Madaniy meros agentligi Sergey Yesenin muzeyi haqidagi materialda eʼlon qilingan ayrim daʼvo va baholarga qoʻshilmasligini bildirdi

Madaniy meros agentligi Sergey Yesenin muzeyi haqidagi materialda eʼlon qilingan bir qator taʼkidlar va baholarga rozi boʻlmadi

16 sentyabr kuni tahririyatga Madaniy meros agentligidan rasmiy xat kelib tushdi, unda «Tomsiz muzey: toshkentliklar Sergey Yesenin muzeyi himoyasiga otlandilar» nomli materialda keltirilgan ayrim taʼkidlar va baholarga rozi emaslik bildirilgan.

NUZ.UZ axborot resursi tahririyatiga

«Tomsiz muzey: toshkentliklar Sergey Yesenin muzeyi himoyasiga otlandilar» materialining eʼlon qilinishi yuzasidan

Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi «Tomsiz muzey: toshkentliklar Sergey Yesenin muzeyi himoyasiga otlandilar» nashrida keltirilgan ayrim taʼkidlar va baholarga rozi emasligini maʼlum qiladi.

Agentlik S.A. Yesenin yodgorlik muzeyi atrofidagi vaziyatni qurilish ishlarining vaqtinchalik toʻxtatilishi sabablarini va oʻtkazilgan texnik koʻriklar natijalarini hisobga olmasdan tasvirlash obʼyektning haqiqiy holati va uni saqlab qolish boʻyicha koʻrilayotgan chora-tadbirlar toʻgʻrisida toʻliq va xolis tasavvur bermaydi, deb hisoblashni zarur deb biladi.

Toshkent shahri, Mirzo Ulugʻbek tumani, Qori Niyoziy koʻchasi, 20-uy manzilida joylashgan S.A. Yesenin yodgorlik muzeyi eʼtibordan chetda qolgani yoʻq. Qurilish ishlarining vaqtinchalik toʻxtatilishi tarixiy bino xavfsizligini taʼminlash va tegishli konstruktiv yechimlarni tayyorlash zarurati bilan bogʻliq.

Obʼyektdagi loyihalash va qurilish ishlari davomida binoning mavjud konstruktsiyalarining amaldagi texnik holatini qoʻshimcha ravishda aniqlash zarurati tugʻildi. Jarayonda yoriqlar, deformatsiyalar, yemirilishlar va boshqa konstruktiv nuqsonlar aniqlandi.

Shu munosabat bilan binoning yuk koʻtaruvchi konstruktsiyalari texnik koʻrikdan oʻtkazildi. Dastlabki koʻrik binoning texnik holatini xolis baholash va uni keyinchalik tiklash hamda mustahkamlash boʻyicha asoslantirilgan qarorlar qabul qilish uchun yetarli emas deb topildi. Shu sababli qayta, yanada toʻliq vizual-instrumental koʻrik tayinlandi.

2026 yilning avgust–sentyabr oylarida obʼyektda batafsil texnik koʻrik oʻtkazildi, u vizual koʻzdan kechirish, instrumental tadqiqotlar, ayrim konstruktiv elementlarni ochish, qurilish materiallarining fizik-mexanik xususiyatlarini aniqlash va konstruktsiyalarning texnik holatini baholashni oʻz ichiga oldi.

Koʻrik natijalariga koʻra, binoning poydevori, yuk koʻtaruvchi devorlari, toʻsinlari va boshqa konstruktiv elementlarida jiddiy nuqsonlar va shikastlanishlar aniqlandi. Ayrim uchastkalarda koʻplab, shu jumladan, ichdan oʻtgan yoriqlar, gʻisht terimining yemirilishi va konstruktsiyalarning yuk koʻtarish qobiliyatiga taʼsir qilishi mumkin boʻlgan boshqa nuqsonlar qayd etildi.

Aynan shu sababli tegishli konstruktiv yechimlarni ishlab chiqmasdan qurilish ishlarini davom ettirish yoʻl qoʻyib boʻlmaydigan holat deb topildi.

Hozirgi vaqtda texnik koʻrik natijalari asosida binoni mustahkamlash, tiklash va konstruktiv barqarorligini taʼminlash boʻyicha yechimlar ishlab chiqilmoqda.

Shunday qilib, qurilish ishlarining vaqtinchalik toʻxtatilishi harakatsizlik emas, balki xavfsizlikni taʼminlash va madaniy meros obʼyektini saqlab qolishga qaratilgan zarur choradir.

