Kuçli El-Nino ehtimoli 83 foiz: sunʼiy yöldoşlar nimani körsatdi?
Sunʼiy yöldoş kuzatuvlariga köra, 2026-yilgi El-Nino Tinç okeanida issiq suvning taqsimlanişi jihatidan 1997–1998-yillardagi kuçli hodisaga öxşamoqda. AQŞ Milliy okean va atmosfera tadqiqotlari boşqarmasi - NOAA prognoziga köra, 2027-yilning dastlabki uç oyida El-Ninoning kuçli yoki juda kuçli böliş ehtimoli 83 foizni taşkil etadi.
**Kuçli El-Nino ehtimoli 83 foiz: sunʼiy yöldoşlar nimani körsatdi?**
El-Nino taxminan har ikki–yetti yilda bir qaytalanuvchi tabiiy iqlim siklining qismi bo‘lib, Tinç okeanining ekvatorial hududlarida suv haroratining oshishi bilan bog‘liq.
Uning 1997–1998 va 2015–2016-yillardagi ayniqsa kuchli bosqichlari dunyoning turli mintaqalarida ob-havoga jiddiy taʼsir ko‘rsatgan. Natijalar Indoneziya va Amazonka havzasidagi o‘rmon yong‘inlari, Afrika janubida qurg‘oqchilik sabab hosilning kamayishi, Janubiy Kaliforniyada esa kuchli yog‘ingarchilik va suv toshqinlarida namoyon bo‘lgan.
Yangi taqqoslashda Tinç okeani yuzasi balandligining o‘rtacha ko‘rsatkichlardan og‘ishi o‘rganilgan. Xaritalar 1997-yil 13-oktabr va 2026-yil 12-oktabr holatini ko‘rsatadi.
Birinchi davrga oid maʼlumotlar TOPEX/Poseidon, ikkinchisi esa Sentinel-6 Michael Freilich sunʼiy yo‘ldoshidan olingan. Ularni NASA Reaktiv harakat laboratoriyasi olimlari qayta ishlagan.
Okean yuzasi balandligi issiqlik qayerda to‘planayotganini kuzatishga yordam beradi: suv isinganda kengayadi. Shu sabab ekvatorial Tinç okeanining markaziy va sharqiy qismlarida suv sathining meʼyordan ko‘tarilishi El-Nino bilan bog‘liq issiqlik to‘planishini ko‘rsatishi mumkin.
Xaritalarda qizil rang suv sathi o‘rtachadan yuqori, oq rang meʼyorda, ko‘k rang esa past bo‘lgan hududlarni bildiradi. Qisqa muddatli tabiiy hodisalarni aniqroq ko‘rish uchun maʼlumotlardan mavsumiy sikllar va uzoq muddatli tendensiyalar taʼsiri chiqarib tashlangan.
Odatda passat shamollari iliq suvni Tinç okeanining g‘arbiy qismiga surib boradi. Shamollar susayganda esa bu suv sharqqa siljiy boshlaydi. Okean va atmosfera o‘rtasidagi o‘zaro taʼsir natijasida shamollar yanada zaiflashib, markaziy va sharqiy hududlarda issiq suv to‘planishi kuchayadi.
Nashrda keltirilishicha, 2026-yilgi El-Nino 1997–1998-yillardagi hodisaga nisbatan tezroq rivojlangan. Oktabrga kelib esa ikkala davrda o‘xshash manzara kuzatilgan: okeanning g‘arbida suv sathi pasaygan, sharqida ko‘tarilgan, iliq suv massalari Janubiy Amerika sohillarigacha yetib borgan.
2015–2016-yillardagi kuchli El-Nino esa boshqacharoq kechgan. O‘sha paytda ekvator bo‘ylab iliq suvlar Janubiy Amerika sohillariga hozirgidek darajada yetib bormagan. Bu yog‘ingarchilikning hududiy taqsimlanishida ham farqlarga olib kelgan.
NOAAning 2026-yil 8-oktabrdagi prognozi kelasi yil boshida kuchli El-Nino ehtimoli yuqori ekanini ko‘rsatsa-da, bu muayyan hududlarda albatta toshqin yoki qurg‘oqchilik bo‘ladi, degani emas.