Nima uchun Bosh vazir nihoyat pensiyalarni uch karra himoya qilish vaʼdasidan voz kechishi mumkin
Endi Bernxem yangi milliy parvarish xizmatini moliyalashtirish uchun qiyin qarorlar qabul qilishini aytdi.
Bosh vazir nima uchun nihoyat pensiyalarni uch bosqichli himoya qilish (triple lock) vaʼdasidan voz kechishi mumkin
Bosh vazirning yakshanba kuni ertalab BBC telekanaliga bergan intervyusi uzoq vaqtdan beri siyosiy jihatdan daxlsiz deb hisoblab kelingan siyosatning kelajagi borasidagi bahs-munozaralarni jonlantirdi.
Bosh vazirning yangi ijtimoiy gʻamxoʻrlik rejasi eʼlon qilingan vaqt hukumat 16 yildan keyin davlat pensiyasini uch bosqichli himoya qilish tizimiga chek qoʻyishga tayyorlanayotgan boʻlishi mumkinligi haqidagi taxminlarga sabab boʻldi.
Endi Bernhem Leyboristlar partiyasining navbatdagi umumiy saylovoldi dasturining bir qismi sifatida yangi milliy gʻamxoʻrlik xizmatini moliyalashtirish uchun qiyin tanlovlarni taqdim etishga tayyorlanmoqda, bundan maqsad navbatdagi Parlamentda ushbu oʻzgarishlar uchun vakolat olishdir.
Nazariy jihatdan ushbu Parlament muddati oxirida tugaydigan uch bosqichli himoya tizimi davlat pensiyalari har aprel oyida kamida 2,5 foizga yoki inflyatsiya yoxud ish haqi oʻsishi surʼatlaridan qaysi biri yuqori boʻlsa, oʻsha koʻrsatkichga oshirilishini anglatadi.
Shu oy boshida BBC News gʻaznachilik kantsleri Jon Hiliga navbatdagi Parlamentda uch bosqichli himoya tizimi oʻzgarishi mumkinmi yoki yoʻqmi degan aniq savolni berdi, u esa: «Bosh vazir ham, men kabi, ijtimoiy taʼminot xarajatlarini kamaytirishimiz kerakligini aytdi», deb javob berdi.
Bu rad etmaslik javobi Bosh vazirga, jumladan u maʼqul koʻradigan baʼzi iqtisodchilar tomonidan, uch bosqichli himoya tizimini bekor qilish yoki hatto kelajakda uni olib tashlash mumkinligiga shama qilish — barcha qarzdor davlatlar uchun obligatsiyalar bozoridagi qiyin vaziyatda Buyuk Britaniya iqtisodiy siyosati uchun katta imkoniyat ekanligi haqida koʻplab maslahatlar berilganini aks ettiradi.
Xususan, Buyuk Britaniyaga ketma-ket kelgan hukumatlar uzoq muddatli qiyin qarorlardan qochib kelgan davlat sifatida qaraladi. Bu Bernhem va Hilining davlat qarzlari bozoridagi beqarorlik sharoitida ham ushbu tasavvurni oʻzgartirishga boʻlgan harakati boʻlishi mumkinmi?
Siyosiy jihatdan bu ancha murakkab. «Reforma» partiyasi yetakchilari ushbu siyosatni Leyboristlar bilan asosiy farqlovchi chiziq deb hisoblashadi.
Vestminsterdagi koʻpchilik Osborn davridagi bu siyosat iqtisodiy jihatdan barqaror emasligini xususiy tarzda tan olsa-da, undan voz kechish siyosiy jihatdan imkonsiz ekanini aytadi.
Koʻplab pensiya faollarining taʼkidlashicha, hatto oshirilganidan keyin ham, Buyuk Britaniya davlat pensiyasi xalqaro standartlar boʻyicha saxiy emas, garchi boshqa mamlakatlarda tizimlar va xususiy taʼminot darajasi juda farq qilsa-da.
Sobiq vazirlarning fikricha, pensiya jamgʻarmalarini ijtimoiy gʻamxoʻrlik xizmatiga yoʻnaltirish borasidagi murosa ushbu bahslar yoʻnalishini oʻzgartirishi mumkin.
Ushbu himoya tizimi yiliga 15,5 milliard funt sterlingga tushadi, bu 2030 yil uchun qilingan dastlabki hisob-kitoblardan uch baravar koʻpdir, bunga asosan narxlar va ish haqining beqarorligi sabab boʻlmoqda.
Pensiyalarni faqat ish haqi oʻsishiga bogʻlashga qaytish uzoq muddatli istiqbolda yiliga oʻnlab milliard funt sterlingni tejab qolishi mumkin.
Bunday tejamkorlik milliy gʻamxoʻrlik xizmatining biror-bir shaklini moliyalashtirishga real yordam berishi va beqaror dunyoda xavfsizlik yostiqchasi sifatida mablagʻ qolishini taʼminlashi mumkin.
Bir paytlar bu siyosiy jihatdan tasavvur qilib boʻlmaydigan holat deb hisoblangan boʻlsa, endilikda hukumat, hech boʻlmaganda kelajak uchun, buni koʻrib chiqayotganga oʻxshaydi.