Nam takova almashuv kerak emas
Qirgʻiziston Yevropadagi ish oʻrinlari evaziga afgʻonlar va afrikaliklarni qabul qilishga qarshi chiqdi
**Bizga bunday almashinuvning keragi yoʻq**
Qirgʻiziston Markaziy Osiyo respublikasidan malakali xodimlarni qabul qilish evaziga Afgʻoniston va Afrika davlatlaridan kelgan migrantlarni qabul qilishga tayyor boʻlgan bir qator Yevropa mamlakatlarining taklifiga qarshi chiqdi. Bu haqda tashqi ishlar vaziri Jeenbek Kulubayev maʼlum qildi.
«Imkoniyat boʻlsa, fuqarolarimiz borib ishlashsin. Lekin biz bu shartlar boʻyicha maqsadli muzokaralar olib bormaymiz», — deb taʼkidladi Kulubayev 13 oktyabr kuni Jogorku Keneshning (Qirgʻiziston parlamenti) Xalqaro ishlar, mudofaa, xavfsizlik va migratsiya boʻyicha qoʻmitasi yigʻilishida.
TIV rahbarining soʻzlariga koʻra, mehnat migratsiyasi yoʻnalishlari sekin-asta oʻzgarmoqda, qirgʻizistonliklar tobora koʻproq Turkiya va AQShga ketmoqda. Shu bilan birga, Janubiy Koreya va Yaponiyada Qirgʻizistonlik xodimlarga boʻlgan talab yuqoriligicha qolmoqda. Xususan, u yerda shifoxonalarda keksa yoshdagi odamlarni parvarish qilish uchun xodimlarga ehtiyoj bor.
Vazir Qirgʻizistonning oʻzi ham ishchi kuchiga muhtoj ekanini eslatib oʻtdi. Shu sababli rasmiylar fuqarolarni xorijga doimiy ishga uyushgan holda yuborishni qisqartirdi, ammo mavsumiy ishlarga yuborish davom etmoqda. «Biz migrantlarimiz uchun qulay sharoitlar boʻlishini xohlaymiz», — deb taʼkidladi Kulubayev.
Oldinroq Yevropa Ittifoqi mamlakatlari boshpana soʻrovlari rad etilgan migrantlar uchun uchinchi davlatlarda «qaytarish markazlari» deb ataladigan muassasalarni tashkil etish imkoniyatini koʻrib chiqayotgani haqida xabar berilgan edi. Bunday davlatlar qatorida Oʻzbekiston va Qozogʻiston ham tilga olingan. Biroq ikkala mamlakat ham bu maʼlumotni rasman rad etdi. Oʻzbekiston TIV bunday markazlarning tashkil etilishi mumkinligi haqidagi xabarlar «haqiqatga toʻgʻri kelmasligini» bildirdi, Qozogʻiston esa YEI bilan muzokaralar kun tartibida faqat viza rejimini yengillashtirish va oʻz fuqarolarini readmissiya qilish masalasi borligini taʼkidladi.
2024 yil may oyida YEIning 15 ta davlati Yevrokomissiyaga migrantlarni uchinchi mamlakatlarga koʻchirish mexanizmlarini yaratish, jumladan, ularni ochiq dengizda ushlab qolish va Ittifoq tashqarisidagi «xavfsiz joyga» yetkazish imkoniyatini berishni soʻrab qoʻshma xat yubordi. Imzo chekkanlar orasida Avstriya, Bolgariya, Kipr, Chexiya, Daniya, Finlyandiya, Estoniya, Gretsiya, Italiya, Latviya, Litva, Malta, Niderlandiya, Polsha va Ruminiya bor.
2026 yil iyun oyida esa 19 nafar Yevropa yetakchilari Italiyaning Albaniya bilan tuzgan bitimi modeliga tayanib, deportatsiya markazlarini tashqarida joylashtirishni tezlashtirishni talab qildi. Yevrostat maʼlumotlariga koʻra, 2025 yilda YEIdan uchinchi mamlakatlarga 135 460 kishi qaytarilgan — bu bir yil oldingiga qaraganda 20,9 foizga koʻp.
Amnesti International va Human Rights Vatch kabi inson huquqlari tashkilotlari migrantlarni uchinchi mamlakatlarga koʻchirish rejalarini tanqid qilmoqda. Ular inson huquqlarining buzilishi xavfi, samarali monitoring mexanizmlarining yoʻqligi va qochqinlar mustaqil sudlar hamda shikoyat qilish protseduralaridan mahrum boʻladigan «huquqiy kulang rang zonalar» yaratilishi mumkinligiga ishora qilmoqdalar.