi, shundan soʻng oilaning qoʻllab-quvvatlashga boʻlgan huquqi tekshiriladi. Shartlar bajarilganda, kompensatsiya oluvchining ijtimoiy kartasiga oʻtkaziladi.

Koʻmir sotib olish xarajatlarini qisman qoplash dasturining amal qilish muddati 2029 yil 1 yanvargacha uzaytirildi.

Bundan tashqari, hukumat «Saxovat va koʻmak» jamgʻarmasidan ijtimoiy yordam koʻrsatish mezonlarini kengaytirdi. Kommunal xizmatlar haqini toʻlash, qarzdorlikni uzish va yonilgʻi sotib olish uchun yordamni Ijtimoiy reyestrga kiritilmagan oilalar ham, agar ularning aholi jon boshiga oʻrtacha daromadi 1,43 mln soʻmdan oshmasa, olishlari mumkin boʻladi.

Tushuntirish materiallariga koʻra, 1 mln soʻm miqdoridagi bir martalik yordamni 1 mln 17 ming atrofidagi oilaga berish rejalashtirilgan edi.

2026 yilda qoʻshimcha ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash chora-tadbirlariga 1,9 trln soʻm yoʻnaltirilishi nazarda tutilgan edi.

Hokimiyat organlari, shuningdek, elektr energiyasi va tabiiy gaz uchun kompensatsiya olish mezonlarining kengaytirilishi qoʻshimcha ravishda 166 ming oilani qoʻllab-quvvatlash bilan qamrab olish imkonini berishini kutgan edi.

Kompensatsiyalarni 2028 yil apreligacha uzaytirish, dastlabki hisob-kitoblarga koʻra, 470 ming oila uchun qoʻllab-quvvatlashni yana bir yilga saqlab qolishi kerak. Ushbu maqsadlar uchun qoʻshimcha xarajatlar 150 mlrd soʻmga baholangan edi.