Oʻzbekiston davlat portalidagi baʼzi maʼlumotlar yillar davomida yangilanmagan.
O'zbekistonning axborotga ochiq kirish uchun davlat portalida eskirgan ma'lumotlar va ishlamaydigan xizmatlar aniqlandi. Blogger va raqamli xavfsizlik bo'yicha mutaxassis Shuhrat Qurbonov bu muammoga e'tibor qaratdi.
2015-yil 19-martda ishga tushirilgan ochiq ma'lumotlar portali dastlab davlat idoralaridan mashinada o'qiladigan ma'lumotlarni tizimli saqlash uchun yagona platforma sifatida yaratilgan edi. Ushbu ma'lumotlar fuqarolar, biznes va ishlab chiquvchilar tomonidan axborot tizimlari, ilovalar va turli raqamli xizmatlarni yaratish uchun ishlatilishi mo'ljallangan edi.
11 yillik faoliyati davomida portal sezilarli darajada kengaydi. Hozirda data.egov.uz saytida 13 000 dan ortiq ma'lumotlar to'plami, 163 ta tashkilotdan ma'lumotlar va 106 000 dan ortiq veb-xizmatlar mavjud. Biroq, Qurbonovning so'zlariga ko'ra, nashr etilgan ma'lumotlarning katta miqdori har doim ham uning dolzarbligini kafolatlamaydi. Bir nechta bo'limlarni tekshirgandan so'ng, ekspert, uning ta'kidlashicha, yillar davomida yangilanmagan ma'lumotlarni va ba'zi tegishli xizmatlar ishlamaydigan ma'lumotlarni aniqladi.
Misol tariqasida, Qurbonov etiketlangan alkogol va tamaki mahsulotlari bo'yicha soliq ma'lumotlar to'plamini keltirdi, uning oxirgi yangilanishi 2023-yil 15-sentabrga to'g'ri keladi.
Kadastr bo'limida u oxirgi marta 2024-yil 15-mayda yangilangan ma'muriy-hududiy birliklar va manzillar bo'yicha ma'lumotlarni topdi. Biroq, portalda ko'rsatilgan tegishli veb-xizmat hozirda ishlamayapti.
Podrobno.uz shuningdek, e'lon qilingan ma'lumotlar to'plamlarini tekshirdi. Masalan, Bojxona qo'mitasi bo'limida "Bojxona to'lovlari sohasidagi umumiy majburiy normativ-huquqiy hujjatlar ro'yxati" ma'lumotlar to'plamida 241 ta yozuv mavjud, ammo eng so'nggisi 2022-yil 3-martga to'g'ri keladi.
Yana bir misol - jamoat transporti ma'lumotlari. Portal ma'lumotlariga ko'ra, ushbu ma'lumotlar to'plami oxirgi marta 2022-yil 14-dekabrda yangilangan, ya'ni u uch yarim yildan ortiq vaqt davomida yangilanmagan.
Mutaxassisning fikriga ko'ra, muammo faqat eskirgan ma'lumotlar bilan cheklanib qolmaydi. Tegishli va kirish mumkin bo'lgan davlat ma'lumotlari ko'plab foydali raqamli xizmatlar va startaplarni rivojlantirish uchun asos bo'lishi mumkin. Qurbonov qurilish ruxsatnomalari reyestrlari, favqulodda va rejali elektr energiyasi, suv va gaz uzilishlari haqidagi ma'lumotlar, jamoat transportidagi GPS ma'lumotlari, savdo belgilari va patent ma'lumotlar bazalari, ro'yxatdan o'tgan dori-darmonlar va ularning maksimal narxlari haqidagi ma'lumotlarni misollar bilan keltirdi.
"Yoki portal keraksiz bo'lib qoldi, yoki portalning mas'ul shaxsi to'satdan buning uchun javobgar bo'lishni to'xtatdi. Qanday bo'lmasin, bu achinarli, chunki bunday ochiq ma'lumotlar xizmatlari ko'plab startaplar uchun ajoyib asosdir", deb izoh berdi Qurbonov.
Resurs statistikasi o'n minglab ma'lumotlar to'plamini ko'rsatsa-da, biznes uzilgan havolalar va eskirgan reyestrlarga duch kelmoqda. Yangilash tartiblari ustidan qat'iy nazoratsiz, dastlab IT iqtisodiyotining harakatlantiruvchi kuchi sifatida tasavvur qilingan resurs sof rasmiy raqamli vitrinaga aylanish xavfi ostida.