Oʻzbekiston kartoshkasi xorijda xaridorlarini topdi

**Oʻzbek kartoshkasi xorijda xaridorlarini topdi**

Oʻzbekiston tugunakli ekinlar eksportini sezilarli darajada oshirmoqda. Qishloq xoʻjaligi vazirligi axborot xizmati maʼlumotlariga koʻra, 2026 yilning yanvar–avgust oylarida respublikadan tashqariga qiymati 1,5 mln dollarlik 7,2 ming tonna kartoshka yuborilgan.

2025 yilning shu davriga nisbatan eksport 5,7 ming tonnaga, uning qiymati esa 1 mln dollarga oshgan. Shu bilan birga, Qishloq xoʻjaligi vazirligi oʻzbek kartoshka mahsulotlari aynan qaysi mamlakatlarga yetkazib berilganini maʼlum qilmagan.

Shu bilan birga, mamlakat ichki bozori hamon importga kuchli darajada bogʻliq boʻlib qolmoqda. Birgina 2026 yilning yanvar–iyul oylarida Oʻzbekistonga 419,9 ming tonna kartoshka olib kirilgan.

Shu bilan birga, import ham qisqarmoqda. 2025 yilning yanvar–iyul oylariga nisbatan uning hajmi 53,6 ming tonnaga, qiymati esa 21,5 mln dollarga kamaygan.

Bundan avval nuz.uz Milliy statistika qoʻmitasi maʼlumotlariga tayanib yozganidek, Oʻzbekistonga «ikkinchi non» yetkazib beruvchilar orasida Qozogʻiston mutlaq yetakchi boʻlib qolgan. Uning ulushiga barcha import yetkazib berishlarning qariyb 80 foizi toʻgʻri kelgan.

**Hosilni koʻpaytirmoqchilar**

Hukumat importning kamayishini oʻz ishlab chiqarishini oshirish hisobiga qoplashni niyat qilgan.

Qishloq xoʻjaligi vazirligi maʼlumotlariga koʻra, 2025 yilda Oʻzbekistonda 4,1 mln tonna kartoshka yetishtirilgan. 2026 yil uchun ushbu koʻrsatkichni 4,5 mln tonnaga yetkazish vazifasi qoʻyilgan.

Buning uchun joriy yilda 238 ming gektar maydonga kartoshka ekilgan. Shundan 74,4 ming gektari fermer va qishloq xoʻjaligi korxonalariga, yana 164,2 ming gektari esa aholi tomorqalari va dehqon xoʻjaliklariga toʻgʻri keladi.

Umumiy ekish maydoni oʻtgan yilga nisbatan 46 ming gektarga koʻpaygan.

Dastlabki natijalar allaqachon mavjud. Birinchi yarim yillikda asosiy maydonlardan 2 mln 254 ming tonna tugunak yigʻib olindi — bu oʻtgan yilning shu davrida ishlab chiqarilgan hajmning 119 foizini tashkil etadi.

Biroq kartoshka mavsumi bu bilan tugamaydi.

Gʻalla va ertapishar ekinlar yigʻib olingandan soʻng, fermer va tomorqa xoʻjaliklarining boʻshagan maydonlariga qoʻshimcha ravishda kartoshka ekildi. Bunday ekishlarning umumiy maydoni 71 ming gektarni tashkil etdi, shundan 50 ming gektari fermer xoʻjaliklariga va 21 ming gektari aholi tomorqalariga toʻgʻri keladi.

Ushbu maydonlardan noyabr oyida rasmiylar yana 1,2 mln tonna kartoshka olishni moʻljallamoqda.

**Kartoshka qishga tayyorlanmoqda**

Bunga parallel ravishda davlat mavsum oraligʻida ichki bozorni taʼminlashi va yuzaga kelishi mumkin boʻlgan taqchillikni yumshatishi kerak boʻlgan zaxiralarni shakllantirmoqda.

Bugungi kunga kelib allaqachon 400 ming tonna kartoshka zaxirasi yaratilgan. Shundan 216 ming tonnasi sovutish qurilmalarida, yana 184 ming tonnasi fermer xoʻjaliklarida saqlanmoqda. Bundan tashqari, 2026–2027 yillarning qish-bahor mavsumi uchun 262 ming tonna hajmida qoʻshimcha zaxira shakllantirish rejalashtirilgan.

Qishloq xoʻjaligi vazirligi ekish maydonlarining kengaytirilishi, ishlab chiqarishning oʻsishi va zaxiralar yaratilishi ichki bozorni barqaror taʼminlash va narxlar oʻsishini jilovlash imkonini beradi, deb hisoblaydi.

Idora maʼlumotlariga koʻra, dehqon bozorlarida kartoshkaning oʻrtacha narxi 2026 yilda bir yil oldingi 5 717 soʻmga nisbatan bir kilogramm uchun 4 169 soʻmgacha pasaygan.

Shu tariqa, «ikkinchi non» 1 548 soʻmga yoki 27,1 foizga arzonlashgan.

Shu bilan birga, fermer va dehqon xoʻjaliklarida kartoshkaning ulgurji narxi oʻrtacha bir kilogramm uchun 2 500–2 800 soʻmni tashkil etmoqda.