Kanadaga butunlay yolgʻiz joʻnatilgan bolalarning qaygʻusi

**Kanadaga yolgʻiz yuborilgan bolalarning qaygʻusi**

Aka-singil Rouz va Fred Shapkott 1891 yilda Barnardo bolalar uyiga qabul qilingan paytda suratga tushishgan, ular Kanadaga yuborilganlar orasida edi.

10 yoshli Rouz Shapkott va uning 14 yoshli akasi Fred 1891 yilda yetim qolib, Barnardo bolalar uyiga joylashtirilganda, ular bir-biridan ajratilib, Atlantika okeani ortiga, minglab chaqirim uzoqlikka yuborilishini xayollariga ham keltirishmagan edi.

Aka-singil Britaniyaning «Uy bolalari» (British Home Children) bolalar migratsiyasi dasturi doirasida Kanadaga yuborilgan. Ushbu dastur doirasida 1869 yildan 1940-yillargacha Buyuk Britaniyadan 100 000 ga yaqin kambagʻal bolalar dengiz ortidagi koloniyalarga, jumladan Kanadaga yuborilgan.

Rouzning chevarasi Malkolm Farrouning aytishicha, bolalar oilalaridan ajratilib, Kanadaga arzon ishchi kuchi sifatida yuborilgan va koʻpincha ularni qabul qilib olganlar tomonidan shafqatsiz munosabatga uchragan.

Farrouning soʻzlariga koʻra, Fred avval Saskachevanga yuborilgan, keyinroq Rouz 17 yoshida ular qayta birlashishiga ishonib, oʻzini ham u yerga yuborishlarini soʻragan.

Biroq, u birlashish oʻrniga Ontariodagi Piterboro shahriga, minglab chaqirim uzoqlikka yuborilgan va keyinchalik «juda mahzun hayot» kechirgan, deydi Farrou.

Rouz oxir-oqibat turmushga chiqqan, ammo Fred undan xavotir olib, uni Angliyaga qaytarib olib kelishga muvaffaq boʻlgan.

Uning nikohsiz oʻgʻli tugʻilgan, biroq bola nogironligi sababli vasiylikka berilgan. Bir bosqichda Rouz ruhiy salomatligi bilan bogʻliq muammolarga duch kela boshlagach, Angliyadagi ruhiy kasalliklar shifoxonasiga yotqizilgan, deb tushuntirdi Farrou.

Oxir-oqibat, u oʻgʻlisiz Kanadadagi erining yoniga qaytgan va 1916 yilda vafot etgan.

Farrou «Kanada uy bolalari» (Home Children Canada) xayriya tashkiloti boshqaruvi aʼzosi boʻlib, ushbu tashkilot yosh bolalar migrantlari, ularning ayrimlari bolaligidayoq vafot etgani haqida xabardorlikni oshirish ustida ishlaydi.

Uning faoliyati Kanada boʻylab dafn etilgan joylarni, jumladan Ontario shtatining Etobiko shahridagi 76 nafar britaniyalik «uy bolalari»ning ommaviy qabrini topish va roʻyxatga olish hamda ularning xotirasiga yodgorlik oʻrnatishni oʻz ichiga olgan.

Yana bir holatda, Jorj Roberts 15 yoshida, 1913 yilda Albert Dokdan yoʻlga chiqqan «Korsikan» (Corsican) kemasida Kanadaga yuborilgan.

Jorjning togʻasi Saymon Robertsning soʻzlariga koʻra, u 1897 yilda Liverpulda nikohsiz tugʻilgan. Onasi sharmandalikdan qochish uchun Londonga koʻchib oʻtgach, uni va akasini boqishga qiynala boshlaganidan keyin u vasiylikka berilgan.

Robertsning aytishicha, uning togʻasi yoshi bir oz kattaroq boʻlgani uchun «omadliroqlaridan biri» boʻlgan, ammo koʻplab bolalar dahshatli voqealarni boshdan kechirishgan.

Uning soʻzlariga koʻra, «muammo shunda ediki, Buyuk Britaniyada niyatlar yaxshi boʻlgan deb oʻylasam-da, Kanadada hech qanday tekshiruv jarayoni yoki nazorat boʻlmagan».

Robertsning aytishicha, bolalarning baʼzilari vafot etgan va ularga nisbatan zoʻravonliklar qatorida «Kanada qishining oʻrtasida oyoq kiyimsiz, etiksiz dalaga haydab chiqarish va dalada ishlashga majburlash» ham boʻlgan.

U «bolalar joʻnab ketgan mamlakatda ularning bosib oʻtgan yoʻllari xotirasiga bagʻishlangan hech qanday yodgorlik yoʻqligini bilib, juda hafsalasi pir boʻlganini» aytdi.

Uning soʻzlariga koʻra, «Kanada uy bolalari» xayriya tashkiloti «Liverpul shahar kengashini qisqa umri davomida koʻplari dahshatli munosabatga uchragan ushbu bechora, yolgʻiz bolalar xotirasiga yodgorlik oʻrnatishga ruxsat berishga koʻndirishga harakat qilmoqda».

«Kanada uy bolalari» xayriya tashkiloti haykal uchun pul toʻlashga tayyorligini, biroq uni shaharda oʻrnatish uchun ruxsat kerakligini bildirdi.

Britaniyalik «uy bolalari»dan birining yana bir avlodi Sheyla Doddning aytishicha, tashkilot barcha britaniyalik «uy bolalari»ning 10-15 foizi Liverpul hududidan kelgan deb hisoblaydi, shaharda kamida oltita joʻnatuvchi agentlik va bolalar uylari joylashgan boʻlgan.

Doddning aytishicha, uning buvisi Xizer Makgrat va buvisining akasi Jeyms Kanadaga Liverpul orqali mos ravishda 1930 va 1927 yillarda yuborilgan.

U buvisi bilan gaplasha olganini va buvisi unga «oʻzining dahshatli kechinmalari» haqida gapirib berganini aytdi.

Dodd yodgorlik Liverpulda barpo etilishiga umid qilishini, shunda u va boshqa avlodlar u yerni ziyoratgoh sifatida yoʻqlashlari mumkinligini aytdi.

Bi-bi-si izoh olish uchun Liverpul shahar kengashiga murojaat qildi.