Kaliforniyadagi surrogat bolalar bilan toʻlgan hovli qanday qilib «Dahshatlar uyi»ga aylandi
Guojun Syuan va Silviya Chjan militsiya ularning hashamatli qasrida tintuv oʻtkazganidan soʻng, bolalarga nisbatan shafqatsiz muomalada boʻlish maqsadida til biriktirganlikda ayblandi.
Surrogat farzandlar bilan toʻla Kaliforniya koshonasi qanday qilib «Dahshatlar uyi»ga aylandi
2025 yil may oyida Kaliforniyaning Arkadiya nomli boy shahar atrofi hududidagi kasalxonaga ikki oylik Uolter ismli chaqaloq bosh jarohati bilan olib kelindi. Politsiya hisobotiga koʻra, oʻzini uning onasi deb tanishtirgan ayol politsiyaga chaqaloq karavotdan tasodifan yiqilib tushganini aytgan. Ammo uni davolayotgan shifokor bunga ishonmagan va Uolterning jarohatlari koʻproq avtohalokat yoki silkitish oqibatida yetkazilgan jarohatlarga oʻxshashini aytgan.
Bolaga nisbatan shafqatsiz muomala qilinganidan gumon qilgan politsiya Uolter yashagan hashamatli koshonada tintuv oʻtkazdi va uning ota-onasi — 66 yoshli Gojoʻn Syuan hamda 39 yoshli Silviya Chjanni qisqa muddatga hibsga oldi. Prokurorlar ular aniqlagan mulkni «faqat dahshatlar uyi deb taʼriflash mumkinligini» aytishdi. Bu kameralar bilan toʻldirilgan labirint boʻlib, unda olti oylikdan uch yoshgacha boʻlgan 14 nafar surrogat bola yashagan va ularning taʼkidlashicha, bolalar har kuni kaltaklangan.
Keyinchalik rasmiylar koshona manzili er-xotin tomonidan boshqarilgan va koʻplab surrogat onalarni yollash uchun foydalanilgan surrogat agentligiga ham roʻyxatdan oʻtkazilganini aniqladilar.
Joriy yilning oktyabr oyida er-xotin yana hibsga olindi va bolalarga nisbatan shafqatsiz muomala qilish tilbiriktiruvida ayblandi. Ular ayblovlarni rad etmoqda va hibsda qolmoqda. Gʻorov miqdori har biri uchun 20 million dollar (15 million funt) qilib belgilangan. Agar aybdor deb topilsa, Syuan 17 yilu toʻrt oygacha, Chjan esa 11 yilu sakkiz oygacha ozodlikdan mahrum etilishi mumkin.
Er-xotin Arkadiyadagi koshonaga 2021 yil aprel oyida koʻchib oʻtgan. Onlayn yozuvlar shuni koʻrsatadiki, maydoni 10 000 kvadrat fut (929 kv m) boʻlgan uy oʻsha yili 3,3 million dollarga (2,48 million funt) sotilgan. Unda toʻqqizta yotoqxona, 11 ta vanna xonasi va isitiladigan basseyn bor.
Los-Anjelesning sharqiy tomonida joylashgan Arkadiya — mahalliy ommaviy axborot vositalari «Xitoy Beverli-Hillzi» deb ataydigan boy shahar atrofi hududidir. AQShning oxirgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, aholining deyarli 60 foizi osiyoliklar, asosan xitoyliklar sifatida qayd etilgan. U yerdagi uy xoʻjaliklarining daromadi koʻpchilik Amerika oilalarinikidan ancha yuqori.
Prokurorlarning taʼkidlashicha, Syuan va Chjanning Kaliforniyaning boy Arkadiya hududidagi 10 000 kvadrat futlik koshonasining hamma joyiga harakatdan ishga tushadigan kameralar oʻrnatilgan.
«Ushbu surrogatlik jarayoni orqali ushbu uyga olib kelingan bu juda yosh bolalar uchun bu uyni faqat dahshatlar uyi deb taʼriflash mumkin», dedi LA okrug prokurori Natan Xochman ayblovlar eʼlon qilinganidan yordam olingan oktyabr oyidagi matbuot anjumanida.
Ayblovga koʻra, koshonaga 32 ta kamera oʻrnatilgan. Videolavhalarda yosh bolalarning tez-tez partalar atrofida soatlab oʻtirgani aks etgan. Bir xonada kamera boʻlmagan, ammo boshqa kameralar ennaga ega ayollarning bolalarni oʻsha xonaga koʻtarib kirib ketayotganini tasvirga olgan va shundan soʻng xona ichidan bolalarning chinqirgan ovozi eshitilgan.
