Nimaga baʼzilarda qimmat neft narxlarini toʻlashdan boshqa chora yoʻq
Qahraton sovuq tushishi bilan qishloq jamoalari isitish uchun ishlatiladigan yoqilgʻi narxining oshishi oldida ojiz boʻlib qolmoqda.
Nima uchun baʼzi odamlar yuqori neft narxlarini toʻlashdan boshqa chorasiz qolmoqda
Isitish uchun yoqilgʻi oluvchi koʻplab isteʼmolchilar sovuq oylar oldidan uni oldindan sotib olishga majbur boʻlmoqda
Harorat tushishi bilan koʻpchilik isitish tizimini yoqa boshlaydi. Ammo Buyuk Britaniya boʻylab markaziy gaz tarmogʻiga ulanmagan va buning oʻrniga isitish yoqilgʻisiga qarab qolgan bir yarim million odam uchun bu tanlov qiyin kechishi mumkin.
Bu odamlarning aksariyati qishloq joylarida yashaydi.
Gaz va elektr energiyasidan farqli oʻlaroq, isitish yoqilgʻisi bozori tartibga solinmaydi, bu esa global narxlardagi har qanday oʻzgarishlar isteʼmolchilarga tezda taʼsir qilishini anglatadi.
Yaqin Sharqdagi taranglik va Ukrainada davom etayotgan urush taklif hajmiga taʼsir qilib, narxlarni yuqoriga surmoqda.
Shu yilning mart oyigacha narxlar bir litr uchun taxminan 60 pens (ppl) atrofida nisbatan barqaror edi, ammo mart oyida Eronda urush boshlanganda, ular rekord darajadagi 134ppl gacha koʻtarilib ketdi.
Oxirgi bir necha oy ichida biroz pasayganidan soʻng, Boiler Juice narxlarni solishtirish sayti maʼlumotlariga koʻra, narxlar yana koʻtarilib, hozirda 111ppl ni tashkil etmoqda.
BBC Gʻarbdagi bir nechta biznes egalari va xonadon egalari bilan bu oʻsish ularga qanday taʼsir qilayotgani haqida gaplashdi.
Piter Meyson Uiltshir shimolidagi Mineti shahrida yashaydi, bu yerda aksariyat xonadonlar isitish yoqilgʻisiga qarab qolgan.
"Bakdagi yoqilgʻim tugab bapyapti va qish uchun toʻldirib olishim kerak... bu 550 funt sterlingdan oshadi", - dedi u.
Meysonning aytishicha, oʻtgan yili "bakni toʻldirish taxminan 300 funt edi - bu juda dahshatli".
U shunday dedi: "Narx koʻtariladi va tushadi. U 50 funtga farq qilishi mumkin, lekin hech qachon bugungidek yuqori boʻlmagan.
"Bu pulimni nimaga sarflashimni tejashim kerakligini anglatadi. Men nafaqadaman, ishimni oʻzgartira olmayman.
"Men juda ehtiyotkor boʻlishim va omonatlarimdan pul olishim kerak."
Aksariyat baklar 500 litr yoqilgʻi sigʻdiradi va hozirda uni toʻldirish taxminan 550 funt sterlingga tushadi.
Dilan Uilyams Uelsning Monmut shahridagi Van & I furgon haydash biznesiga egalik qiladi va muntazam ravishda Din oʻrmoni, Straud va Janubiy Glostershirda ishlaydi.
51 yoshli erkakning aytishicha, u yoqilgʻi uchun biznesni boshqargan uch yil ichidagi har qanday davrga qaraganda koʻproq pul toʻlamoqda.
Uning aytishicha, xarajatlarning oshishini qoplashga yordam berish uchun oʻz xizmatlari narxini oshirishga majbur boʻlgan.
Yil boshida, deydi u, toʻla bak 120 va 130 funt sterling orasida turardi, ammo endi bu koʻrsatkich 160 funtga koʻtarildi.
"Bu tobora ortib bormoqda, xavotirni orttirmoqda - yangiliklarni kuzatib boraman, dizel narxini kuzatib boraman", - dedi u.
"Demak, menda yoqilgʻi kartalari bor... siz zapravka narxini toʻlamaysiz, yoqilgʻi kartasi narxini toʻlaysiz, lekin bu hozirgi kunda unchalik farq qilmaydi.
"Bu shunchaki bir necha pens, xolos."
Din oʻrmoni boʻylab har kuni yangi taomlar tayyorlab, mijozlarga yetkazib beradigan Dean Forest Kitchen koʻngillilar direktori Ivett Farrellning aytishicha, ular narxlarni oshirishlari mumkin, chunki "kelajakda katta tanlov boʻlmaydi".
U shunday dedi: "Bu bizga juda katta taʼsir koʻrsatdi, chunki biz tijorat maqsadlarida boʻlmagan stsenariy boʻyicha ishlaymiz, shuning uchun har qanday xarajatlar oshganda harakat qilish uchun joy kam.
