Oʻzbekistonda daraxtlar, suv xavflari va yashil loyihalarni nazorat qilish uchun sunʼiy intellektga asoslangan tizim ishga tushiriladi
Oʻzbekiston koʻkalamzorlashtirish va oʻrmon barpo etish uchun eng mos hududlarni aniqlash maqsadida «Yashil AI» deb nomlangan sunʼiy intellekt modelini ishga tushirishni rejalashtirmoqda, tabiiy oʻsimlik qoplami darajasi eng past boʻlgan 14 ta shahar va tuman esa yashil loyihalar uchun har yili 100 milliard soʻmgacha mablagʻ oladi.
Oʻzbekistonda daraxtlar, suv bilan bogʻliq xavf-xatarlar va yashil loyihalarni kuzatish uchun sunʼiy intellektga asoslangan tizim joriy etiladi. Ushbu chora-tadbirlar shaharlarni koʻkalamzorlashtirishni qoʻllab-quvvatlash va umummilliy «Yashil makon» dasturida mahallalarning rolini kuchaytirishga qaratilgan prezident farmonida belgilab berildi.
Dasturlar joriy yilning 1 noyabriga qadar, 2027 yildan boshlab esa har yili 1 martga qadar tasdiqlanishi kerak.
Ularda yashil maydonlar, xiyobonlar, sunʼiy suv havzalari va sugʻorish tizimlari loyihalari belgilab beriladi. Shuningdek, ular investitsiyalar hajmi, amalga oshirish muddatlari, masʼul shaxslar va samaradorlik koʻrsatkichlarini oʻz ichiga olishi lozim.
Har yili tabiiy koʻkalamzorlashtirish darajasi eng past boʻlgan 14 ta shahar va tuman oʻzlarining yashil dasturlarini amalga oshirish uchun Ekologik muammolarni hal etish umummilliy jamgʻarmasidan 100 milliard soʻmgacha mablagʻ oladi.
«Yashil AI» yordamchisini 2027 yil mart oyi oxirigacha ishga tushirish rejalashtirilgan. Tuproq turlari, yer sifati va suv mavjudligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlardan foydalangan holda, u koʻkalamzorlashtirish va oʻrmon barpo etish uchun mos hududlarni aniqlaydi.
Tizim sharoitlarni baholash va rejalashtirishga koʻmaklashish uchun sunʼiy yoʻldosh maʼlumotlarini dala kuzatuvlari bilan birlashtiradi.
«Yashil AI» shuningdek, muayyan hududlarga mos keladigan daraxt va buta turlarini taklif qiladi, qancha koʻchat zarurligini hisoblab chiqadi hamda ekish, sugʻorish va parvarish qilish jadvallarini belgilaydi.
Yagona xarita rasmiylarga loyihalarni kuzatish va ularning borishini prognoz qilish imkonini beradi, tizim esa suv tanqisligi, koʻchatlarning qurishi, kasalliklar va boshqa omillar bilan bogʻliq xavflarni aniqlaydi. Bundan tashqari, u jamoatchilik murojaatlarini koʻrib chiqadi va koʻrilgan choralar natijalarini kuzatib boradi.
2027 yildan boshlab Oʻzbekistonda «Yashil lot» tizimi ham joriy etiladi, unga koʻra jismoniy va yuridik shaxslar jamoatchilik yashil maydonlarini yaratish uchun yer uchastkalarini olishlari mumkin boʻladi. Ushbu uchastkalarda barpo etilgan bogʻlarga keyinchalik ularning homiylari nomi berilishi mumkin.
Ushbu uchastkalardan faqat belgilangan maqsadda — aholi foydalanishi mumkin boʻlgan yashil maydonlarni yaratish uchun foydalanilishi mumkin. Ularni xususiy mulk qilib berish mumkin emas, qurilish yoki belgilangan maqsadga bogʻliq boʻlmagan har qanday boshqa faoliyat taqiqlanadi.