Aniqlangan nuqsonlarni hisobga olmasdan ishlarni davom ettirish, aksincha, shikastlangan konstruktsiyalarga qoʻshimcha yuklama tushishiga, mavjud nuqsonlarning yanada rivojlanishiga va tarixiy binoning oʻzi uchun xavf tugʻilishiga olib kelishi mumkin edi.

Nashrda, xususan, obʼyektda faol taʼmirlash ishlari «amalda olib borilmayotgani» haqida, shuningdek, ularni zudlik bilan qayta boshlash zarurligi haqida soʻz boradi.

Agentlik tashqi tomondan faol qurilish ishlarining koʻrinmasligi oʻz-oʻzidan vakolatli organlarning harakatsizligini anglatmasligini taʼkidlashni zarur deb hisoblaydi.

Yuk koʻtaruvchi konstruktsiyalarning jiddiy nuqsonlari aniqlangandan soʻng, zarur texnik koʻriksiz va tegishli konstruktiv yechimlarni ishlab chiqmasdan qurilish ishlarini davom ettirish tarixiy binoning saqlanishi uchun qoʻshimcha xavflarni yuzaga keltirishi mumkin edi.

Aynan shunday oqibatlarning oldini olish uchun texnik koʻriklar oʻtkazildi, aniqlangan shikastlanishlarning xususiyati belgilandi va obʼyektni mustahkamlash hamda tiklash boʻyicha tegishli yechimlarni ishlab chiqish boshlandi.

Binobarin, binoning texnik holatini va zarur konstruktiv yechimlarni hisobga olmasdan qurilish ishlarini zudlik bilan qayta boshlash talabi amaldagi holatlarni va madaniy meros obʼyektini xavfsiz tiklashga qoʻyiladigan kasbiy talablarni eʼtiborga olmaydi.

Nashrda tomning yoʻqligi, devorlarning holati, mogʻor izlari va atmosfera yogʻingarchiliklarining binoga ehtimoliy taʼsiri alohida urgʻulangan. Agentlik tarixiy obʼyektning saqlanishi masalalari boʻyicha xavotirlarni baham koʻradi. Shu bilan birga, bino uchun xavf darajasi va zarur texnik choralar toʻgʻrisidagi xulosalar uning konstruktsiyalarini kasbiy koʻrikdan oʻtkazish natijalariga asoslanishi kerak.

Aniqlangan nuqsonlar qurilish ishlarini rasmiyatchilik uchun va imkon qadar tezroq qayta boshlashni emas, balki binoning konstruktiv barqarorligini va xavfsiz tiklanishini taʼminlaydigan texnik jihatdan asoslangan yechimlarni ishlab chiqishni talab qiladi. Hozirgi vaqtda aynan shunday ishlar olib borilmoqda.

Agentlik, shuningdek, muzey ashyolarining amalda joylashgan joyiga eʼtibor qaratishni zarur deb hisoblaydi. Muzey ashyolari va ekspozitsiya materiallari binodan oldindan olib chiqilgan va hozirda Oʻzbekiston Respublikasi Davlat sanʼat muzeyida masʼul saqlashda turibdi. Shunday qilib, muzey boyliklari texnik holati oʻtkazilayotgan koʻriklar va keyingi tiklash tadbirlari mavzusi boʻlgan bino ichida emas.

Agentlik nashrdagi S.A. Yesenin yodgorlik muzeyi «navbatdagi vaʼdaga emas, balki tomga, yomgʻirdan himoyaga va kasbiy restavratsiyaning davom ettirilishiga muhtoj» degan iboraga alohida eʼtibor qaratadi.

Agentlikning fikricha, bunday ifoda oʻquvchida masʼul davlat organlari obʼyektni saqlab qolish boʻyicha amaliy choralar koʻrmayapti degan taassurot uygʻotishi mumkin.

Vaholanki, amaldagi holatlar buning aksini koʻrsatmoqda: texnik koʻriklar oʻtkazildi, jiddiy konstruktiv nuqsonlar aniqlandi, qurilish ishlarini vaqtinchalik toʻxtatish zarurati belgilandi va binoni mustahkamlash, tiklash hamda konstruktiv barqarorligini taʼminlash boʻyicha tegishli yechimlar ishlab chiqilmoqda.