Prokurorlarning aytishicha, chaqaloq Uolterning jarohatlariga ennaga ega Chunmey Li sababchi boʻlgan va unga ogʻir tan jarohati yetkazish yoki oʻlimga olib kelishi mumkin boʻlgan sharoitlarda bolalarga nisbatan shafqatsiz muomala qilish ayblovi qoʻyilgan. Li hanuzgacha ozodlikda va hibsga olinmagan.
Er-xotinning advokati Mitchell Kremsning aytishicha, bu ayblov u oʻrganib chiqqan dalillarga asoslangan «notoʻgʻri taʼrif»dir, deb xabar berdi BBC News’ning AQShdagi hamkori CBS News.
Kremsning aytishicha, uning mijozi Syuan aybsiz.
«U oʻzining koʻp farzandli boʻlish konstitutsiyaviy huquqidan foydalangani uchun nishonga olinmoqda», dedi advokat CBS News iqtibosida.
Qoʻshma Shtatlar surrogat onalik boʻyicha dunyodagi asosiy yoʻnalishlardan biriga aylandi, bunda ayol boshqa shaxsning bolasini tugʻib beradi. AQSh surrogat onalik maʼlumotlari boʻyicha oʻtkazilgan 2024 yilgi tadqiqot shuni koʻrsagdiki, 2014 va 2020 yillar oraligʻida niyati bor ota-onalarning deyarli uchdan bir qismi xorijdan kelgan. Surrogat onalik taqiqlangan Xitoy xalqaro mijozlarning eng katta manbai boʻlib, xorijiy ota-onalarning yarmiga yaqinini (42%) tashkil etdi.
AQSh Xitoydan kelgan koʻp odamlar oʻz yurtida osonlikcha foydalana olmaydigan yordamchi reproduktiv texnologiyalarni taklif etadi. Turmush qurmagan ayollar va LGBTQ vakillari tez-tez EKO va tuxum hujayralarini muzlatishda toʻsiqlarga duch kelishadi. Shuningdek, Xitoyning oʻnlab yillar davom etgan «Bir oila — bir bola» siyosati bilan cheklangan va u 2016 yilda tugagan paytga kelib fiziologik jihatdan farzand koʻrishga qodir boʻlmagan er-xotinlar ham bor, bu esa baʼzilarni chet elda surrogat onalikni izlashga majbur qilgan.
Sud hujjatlari shuni koʻrsatadiki, Syuan va Chjan uchun bolalarni tugʻib bergan surrogat onalar dastlab ularning iltimosini gumonli deb bilishmagan. Bir nechtasi «Mark Surrogacy» deb nomlangan agentlik orqali yollangan. Bunday agentliklar odatda mustaqil uchinchi tomon sifatida koʻrilsa-da, Mark Surrogacy aslida er-xotin tomonidan boshqarilgan — bu haqda baʼzi surrogat onalar tomonidan kiritilgan ikkita daʼvo arizasiga koʻra, har doim ham oshkor qilinmagan.
Korporativ yozuvlarda Silviya Chjan Mark Surrogacy menejeri sifatida koʻrsatilgan va Arkadiya koshonasi xuddi shu hujjatda kompaniya manzili sifatida koʻrsatilgan. 16 oktyabr kuni boʻlib oʻtgan sud majlisida Okrug prokurori oʻrinbosari Makkenzi Kameron Teymuri sudyaga Syuan va Chjan oʻz uylaridan turib boshqargan agentlik orqali boshqa hech bir ota-ona surrogat bilan moslashtirilmaganini aytdi.
Surrogat onalardan biri Tronderrika Jeyms 2025 yilda er-xotinni firibgarlik va qasddan notoʻgʻri maʼlumot berishni oʻz ichiga olgan zararni qoplash uchun sudga berdi. Uning aytishicha, Chjan dastlabki bosqichlarda Mark Surrogacy bilan aloqalarini oshkor qilmagan va agar haqiqiy kelishuvni bilganida jarayonni davom ettirmagan boʻlar edi. Jeyms Bi-bi-sining intervyu berish haqidagi iltimosiga javob bermadi.
Keyinchalik javobgarlar ayolning daʼvo arizasi uchun yetarli asoslar yoʻqligini roʻkach qilib, ishni rad etishni soʻrashdi. Ish hanuz davom etmoqda.
Yana besh ayol — Steysi Reylin King, Evelin Senolos Arexa, Kayla Elliott, Xolli Ernandes va Vaniti Makgoveran — avgust oyida Gojoʻn Syuan va Silviya Chjanga qarshi topshirilgan alohida daʼvo arizasida shunga oʻxshash daʼvolarni ilgari surishdi. Daʼvoda aytilishicha, Chjan oʻzining va Syuanning agentlik bilan aloqalarini, shuningdek, ularda mavjud boʻlgan bolalarning haqiqiy sonini oshkor etmagan.
