Oʻzbekiston MFOlari aktivlari bir yilda ikki baravar koʻpayib, 18,9 trln soʻmga yetdi

Oʻzbekiston MFO aktivlari bir yilda deyarli ikki baravar koʻpayib, 18,9 trln soʻmga yetdi

Oʻzbekiston mikromoliya tashkilotlarining jami aktivlari 2026 yil 1 avgust holatiga koʻra 18 909,2 mlrd soʻmni tashkil etib, bir yil ichida 99,7% ga oʻsdi. Bir yil avval ushbu koʻrsatkich 9 467,4 mlrd soʻm darajasida edi. Bunday maʼlumotlarni Markaziy bank keltirmoqda.

Aktivlarning asosiy qismini — 89,2% ini — hamon sof kreditlar va mikrolizing tashkil etadi. Ularning hajmi 8 665,1 mlrd soʻmdan 16 859,2 mlrd soʻmgacha yoki 94,6% ga oshdi. Banklardan olinishi lozim boʻlgan mablagʻlar 3,7 baravarga — 222,3 mlrd soʻmdan 816,8 mlrd soʻmgacha koʻpaydi.

Olinishi lozim boʻlgan hisoblangan foizlar 176,4% ga oshib, 438,8 mlrd soʻmga yetdi, kassadagi naqd pullar va boshqa toʻlov hujjatlari 42,1% ga — 110,6 mlrd soʻmgacha, boshqa aktivlar — 144,8% ga, 538,8 mlrd soʻmgacha, asosiy vositalar esa — 17,6% ga, 145,0 mlrd soʻmgacha oʻsdi.

Mikromoliya tashkilotlarining majburiyatlari bir yilda 121,7% ga koʻpayib, bir yil avvalgi 6 637,1 mlrd soʻmga nisbatan 14 715,2 mlrd soʻmni tashkil etdi. Toʻlanishi lozim boʻlgan kreditlar, qarzlar va lizing majburiyatlarning asosiy ulushini — 75,7% ini tashkil etadi; ularning hajmi ikki baravar koʻpayib, 11 141,8 mlrd soʻmga yetdi.

Boshqa majburiyatlar 3,5 baravarga — 3 074,1 mlrd soʻmgacha, toʻlanishi lozim boʻlgan hisoblangan foizlar — 219% ga, 473,2 mlrd soʻmgacha oshdi, toʻlanishi lozim boʻlgan hisoblangan soliqlar esa 17,9% ga kamayib, 26,2 mlrd soʻmni tashkil etdi.

Sektorning jami kapitali 2 830,2 mlrd soʻmdan 48,2% ga oshib, 4 194,0 mlrd soʻmga yetdi. Ustav kapitali 39,9% ga — 2 131,8 mlrd soʻmgacha, zaxira kapitali — 17,5% ga, 143,4 mlrd soʻmgacha, taqsimlanmagan foyda — 57,3% ga, 1 035,9 mlrd soʻmgacha, joriy yil foydasi esa — 69,1% ga, 873,7 mlrd soʻmgacha oʻsdi. Qoʻshimcha kapital oʻzgarishsiz qoldi va 9,2 mlrd soʻmni tashkil etdi.

Hisobot sanasida respublikada bir yil avvalgi 125 taga nisbatan 138 ta mikromoliya tashkiloti faoliyat koʻrsatgan.

Sektor tashkilotlari orasida 2026 yil 1 avgust holatiga koʻra eng yirik aktivlar quyidagilarda boʻlgan: «Tezkoyn» — 6 804,7 mlrd soʻm (bir yilda 3,1 baravar oʻsish), «Shaffof-moliya» — 1 775,3 mlrd soʻm (1% oʻsish), «Fortuna Biznes» — 1 174,3 mlrd soʻm (15% oʻsish), «TBS Kredit» — 1 189,4 mlrd soʻm (bir yil avvalgi 1,9 mlrd soʻmdan 620 baravardan koʻproq oʻsish), «Vodiy tarakkiyot» — 676,0 mlrd soʻm (5% oʻsish), «Delta» — 440,0 mlrd soʻm (57% oʻsish) va «Oltin yulduz plyus» — 403,5 mlrd soʻm (3 baravar oʻsish).

«TBS Kredit»dan tashqari, bir necha barobar oʻsishni quyidagilar koʻrsatdi: «Apeks moliya» — 2,0 mlrd soʻmdan 25,9 mlrd soʻmgacha (12,8 baravar oʻsish), «Una moliya» — 1,8 mlrd soʻmdan 109,3 mlrd soʻmgacha, «Kesh point» — 1,7 mlrd soʻmdan 84,7 mlrd soʻmgacha (50 baravardan koʻproq oʻsish), «Danvik fanding» — 5,5 mlrd soʻmdan 363,6 mlrd soʻmgacha, «Aloka finans development» — 8,2 mlrd soʻmdan 165,0 mlrd soʻmgacha (19 baravar oʻsish), «Brayt Fyucher Finansing» va «Urban Finans Solushens» — har ikki kompaniya mos ravishda 2,1 mlrd soʻmdan 281,6 mlrd va 147,1 mlrd soʻmgacha oʻsdi, «Kommunity mikrofinans» — 2,0 mlrd soʻmdan 279,4 mlrd soʻmgacha, «Fundflov» — 2,0 mlrd soʻmdan 131,1 mlrd soʻmgacha va «Biznesni rivojlantirish» — 10,1 mlrd soʻmdan 69,3 mlrd soʻmgacha.