Ommaviy axborot vositalari davlat organlari faoliyatini tanqid qilish va ijtimoiy ahamiyatga molik masalalarni koʻtarish huquqiga ega. Biroq bunday tanqid tekshirilgan va ishonchli faktlarga tayanishi, baholovchi xulosalar esa vaziyatni xolis yoritish uchun ahamiyatga ega boʻlgan barcha holatlar majmuini hisobga olishi kerak.

Bayon etilganlarni inobatga olib, Madaniy meros agentligi quyidagilarni talab qiladi:

- «Tomsiz muzey: toshkentliklar Sergey Yesenin muzeyi himoyasiga otlandilar. Saida Mirziyoyeva nomiga imzo yigʻish ketmoqda» materialiga Agentlikning rasmiy javobini nashrning qulayligi va koʻrinarliligi darajasini taʼminlagan holda eʼlon qilish;

- nashrdagi amaldagi holatlarni hisobga olmasdan oʻquvchilarda qurilish ishlarining vaqtinchalik toʻxtatilishi sabablari va obʼyektni saqlab qolish boʻyicha koʻrilayotgan choralar toʻgʻrisida notoʻgʻri tasavvur uygʻotishi mumkin boʻlgan maʼlumotlar va iboralarga tegishli aniqliklar kiritish;

- nashrda keltirilgan obʼyektda faol taʼmirlash ishlari «amalda olib borilmayotgani» haqidagi taʼkidning amaliy asoslari va manbalarini koʻrsatish;

- oʻtkazilgan texnik koʻriklar, aniqlangan konstruktiv nuqsonlar va binoni mustahkamlash hamda tiklash boʻyicha yechimlar ishlab chiqilayotgani haqidagi rasmiy maʼlumotlarni inobatga olish;

- eʼlon qilingan ayrim maʼlumotlarning notoʻgʻriligi yoki toʻliq emasligi aniqlangan taqdirda, ularni belgilangan tartibda tuzatish yoki aniqlashtirish choralarini koʻrish.

Agentlik alohida taʼkidlaydi: biz tanqidga qarshi emasmiz va ommaviy axborot vositalari faoliyatini cheklash niyatida emasmiz. Ammo tanqid jurnalistlarni faktlarni tekshirish majburiyatidan ozod qilmaydi.

Ayniqsa, gap madaniy meros obʼyekti, tarixiy binoni saqlab qolish, muzey ashyolari va davlat organlari faoliyati haqida ketayotganda.

Oʻtkazilgan texnik koʻriklarni, aniqlangan jiddiy konstruktiv nuqsonlarni va amalga oshirilayotgan texnik yechimlar ishlab chiqilishini hisobga olmasdan, oʻquvchida masʼul organlarning amalda harakatsizligi haqida taassurot uygʻotish vaziyatni har tomonlama va xolis yoritish deb hisoblanishi mumkin emas.

Agentlik alohida taʼkidlashni zarur deb biladi: obʼyekt eʼtibordan chetda qolgani yoʻq. Aksincha, aynan ishlar davomida aniqlangan jiddiy konstruktiv muammolar uni saqlab qolish boʻyicha qoʻshimcha choralar koʻrish uchun asos boʻldi.

Hozirgi vaqtda asosiy vazifa — tezkor natija koʻrinishini yaratish emas, balki tarixiy binoning kasbiy va xavfsiz tiklanishini taʼminlashdir.

Tahririyat notoʻgʻri yoki chalgʻituvchi maʼlumotlarni tuzatishdan, shuningdek, Agentlikning rasmiy javobini taqdim etishdan bosh tortgan taqdirda, Agentlik vakolatli organlarga murojaat qilish va oʻz qonuniy huquq va manfaatlarini himoya qilishning qonunchilikda nazarda tutilgan barcha usullaridan, shu jumladan, sud orqali himoyalanishdan foydalanish huquqini oʻzida saqlab qoladi.

Agentlik ommaviy axborot vositalari bilan kasbiy hamkorlik qilish uchun ochiq va tahririyatga S.A. Yesenin yodgorlik muzeyini saqlash, tiklash va keyinchalik restavratsiya qilish masalasi boʻyicha rasmiy maʼlumotlar va zarur tushuntirishlarni taqdim etishga tayyor.

Madaniy meros balandparvoz sarlavhalarni emas, balki aniqlik, masʼuliyat va faktlarga hurmatni talab qiladi.