Merts qoʻllab-quvvatlashga intilayotgan bir paytda, Germaniyaning oʻzlik inqirozi yaqqol namoyon boʻlmoqda

Merts qoʻllab-quvvatlov izlab jonsaraklik qilayotgan bir paytda, Germaniyaning oʻzlik inqirozi yaqqol namoyon boʻlmoqda

Bir qator yirik mahalliy saylovlar Germaniya va uning hukumatini sarosimaga solib qoʻydi.

Kantsler Fridrix Mertsning hokimiyatdagi kunlari endi sanoqli boʻlishi mumkin. Uning koalitsiyasi inqiroz yoqasida.

Biroq Germaniyada odatiy siyosatning bunday barbod boʻlishi yillar davomida shakllanib kelayotgan edi.

Bu mamlakat yangi, noqulay va hali hal etilmagan voqeliklar bilan kurashmoqda.

Germaniya haqidagi baʼzi tanish tasavvurlarni eslang va ular haqida yana bir bor oʻylab koʻring.

Zerikarli, konsensusga asoslangan siyosat bilan ajralib turadigan millatmi? Endi unday emas.

Avtomobilsozlikda yetakchi boʻlgan ishonchli iqtisodiy kuchmi? Bu oʻtmishda qoldi.

Ajoyib samaradorlik bilan sinonim boʻlgan mamlakatmi? Hatto poyezdlar ham oʻz vaqtida yurmayapti.

Men suhbatlashgan koʻplab nemislar oʻz mamlakatlari bir paytlar unga oʻzlik bagʻishlagan qadriyatlardan uzoqlashib ketganini aytmoqda.

Keyin nima boʻlishi esa hanuzgacha nomaʼlum boʻlib qolmoqda.

Bu noaniqlik hozirda mahalliy saylovlarning zararli natijalari tufayli zaiflashgan, obroʻsi toʻkilgan kantsler siymosida gavdalanmoqda.

Oʻta oʻngchi «Germaniya uchun muqobil» (AfD) partiyasi soʻnggi mahalliy saylovlarda katta yutuqlarga erishdi.

Soʻnggi ikki hafta ichida Fridrix Mertsning partiyasi Berlinda ikkinchi oʻringa tushib qoldi, Saksoniya-Anxaltdagi soʻrovnomalarda qattiq magʻlubiyatga uchradi va Meklenburg-Oldingi Pomeraniyada parlamentdan butunlay siqib chiqarildi.

Mertsga yordam berayotgan yagona narsa shundaki, uning markazchi-oʻngchi XDI (CDU) partiyasida hech kim, hatto Kanzlertausch (kantslerni almashtirish) haqidagi tinimsiz gap-soʻzlarga qaramay, kantslerga ochiqchasiga qarshi chiqishga hali tayyor emas.

Shunday boʻlsa-da, uning mavqei beqaror, saylovchilar oʻrtasidagi qoʻllab-quvvatlash reytingi rekord darajada past boʻlib, ular uni koʻpincha takabbur va xalqdan uzilib qolganlikda ayblashadi.

Hukumat doiralarida bu baʼzan xushmuomalalik bilan «kommunikatsiya» muammosi deb ataladi.

Mertsning tarafdorlari esa buning yechimi markazchi-chapchi SDP (SPD) koalitsiyadosh hamkori bilan birgalikda juda zarur boʻlgan islohotlarni ilgari surish va jamoatchilik bilan muloqot qilishning yaxshiroq yoʻlini topishdan iborat, demoqda.

Kantslerni almashtirish muammoning yechimi emas, deb hisoblaydi Mertsning XDI va uning sherik partiyasi XIT (CSU)ning parlamentdagi tashqi siyosat boʻyicha vakili Yurgen Xardt, chunki har qanday boshqa odam ham «xuddi shunday qiyinchiliklarga» duch keladi.

Xardt Merts Bundestagdagi yopiq eshiklar ortidagi yigʻilishda partiya qonunchilariga murojaat qilganidan bir necha daqiqa oʻtib gapirganda, XDI/XIT shu yil boshida boʻlib oʻtgan boshqa hududiy saylovlarda ancha yaxshi natija koʻrsatganini taʼkidladi.

«Menimcha, Fridrix Merts oʻz kamchiliklarini biladi», deydi Xardt. «U oʻz ustida ishlaydi va biz ham partiya sifatida oʻz ustimizda ishlaymiz. Va umid qilamizki, yaqin oylarda odamlarni toʻgʻri yoʻlda ekanimizga ishontira olamiz».

Merts 2025 yilda immigratsiya masalasida qatʼiy pozitsiyani egallash va Germaniyaning qiyin ahvoldagi iqtisodiyotini jonlantirishga vaʼda berib, hokimiyatga kelgan edi.

