Makron xorijiy yetakchilarni Frantsiyadagi tartibsizliklardan oʻz manfaatlari yoʻlida foydalanishda aybladi
Ushbu sharh, shekilli, yaqin haftalarda boʻlib oʻtadigan saylovlarda ishtirok etadigan Binyamin Netanyaxu va Donald Trampga shaʼma qilingan turtkidir.
**Makron xorijiy yetakchilarni Frantsiyadagi tartibsizliklardan foydalanishda aybladi**
Zoʻravonliklar Marsel va Frantsiyaning boshqa shaharlarida ham avj oldi.
Frantsiya prezidenti Emmanuel Makron xorijiy yetakchilarni shanba kuni butun mamlakat boʻylab yuz bergan tartibsizliklardan saylovoldi manfaatlari yoʻlida foydalanishda aybladi.
Hech kimning ismini tilga olmagan holda, u ushbu yetakchilar turmush darajasi oshishiga qarshi norozilik namoyishlari fonida kelib chiqqan zoʻravonliklar haqidagi bayonotlari orqali «Frantsiya hisobidan» boʻlajak saylovlar uchun tashviqot olib borayotganini aytdi.
Yaqin Sharqqa tashrifi chogʻida u ularni «xoh shu yerda, mintaqada boʻlsin, xoh Atlantikaning narigi tomonida boʻlsin, saylovoldi tashviqoti rejimida boʻlgan yetakchilar» deb taʼrifladi.
Bu izoh kelasi hafta parlament saylovlariga duch keladigan Izrail Bosh vaziri Binyamin Netanyaxu va kelasi oyda oraliq saylovlari oʻtkazilishi kutilayotgan AQSh prezidenti Donald Trampga qaratilganga oʻxshaydi.
Makronning taʼkidlashicha, nomi oshkor etilmagan yetakchilar tartibsizliklar haqidagi sunʼiy intellekt tomonidan yaratilgan soxta videolar bilan chalgʻitilgan.
Parij va boshqa shaharlarni, jumladan Lion, Marsel va Nitstsani qamrab olgan tartibsizliklardan beri 150 ga yaqin kishi qamaldi va 800 dan ortiq kishi sud javobgarligiga tortildi.
Niqoblangan tartibsizlikchilar va politsiya oʻrtasidagi toʻqnashuvlar, shuningdek, mol-mulkka yetkazilgan zarar va talon-toroj sahnalari aks etgan videolar ijtimoiy tarmoqlarda keng tarqaldi.
Hukumat litseylardagi sharoitlarga qarshi talabalarning bir necha haftalik norozilik namoyishlaridan soʻng yuz bergan zoʻravonliklar paytida politsiya «nazoratni yoʻqotganini» tan oldi.
Keyinchalik Makron hokimiyat organori tartibsizliklarning asosiy aybdorlari deb hisoblagan «oʻta soʻl chetki guruhlarning agitatorlariga» nisbatan «murosasiz» boʻlishini vaʼda qildi.
Qatar poytaxti Dohada soʻzlagan Frantsiya prezidenti shunday dedi: «Men uchun sodir boʻlgan voqealarga hech qanday koʻrinadigan tashqi aralashuv yoʻq. Boshqa tomondan, keyinchalik axborotning tashqi manipulyatsiyasi yuz berdi, ha, va bu koʻplab odamlar, jumladan xorijiy yetakchilar tomonidan qabul qilib boʻlmaydigan va ahmoqona izohlarga sabab boʻldi...
Bizda mamlakatimizni migrantlar va islomchilar toʻdalari bosib olganini daʼvo qiladigan odamlar bor edi, bu butunlay yolgʻon».
Seshanba kuni Netanyaxu Izrailning i24 kanaliga bergan intervyusida Gʻarbiy Yevropadagi eng katta musulmon ozchiligiga ega boʻlgan Frantsiya «ektremistik islom bosqini»ga uchraganini aytdi.
Uning taʼkidlashicha, 2023 yil 7 oktyabrda HAMASning Izrailga hujumidan soʻng Makronga shunday degan: «Agar biz ularni bu yerda yoʻq qilmasak, ular sizda, Parijda paydo boʻladi». «Aynan shu narsa sodir boʻlmoqda», deya qoʻshimcha qildi u.
Shuningdek, seshanba kuni Tramp tartibsizliklarda Frantsiyaga ommaviy immigratsiyani aybladi.
