Oʻzbekiston va Ozarboyjon: iqtisodiy va geosiyosiy manfaatlar
Ozarboyjon prezidenti Ilhom Aliyevning Oʻzbekistonga davlat tashrifi doirasida “Abadiy doʻstlik toʻgʻrisida”gi shartnoma va oʻndan ortiq boshqa muhim hujjatlar imzolandi. Tahlilchilarga koʻra, Toshkent va Boku oʻrtasidagi yaqinlashuvdan ikki tomon ham iqtisodiy va geosiyosiy jihatdan birdek manfaatdor.
Oʻzbekiston va Ozarboyjon: Iqtisodiy va geosiyosiy manfaatlarning uygʻunligi
Ozarboyjon Prezidenti Ilhom Aliyevning Oʻzbekistonga davlat tashrifi chogʻida "Abadiy doʻstlik toʻgʻrisida"gi shartnoma hamda oʻndan ortiq boshqa muhim hujjatlar imzolandi. Tahlilchilarning fikricha, Toshkent va Boku oʻrtasidagi yaqinlashuvdan har ikki tomon ham iqtisodiy va geosiyosiy jihatdan birdek manfaatdor.
**Oʻzbekiston va Ozarboyjon munosabatlari yangi bosqichda: Aliyev tashrifining asosiy natijalari**
Oybek Sirojovning taʼkidlashicha, Ozarboyjon Prezidenti Ilhom Aliyevning Oʻzbekistonga davlat tashrifi doirasida 12 dan ortiq hujjat imzolandi. Ularning ichida eng muhimi "Abadiy doʻstlik toʻgʻrisida"gi shartnomadir. Shuningdek, Oʻzbekiston va Ozarboyjon oʻrtasidagi Oliy davlatlararo kengashning uchinchi yigʻilishi boʻlib oʻtdi.
Vazirliklar darajasida ham bir qator kelishuvlarga erishildi. Xususan, tashqi ishlar vazirliklari oʻrtasida 2026–2028-yillarga moʻljallangan hamkorlik dasturi, Adliya vazirliklari oʻrtasida esa 2027–2028-yillarga moʻljallangan hamkorlik dasturi imzolandi. Bundan tashqari, 2030-yilgacha oʻzaro savdo hajmini 1 milliard dollarga yetkazish boʻyicha dastur qabul qilindi.
**Yevropaga chiqish yoʻlidagi strategik ahamiyat: Ozarboyjonning roli**
Janubiy Kavkaz Markaziy Osiyoning Yevropaga chiqish yoʻlidagi muhim mintaqalardan biridir. Bu yoʻnalishda Ozarboyjon alohida oʻrin tutadi. Bugungi kunda Oʻzbekiston oldidagi muhim vazifalardan biri – milliy mahsulot va tovarlarni jahon, xususan, Yevropa bozorlariga olib chiqish uchun barqaror va samarali transport yoʻlaklarini rivojlantirish.
Eron yoʻnalishidagi geosiyosiy vaziyat va sanksiyalar, Rossiya orqali oʻtadigan yoʻnalishdagi mavjud xavflar esa muqobil transport yoʻllariga ehtiyojni kuchaytirmoqda. Shu nuqtayi nazardan, Oʻrta yoʻlak tobora muhim ahamiyat kasb etmoqda. Hozir bu yoʻnalish avtomobil transporti orqali maʼlum darajada ishlamoqda. Biroq quruqlikdagi transport yoʻlaklarining samaradorligi, avvalo, temiryoʻl infratuzilmasiga bogʻliq. Istiqbolda Xitoy–Qirgʻiziston–Oʻzbekiston temiryoʻlining Turkmaniston orqali Kaspiy dengizi va Ozarboyjon bilan bogʻlanishi mavjud transport imkoniyatlarini sezilarli darajada kengaytirishi mumkin. Bu Oʻzbekistonning Yevropa bozorlariga chiqish imkoniyatlarini diversifikatsiya qilishda muhim ahamiyatga ega.
**Kaspiy dengizida qoʻshma flot: Transport xarajatlarini kamaytirish va samaradorlikni oshirish**
Tashrif davomida Oʻzbekiston va Ozarboyjon oʻrtasida Kaspiy dengizida qoʻshma flot shakllantirish masalasi boʻyicha ham kelishuvga erishilgani diqqatga sazovor. Buni sodda qilib tushuntiradigan boʻlsak, Oʻzbekiston yuklarini Turkmaniston orqali Kaspiy dengiziga, undan Ozarboyjonga yetkazishda oʻzimizning transport operatorlari va flotimizdan foydalanishimiz mumkin boʻladi. Bu, birinchidan, tashish xarajatlarini kamaytirishga, ikkinchidan, transport yoʻnalishining jozibadorligini oshirishga xizmat qiladi. Shuningdek, qoʻshimcha vositachilarga boʻlgan ehtiyojni kamaytiradi. Shu jihatdan qaraganda, Ozarboyjon Oʻzbekiston uchun nafaqat siyosiy, balki iqtisodiy va transport-logistika nuqtayi nazaridan ham strategik ahamiyatga ega.