"Shuning uchun yoqilgʻi narxi biznesga juda va juda ogʻir zarba bermoqda va biz hech qanday jamoat transporti boʻlmagan juda chekka qishloq hududida joylashgan mijozlarimizga borishni davom ettirish uchun qoʻlimizdan kelganini qilishimiz kerak.
"Ammo biz bu taomlarni ularga olib borishimiz kerak, chunki... ular juda ajralib qolgani sababli kun davomida ularni koʻrgani hech kim kelmaydi."
TLC Support Service kompaniyasi direktori Tristan Holland Uotton-ander-Edj va Dersli atrofida qatnaydigan mahalliy ijtimoiy yordam xodimlarining kichik jamoasini boshqaradi.
Xodimlar oʻz transport vositalaridan foydalanadilar va kompaniya har bir xizmat mili uchun 55 pensdan yoʻl haqi toʻlaydi.
U shunday dedi: "Yil boshida biz toʻlovlarimizni oshirgan edik, bu bu yil kutilayotgan barcha qoʻshimcha xarajatlarni hisobga olgan holda qilingandi, ammo bu ham vaziyatni taranglashtirmoqda.
"Hamma narsa oshdi - yoqilgʻi narxi, oʻqitish, hatto biz sotib olgan kiyim-boshlar ham.
"Hamma narsa qimmatlashdi va shuning uchun biz xizmatlarimizni imkon qadar arzonroq ushlab turishga harakat qilamiz, ammo foyda boʻlishi kerak, aks holda biz faoliyatimizni davom ettira olmaymiz."
Eron urushi ulgurji neft ishlab chiqarish va tashishni izdan chiqardi va narxlar asosiy siyosiy arboblarning soʻzlari va harakatlariga qarab koʻtarilishi yoki tushishi mumkin.
Agar AQSh va Eron oʻrtasida tinchlik bitimi tuzilsa, narxlar tushishi mumkin.
Isitish yoqilgʻisiga qarab qolgan odamlar uchun bu ularni ojiz his qilishga majbur etadi.
Uiltshirdagi Nadder Oil Buying Club klubini boshqaradigan Richard Uillan (bu yerda 1000 dan ortiq aholi yaxshiroq narxni taʼminlash uchun birgalikda ulgurji sotib oladi) sovuq oylar kelishi bilan qishloq aholisi tobora zaiflashib borayotganini aytdi.
"Biz Amerikadagi oraliq saylovlarda (Donald) Tramp bilan nima sodir boʻlishini kuzatyapmiz, bu narsalarni yana oʻzgartirishi mumkin", - dedi u.
Raqobat va bozorlar boshqarmasi (CMA) chekka hududlardagi isitish yoqilgʻisi isteʼmolchilari narxlar keskin oʻzgarishiga juda zaif ekanini aytdi.
CMA bosh ijrochi direktori Sara Kardell shunday dedi: "Kuchliroq himoya choralari zarur - jumladan, tartibga soluvchi nazorat va zaif isteʼmolchilarni, shuningdek, Buyuk Britaniyaning ayniqsa yuqori va beqaror narxlarga duchor boʻlgan hududlarida yashaydigan jamoalarni yaxshiroq qoʻllab-quvvatlash."
Narxlar 100ppl dan yuqori boʻlgani va harorat tushib borayotgani sababli, qishloq jamoalariga beriladigan yordamni oshirish boʻyicha chaqiriqlar koʻpaymoqda.
Action in Rural Communities England bosh ijrochi direktori Korinn Pluchino shunday dedi: "Isitish yoqilgʻisi va suyuqlashtirilgan gaz foydalanuvchilari uchun maxsus maqsadli yordam boʻlmasa, minglab qishloq odamlari energiya inqirozining unutilgan qurbonlariga aylanish xavfi ostida qoladi."
Tashkilot hukumatni shu oydagi byudjetda isitish yoqilgʻisi va suyuqlashtirilgan gaz uchun qoʻshilgan qiymat soligʻini (QQS) olti oyga bekor qilishga chaqirmoqda.
Shuningdek, Uiltshirdagi bir guruh xayriya tashkilotlari tomonidan oʻtkaziladigan Surviving Winter kampaniyasi kabi mahalliy qoʻllab-quvvatlash sxemalari ham mavjud boʻlib, u oʻtgan yili 3000 dan ortiq odamga isitish xarajatlari bilan yordam berdi.
Atrof-muhit va sof nol departamenti vakili shunday dedi: "Biz isitish yoqilgʻisidan foydalanadigan minglab xonadonlarga 9 000 funt sterlinglik grantlar bilan toza issiqlikka oʻtishga yordam bermoqdamiz, shuningdek, neft bilan isitish darajasi yuqori boʻlgan hududlar uchun maxsus chidamlilik jamgʻarmasi mavjud.
"Biz talablarga javob beradigan xonadonlarni ariza topshirishga undaymiz."