«Men Frantsiyaga qaraganimda, Italiyaga qaraganimda, barcha tartibsizliklar va nafratni koʻrganimda, bu maktab haqida emas», dedi u. «Bu mamlakatga kelayotgan va shu mamlakatni yomon koʻradigan odamlar haqida».
«Chegaralaringizni yoping va kech boʻlmasdan oldin nazoratni qoʻlga oling!» dedi u Makronga qaratilgan izohlarida.
Buyuk Britaniyaning Financial Times gazetasi xabariga koʻra, Yevropa Ittifoqi regulyatorlari Frantsiyadagi tartibsizliklar va YEI mamlakatlarida yaqinda sodir boʻlgan shunga oʻxshash tartibsizliklar bilan bogʻliq mumkin boʻlgan tashqi onlayn aralashuv va dezinformatsiya kampaniyalarini oʻrganmoqda.
Unda nomi oshkor etilmagan xavfsizlik mulozimlarining soʻzlaridan iqtibos keltirilishicha, avvalgi dezinformatsiya kampaniyalari bilan bogʻliq boʻlgan rossiyaparast va oʻta oʻngchi ijtimoiy tarmoq hisoblari yanada koʻproq xaos yaratish maqsadida zoʻravonlik videolarini tarqatgan.
Gazeta qoʻshimcha qilishicha, Eron va Aljir ham baʼzi xabarlar ortida turganlikda gumon qilinmoqda.
Frantsiyaning Sciences Po universiteti tadqiqotchisi, dezinformatsiyaga ixtisoslashgan David Kolonning soʻzlaridan iqtibos keltirilishicha, Rossiyaning Storm-1516 kampaniyasi bilan bogʻliq «Kremlparast inflyuyenserlar» «voqealarni boʻrttirib koʻrsatgan va bir qancha soxta bayonlarni tarqatgan».
Frantsiya Ukrainaning Rossiya bilan davom etayotgan urushida uning eng kuchli harbiy madadkorlaridan biridir, Aljir esa 1962 yilda mustaqillikka erishgan urushning achchiq xotiralariga ega sobiq Frantsiya koloniyasidir, Frantsiyaning Eron bilan munosabatlari esa bu yil AQSh va Izrail bilan urush tufayli yomonlashgan.
BBC Verify ijtimoiy tarmoqlardagi 15 dan ortiq soxta yangiliklar videolarini oʻrganib chiqdi, AQShda joylashgan dTeam tadqiqotchilarining aytishicha, ular Matryoshka deb nomlangan Rossiya dezinformatsiya operatsiyasi tomonidan ishlab chiqilgan.
Videolarda Le Monde, Euronews va France 24 kabi haqiqiy Frantsiya yangilik tarmoqlariga juda oʻxshash brenddan foydalanilgan.
Matryoshka videolarining bevosita taʼsiri va qamrovi cheklangandek tuyuladi, ammo ekspertlarning aytishicha, tartibsizliklarni boʻrttirishga urgʻu berish Rossiyaning maʼlum dezinformatsiya usullariga mos keladi.
Bundan tashqari, BBC Verify ijtimoiy tarmoqlarda eng keng tarqalgan, goʻyoki Parijda keksa juftlik talon-toroj qilingani va ichki kiyimda qoldirilgani aks etgan sunʼiy intellekt tomonidan yaratilgan tasvirlardan birining izini nomaʼlum veb-saytgacha surishtirib topdi.
Infos-Israel.News direktori Sabrina Haniya BBCga maʼlum qilishicha, uning jamoasi 17 oktyabrda nashr etilgan ushbu tasvirni ChatGPT yordamida va hech qanday manba tasvirisiz yaratgan.
U telejurnalist «politsiya maʼlumotlariga» tayanib, nazarda tutilgan hodisa haqida xabar berganidan soʻng darhol joylashtirilgan. Daʼvo tasdiqlanmagancha qolmoqda, Frantsiya mediasi prokurorlarda bu sodir boʻlganini tasdiqlovchi hech qanday maʼlumot yoʻqligini xabar qilmoqda.
Asl tasvir Xda «SI bilan yaratilgan» va Instagramda «SI tarkibi» deb belgilangan boʻlsa-da, keyinchalik u Xda hech qanday raddiyasiz qayta joylashtirildi va olingan post olti milliondan ortiq koʻrildi.
Haniya tasvir kontekstdan chiqarib olingani va shuncha odamni chalgʻitganidan afsusda ekanini aytib, bunda uni SI tomonidan yaratilgan deb koʻrsatmasdan qayta ulashganlarni aybladi.