Liviyaning oliy diniy organi Nike kiyimlarini kiyishni taqiqladi
AQSh kompaniyasi yunon gʻalaba maʼbudasi sharafiga nomlangan, shu sababli Dorul-Ifto uning logotipini namoyish qilish Islomga zid ekanini bildirdi.
Liviyaning oliy diniy organi Nike kiyimlarini kiyishni taqiqladi
Nike kiyimlari soxta boʻlishiga qaramay, Liviyada juda ommabop
Liviyaning oliy diniy organi boʻlmish «Dor al-Ifta» musulmonlarga Nike logotipi tushirilgan kiyimlarni sotib olish, sotish yoki kiyishni taqiqlovchi qaror chiqardi.
Tripolida joylashgan organ tomonidan chiqarilgan qarorda aytilishicha, AQSh sport kiyimlari giganti greklarning gʻalaba maʼbudasi sharafiga nomlangan, uning mashhur logotipi (svoosh) esa maʼbudaning qanotlaridan ilhomlanib yaratilgan.
Manbada aytilishicha, ushbu logotip tushirilgan kiyimlarni kiyish «shirk» yoki koʻpxudolik bilan bogʻliq ramzlarni targʻib qilishga tengdir.
Liviya qadimgi greklarning Kirena shahri joylashgan hudud boʻlib, u yerdagi arxeologik qoldiqlar orasida shu nomdagi grek maʼbudasining haykali ham bor.
Diniy qoʻmita, shuningdek, Nike kompaniyasini Izraini qoʻllab-quvvatlashda ayblab, bu mamlakatni soddiqlaydigan kompaniyalarni boykot qilishga chaqirdi.
U oʻz Tadqiqotlar va shariatshunoslik kengashining 2023 yil 5 noyabrdagi bayonotiga havola keltirdi, unda Gʻazodagi urush paytida musulmonlar Izrailni qoʻllab-quvvatlaydi deb hisoblangan Gʻarb kompaniyalarini boykot qilishga chaqirilgan edi.
Fatvo deb ataladigan ushbu qaror islom huquqi masalasi boʻyicha diniy xulosa hisoblanadi. U Liviya bosh muftiysi Sodiq al-Gʻarianiy tomonidan maʼqullangan.
BBC izoh olish uchun Nike kompaniyasi bilan bogʻlandi.
«Dor al-Ifta» Liviya gʻarbidagi Tripoli shahrida joylashgan nufuzli diniy muassasadir. 2011 yilda uzoq yillar boshqargan mustabid Muammar Kaddafi agʻdarilganidan keyingi yillar davomidagi nizolardan soʻng mamlakat siyosiy jihatdan boʻlingan holicha qolmoqda, sharq va gʻarbda bir-biriga raqib hokimiyat va muassasalar mavjud.
Uning diniy qarorlari sezilarli ijtimoiy taʼsirga ega boʻlishi mumkin boʻlsa-da, ular hukumat direktivalari yoki yuridik kuchga ega ijro hujjatlari emas.
Oʻtgan yili u Frantsiyaning Van Cleef & Arpels hashamatli zargarlik uyi logotipi tushirilgan zargarlik buyumlari va soatlarni taqishni taqiqlab, uning toʻrt yaproqli beda shaklidagi dizayni xristianlik eʼtiqodi va omadga ishonish bilan bogʻliqligini, bu esa islom taʼlimotiga zid ekanini taʼkidlagan edi.
Oxirgi fatvoda Nike mahsulotlariga davlat darajasida taqiq qoʻyilmagan va ularni sotib olish yoki kiyishni davom ettirganlar uchun hech qanday jazo belgilanmagan.
Ijtimoiy tarmoqlardagi munosabatlar turlicha boʻldi: baʼzi foydalanuvchilar qarorni olqishladi, boshqalari esa uning muhimligini savol ostiga olib, buni piching yoki yanada shoshilinch muammolardan chalgʻitish deb atashdi.
Ushbu qaror Liviyada jamoatchilik hayotida diniy konservatizmning kuchayishi boʻyicha kengroq bahs-munozaralar fonida qabul qilindi.
2025 yilda Liviya sharqidagi hokimiyat organlari baʼzi matnlar va ijrolar jamoat axloqi va islomiy qadriyatlarni buzayotganidan xavotir bildirib, rep musiqasi, teatr va raqs tomoshalariga cheklovlar eʼlon qildi.
Ushbu choralar keyinchalik Liviya gʻarbiga ham tarqatildi.
«Dor al-Ifta» ilgari ham musiqaga qarshi diniy qarorlar chiqargan, garchi uning ijro cheklovlarida bevosita ishtirok etganiga aniq dalillar boʻlmasa-da.
Nike Liviyada rasmiy doʻkonga ega emas, ammo Nike brendi ostidagi mahsulotlar mahalliy sport kiyimlari sotuvchilari orqali sotiladi.
Nike va Adidas kabi sport kiyimlari brendlari butun Shimoliy Afrikada ommabopdir.
Liviyada, mintaqadagi boshqa mamlakatlarda boʻlgani kabi, mashhur sport brendlarining soxta nusxalari ham mahalliy bozorlarda sotiladi.