Oʻzbekiston olimlari mahalliy aholining genetik portretini taqdim etdilar
Oʻzbekiston olimlari mahalliy aholining genetik portretini taqdim etdilar
Mamlakatda oʻzbeklarning populyatsion genomikasiga bagʻishlangan monografiya nashr etildi. Tadqiqotchilar shaxsiylashtirilgan tibbiyotni milliy genetik xususiyatlarni hisobga olmasdan amalga oshirib boʻlmasligini koʻrsatish uchun oʻnlab ishlarni yigʻib, tahlil qildilar.
Dunyodagi genetik loyihalarning asosiy qismi yevropaliklarning maʼlumotlariga tayanadi — GWAS xalqaro katalogidagi tadqiqotlarning 90 % dan ortigʻi aynan ularga bagʻishlangan. Osiyo guruhlari hissasiga esa bor-yoʻgʻi 3,14 % toʻgʻri keladi. Bu shuni anglatadiki, bunday tadqiqotlarning xulosalarini boshqa xalqlarga, jumladan oʻzbeklarga soʻzsiz tatbiq etib boʻlmaydi.
Monografiya mualliflari 301 ta nashrni koʻrib chiqdilar, ulardan 34 tasi eng batafsil oʻrganildi. Nashrda yurak-qon tomir, onkologik va metabolik kasalliklar bilan bogʻliq boʻlgan nasliy omillar haqidagi maʼlumotlar toʻplangan. Ikkinchi turdagi diabetga alohida eʼtibor qaratilgan: tadqiqotchilarning baholashicha, mamlakatdagi haqiqiy holatlar soni dispanserlarning rasmiy statistikasidan oʻn baravar koʻp.
Olimlar xavfning genetik markerlarini aniqladilar, skrining-panelini ishlab chiqdilar va uni tekshirdilar. Ushbu natijalar shifokorlarga bemorning individual xususiyatlarini hisobga olgan holda davolashni tanlashga yordam beradigan test-tizimlariga asos boʻlishi mumkin.
Monografiya Ilgʻor texnologiyalar markazi tomonidan Respublika kardiologiya markazi va Toshkent davlat tibbiyot universiteti bilan hamkorlikda tayyorlangan.
Ushbu ishning ahamiyati milliy fan doirasidan tashqariga chiqadi. Istiqbolda bunday tadqiqotlar tibbiyotdagi universal yondashuvdan yanada individual profilaktika, tashxis va davolash tizimiga oʻtishga yordam beradi.
Bundan tashqari, 2025 yilning oktyabr oyida Ilgʻor texnologiyalar markazi olimlari mamlakat tarixida birinchi marta oʻzbekistonliklarning genlarini toʻliq shifrdan chiqardilar va tahlil qildilar. Aniqlangan mutatsiyalarning deyarli uchdan bir qismi jahon faniga nomaʼlum boʻlib chiqdi va xalqaro maʼlumotlar bazalariga kiritildi.