U Olaf Sholtsning janjalkash uch partiyali koalitsiyasining zerikarli, baxtsiz ritmiga qarshi tura oladigan kuch-quvvat olib kelgandek tuyulgandi.

Olaf Sholts va uning uch tomonlama koalitsiyasi hokimiyatda qiyinchiliklarga duch keldi va u 2025 yilda hokimiyatdan chetlatildi

Mertsning ittifoqchilari uning baʼzi muvaffaqiyatlarga erishganini aytishadi.

Shu hafta yetakchi iqtisodiy institutlar Germaniyaning 2026 va 2027 yillardagi oʻsish prognozlarini 1 foizdan yuqori darajaga koʻtardi, Germaniya va Yevropaga noqonuniy kirishlar soni esa oʻtgan yilga nisbatan kamaydi.

Ammo bu ikkala yoʻnalishda ham jamoatchilik xavotirini yoʻq qila olmaydi.

Uy xoʻjaliklari va korxonalar hanuzgacha yuqori energiya xarajatlari bilan kurashmoqda, shu bilan birga, Xitoy Germaniya sanoatini, jumladan, uning ramzi boʻlgan avtomobil sohasini siqib chiqarayotgani haqidagi xavotirlar saqlanib qolmoqda.

Bu Germaniyaning muvaffaqiyat qozonish uchun qoʻllagan eski formulasining keskin teskarisiga aylanishidir: arzon rus gazi gullab-yashnayotgan eksportga yoʻnaltirilgan iqtisodiyotni harakatga keltirar edi.

Immigratsiya masalasida esa endi asosiy eʼtibor yangi kelganlarga emas, balki jamoat xavfsizligi, ijtimoiy xarajatlar va integratsiya bilan bogʻliq xavotirlarga qaratilgan.

Mahalliy istisnolar mavjud boʻlsa-da, saylovchilar Germaniyaning ikki asosiy hukmron partiyasi — XDI va SDPga boʻlgan ishonchini yoʻqotayotgandek koʻrinadi.

Bu Germaniya siyosatida kuchayib borayotgan kuch — «Germaniya uchun muqobil» (AfD) partiyasiga yoʻl ochdi: bu partiya oʻzining Rossiyaparast pozitsiyasi bilan xavfsizlik rasmiylarini tashvishga solmoqda va uning mahalliy boʻlimlari ichki razvedka tomonidan oʻng qanot ekstremistik deb tasniflangan.

AfD oʻtgan yakshanba kuni shimol-sharqiy Meklenburg-Oldingi Pomeraniya shtatida boʻlib oʻtgan oʻlka saylovlarida oʻz tarixidagi uchinchi gʻalabasini qoʻlga kiritganidan soʻng, bu ayblovlarni tuhmat va buzib koʻrsatish deb atadi.

Partiya hamraisi Alis Vaydel shu hafta menga Fridrix Mertsning kunlari sanoqli ekanini aytdi.

AfD jamiyatni qutblashtiruvchi kuch boʻlib, uning yaqinda mahalliy saylovlardagi gʻalabalari norozilik namoyishlariga sabab boʻldi.

Partiya soʻnggi yillarda koʻplab mojarolarni boshdan kechirdi va hozirda milliy soʻrovnomalarda taxminan 28% bilan yetakchilik qilmoqda. U siyosiy kun tartibini belgilovchi partiya sifatida oʻziga ishonchga ega.

U oʻtmishga boʻlgan qoʻmsash va hozirgi xavotirlardan foydalanib, sobiq kommunistik sharqdagi oʻz bazalarini mustahkamladi.

Men Berlinda koʻrgan AfD plakatida «Berlin braucht Ordnung» (Berlinga tartib kerak) deb yozilgan edi. Bu partiya yoʻqotilgan barqarorlik tuygʻusini tiklay olishi haqidagi hali sinalmagan vaʼdadir.

Ammo Germaniya poytaxtida oʻtgan yakshanba kuni boʻlib oʻtgan soʻrovnomalarda aslida «Soʻllar» (Die Linke) partiyasi birinchi oʻrinni egalladi va bu mamlakatning anʼanaviy yirik partiyalariga yana bir zarba boʻldi.

Bu gʻalaba antisemitizmda ayblanayotgan «Soʻllar» partiyasiga nisbatan eʼtiborni yanada kuchaytirdi. Partiya rahbariyati yahudiylar hayotini himoya qilishga sodiq qolishini aytmoqda.

Mahalliy saylovlarning ushbu bosqichi mamlakatdagi ixtiloflarni yaqqol koʻrsatdi: Germaniya siyosiy markazini qoʻllab-quvvatlashning zaiflashishi va AfD atrofidagi qutblashtiruvchi bahslar.

Urushdan keyingi Germaniyada mahalliy saylovlar bu qadar ichki tartibsizliklarga sabab boʻlishi va xorijda bunchalik katta eʼtibor qozonishi kamdan-kam kuzatilgan.