Oʻzbekistonda dronlardan fuqarolik maqsadlarida foydalanishni kengaytirish rejalashtirilmoqda

Oʻzbekistonda dronlardan fuqarolik sohasida foydalanishni kengaytirish niyat qilinmoqda

4 noyabr kuni prezident Shavkat Mirziyoyev fuqarolik maqsadlarida pilotsiz uchish apparatlari tizimlaridan foydalanishni kengaytirish va ushbu sohani tartibga solishni takomillashtirish boʻyicha takliflar bilan tanishdi.

Taqdimotda taʼkidlanganidek, dronlardan ekinlarni monitoring qilish, qishloq xoʻjaligi yerlariga ishlov berish va hosildorlikni baholashda foydalanish mumkin. Sanoatda ularni ishlab chiqarish jarayonlari va infratuzilma holatini nazorat qilish uchun, shaharlarda esa transport oqimlarini kuzatish va yoʻl harakatini tashkil etish uchun qoʻllash taklif etilmoqda.

Taqdim etilgan baholashlarga koʻra, dunyoda pilotsiz apparatlar bozori har yili 10−15 foizga ortmoqda. Oʻzbekistonda ulardan foydalanishni kengaytirish ishlab chiqarish xarajatlarini kamaytirish, resurslardan yanada samarali foydalanish va yangi ish oʻrinlarini yaratish imkonini berishi kutilmoqda.

Taqdimotda shuningdek, dronlardan foydalanish qoidalarini takomillashtirish boʻyicha takliflar ham koʻrib chiqildi. Xususan, quyidagilar nazarda tutilmoqda:

Mahalliy pilotsiz apparatlar ishlab chiqarishni rivojlantirish hamda bu sohada tadbirkorlar va investorlar uchun sharoitlar yaratishga alohida urgʻu berildi.

Yangi oʻquv yilidan boshlab Transport universitetida pilotsiz aviatsiya tizimlari boʻyicha mutaxassislar tayyorlashni boshlash rejalashtirilmoqda. Oʻqishni amaliyot bilan birgalikda olib borish moʻljallanmoqda.

Taqdimot yakunlari boʻyicha prezident xorijiy tajribani hisobga olgan holda qonunchilikni oʻzgartirish, iqtisodiyotda dronlarni qoʻllashni kengaytirish va Oʻzbekistonda ularni ishlab chiqarishni qoʻllab-quvvatlash boʻyicha takliflar tayyorlashni topshirdi.

Qoidalarni oʻzgartirishning aniq muddatlari, uchishga ruxsat berilgan hududlar roʻyxati va pilotsiz apparatlardan xususiy shaxslar foydalanishi shartlari hozircha ochiqlanmagan.

Eslatib oʻtamiz, 2015 yildan beri Oʻzbekistonda pilotsiz apparatlarni olib kirish, sotish va foydalanishga cheklovlar amal qilmoqda. Hukumatning 2022 yil noyabrdagi qaroriga koʻra, kompaniyalar dronlarni xarid qilish va ulardan foydalanish uchun Vazirlar Mahkamasining alohida ruxsatnomasini olishlari, shundan soʻng roʻyxatdan oʻtish va uchishlarni kelishish tartib-taomillaridan oʻtishlari kerak. Alohida davlat tashkilotlari va boshqa ruxsat berilgan holatlar uchun mustasnolar nazarda tutilgan.

2024 yil mart oyida prezident pilotsiz apparatlarning noqonuniy aylanmasi va foydalanilishi uchun javobgarlikni yumshatuvchi qonunni imzoladi. Birinchi marta sodir etilgan huquqbuzarlik uchun jinoiy jazo oʻrniga qurilmani musodara qilgan holda BHMning 10−20 baravari miqdorida maʼmuriy jarima joriy etildi. Maʼmuriy jazo qoʻllanilganidan keyin qayta sodir etilgan huquqbuzarlik uch yilgacha ozodlikdan mahrum qilishgacha boʻlgan jinoiy javobgarlikka sabab boʻlishi mumkin.

2026 yil fevral oyida davlat dasturi doirasida fuqarolik pilotsiz apparatlaridan foydalanish qoidalarini yumshatish nazarda tutilgan edi. Xususan, havo hududini «yashil», «sariq» va «qizil» hududlarga boʻlish, uchishlarning raqamli monitoringi tizimini yaratish va dron operatorlarini tayyorlashga qoʻyiladigan talablarni belgilash taklif qilingan edi. Hujjatning tegishli loyihasini iyun oyigacha ishlab chiqish topshirilgan edi.