Aktivlari qisqargan tashkilotlar orasida «Istikbol invest grup» (−41%, 12,6 mlrd soʻmgacha), «Al barot» (−31%, 13,9 mlrd soʻmgacha), «Pulman» (−29%, 132,5 mlrd soʻmgacha), «Xamrox» (−13%, 337,1 mlrd soʻmgacha), «Tashdi» (−78%, 0,8 mlrd soʻmgacha) va «Silver finans» (−72%, 1,1 mlrd soʻmgacha) ajralib turadi.

Jami kapital hajmi boʻyicha quyidagilar yetakchilik qilmoqda: «Tezkoyn» — 725,5 mlrd soʻm (3,2 baravar oʻsish), «Shaffof-moliya» — 377,6 mlrd soʻm (2 baravar oʻsish), «Fortuna Biznes» — 474,0 mlrd soʻm (16% kamayish), «TBS Kredit» — 168,0 mlrd soʻm (88 baravar oʻsish) va «Vodiy tarakkiyot» — 299,0 mlrd soʻm (4% oʻsish). Shu bilan birga, «Ayol» tashkilotida 4,0 mlrd soʻmlik ustav kapitali fonida −4,1 mlrd soʻm miqdorida manfiy kapital qayd etilgan.

Tashkilotlarni kapital hajmi boʻyicha guruhlashda sektor tarkibi bir yil ichida sezilarli darajada oʻzgardi: agar 2025 yil 1 avgust holatiga koʻra kapitali 10 mlrd soʻmdan ortiq boʻlgan tashkilotlar hissasiga sektor jami kapitalining 90,4% i (125 ta tashkilotdan 39 tasi) toʻgʻri kelgan boʻlsa, 2026 yil 1 avgustga kelib ularning ulushi 33,3% gacha (138 ta tashkilotdan 46 tasi) kamaydi, kapitali 3 mlrd soʻmgacha boʻlgan tashkilotlar ulushi esa 3,6% dan 34,8% gacha oshdi. Bu bozorda yangi, kamroq kapitallashtirilgan ishtirokchilar soni tez surʼatlar bilan oʻsib borayotganidan dalolat beradi.

Eng koʻp majburiyatlarga ega tashkilotlar qatorida — «Tezkoyn» (6 079,26 mlrd soʻm, shundan 1 039,4 mlrd soʻmi — banklardan olingan qarz mablagʻlari), «Shaffof-moliya» (1 397,65 mlrd soʻm), «Fortuna Biznes» (700,29 mlrd soʻm), «TBS Kredit» (1 021,40 mlrd soʻm, 200 000 baravardan koʻproq oʻsish) va «Vodiy tarakkiyot» (377,01 mlrd soʻm). Butun sektor tomonidan banklardan jalb qilingan qarz mablagʻlarining umumiy hajmi bir yil avvalgi 2 162,8 mlrd soʻmga nisbatan 4 275,2 mlrd soʻmni tashkil etdi — oʻsish 98%.

Sektor boʻyicha muammoli kreditlar (NPL) ulushi 2026 yil 1 avgust holatiga koʻra 17 370,8 mlrd soʻmlik kredit portfelida 2,6% ni tashkil etdi, shundan 459,9 mlrd soʻmi muammoli kreditlar toifasiga kiritilgan. Muddati oʻtgan qarzdorlikning eng yuqori ulushi «Kreditomat Tashkent» (72,9%), «Chust rir» (43,3%), «Sirius kredit» (56,3%), «Sarmishsoy plyus invest» (40,3%), «Nayuta» (41,1%), «Yangi finans» (37,4%), «Roxat» (36,4%) va «Baraka madad finans» (24,2%) tashkilotlarida qayd etilgan.

Bir qator yirik tashkilotlarda NPL ulushi pastligicha qolmoqda: «Tezkoyn»da — 1,9%, «Fortuna Biznes»da — 0,8%, «Ishonch effekt kredit», «Izi finans», «Pul bor» va boshqa bir qator tashkilotlarda esa muammoli kreditlar umuman qayd etilmagan.

Faoliyat koʻrsatayotgan 138 ta tashkilotdan 82 tasi 10 mlrd soʻmdan ortiq aktivlarga ega; ularning hissasiga 18 695,2 mlrd soʻm yoki sektor jami aktivlarining 98% dan ortigʻi toʻgʻri keladi.

Aktivlari 5 dan 10 mlrd soʻmgacha boʻlgan tashkilotlar (17 ta) 118,0 mlrd soʻmlik aktivlarga, aktivlari 5 mlrd soʻmgacha boʻlgan tashkilotlar (39 ta) esa — 96,0 mlrd soʻmlik aktivlarga egalik qiladi.