«Har bir daʼvogar oʻzini bu er-xotin uchun homilador boʻlgan yagona ayol deb va oilaga yagona, eʼzozli farzandni dunyoga keltirishga yordam berayapman deb ishonishga majbur qilingan», deyiladi ularning shikoyatida.
Er-xotin, shuningdek, Kaliforniyada joylashgan Babytree Surrogacy tashqi surrogat agentligidan ham foydalangan. Babytree asoschisi Patrik Yu Bi-bi-siga Syuan ularga birinchi marta 2018 yilda murojaat qilganini aytdi.
Yuning aytishicha, Syuan unga katta oila xohlashini aytgan. Babytree Syuanga kamida toʻrtta chaqaloqni dunyoga keltirgan bir nechta ayollar bilan moslashishga yordam berdi.
«Uning tergov qilinayotgani haqidagi yangiliklarni koʻrganimizda, uning shuncha farzandi borligini birinchi marta anglab yetdim. Biz darhol u bilan ishlashni toʻxtatdik», dedi Yu.
U 2024 yilda moslashishga yordam bergan ayollardan biri oʻtgan yilning may oyida Uolterning jarohatlari haqidagi xabarlar paydo boʻlganida allaqachon homilador edi. Politsiya nazarda tutilgan shafqatsizlikni tergov qilayotgan bir paytda, rasmiylar ularning 21 farzandlarini himoya ostiga olishgan edi.
Yu Bi-bi-siga er-xotin va oʻsha paytda yangi homilador boʻlgan surrogat ona oʻrtasida uchrashuv tashkil qilganini aytdi. Uning aytishicha, er-xotin oʻziga juda ishongandek tuyuldi va surrogat onani bolalarga yaxshi muomala qilishlariga ishontirdi. U davom etishni tanladi va 2026 yil boshida chaqaloqni dunyoga keltirdi.
Amerika Reproduktiv Tibbiyot Jamiyatining Xitoy boʻyicha maxsus manfaatdor guruhi hamraisi va Old Dominion universitetining Reproduktiv klinik fanlar dasturi direktori doktor Lyan Yuning soʻzlariga koʻra, ota-ona qancha surrogat soʻrashi mumkinligi boʻyicha qonuniy cheklov yoʻq va bu maʼlumotni oshkor qilish talabi ham mavjud emas.
Lyanning aytishicha, baʼzi banklar yoki agentliklar oʻz qoidalariga ega boʻlishi mumkin, ammo qonun buni talab qilmaydi. Er-xotin, shuningdek, har bir agentlikka barcha maʼlumotlarini toʻliq oshkor qilmasdan, bir vaqtning oʻzida bir nechta agentliklar bilan ishlashi mumkin.
«Bu qonunchilikda va sohaviy qoidalarda mavhum hududni (kulrang zonani) yuzaga keltiradi.»
Lyanning qoʻshimcha qilishicha, u ushbu mavhum hududda faqat xitoylik emas, balki boy mijozlar ishtirokidagi koʻplab misollarni koʻrgan. Ammo maxfiylik himoyasi hamda shifokorlar va pushtlikni tiklash klinikalari bilan tuzilgan maxfiylik shartnomalari sababli ularning aksariyati hech qachon oshkor qilinmaydi.
«Boshqacha aytganda, bunday xatti-harakatlar (Syuan kabi) misli koʻrilmagan hodisa emas.»
Bi-bi-si Syuan va Chjanning manfaatlarini himoya qiluvchi advokatlar bilan ayblovlar boʻyicha bogʻlandi. Ikkala tarafning ham manfaatini himoya qiluvchi Mitchell Krems javob bermadi. Chjanning manfaatini himoya qiluvchi Mett Kuhanim ish tegishli huquqiy kanallar orqali hal qilinishini aytdi.
16 oktyabr kuni boʻlib oʻtgan sud majlisida Teymuri sudyaga ularning 2025 yildagi sof boyligi 100 million dollardan (75 million funt) ancha yuqori boʻlganini aytdi.
Teymuri, shuningdek, Syuanning uchta pasporti — Meksika, Xitoy va AQSh pasportlari topilganini aytdi.
Mahalliy Xitoy ommaviy axborot vositalarining xabar berishicha, Syuan 1959 yilda Xitoy sharqidagi Chjetszyan shahrida tugʻilgan. 18 yoshida u Urumchidagi davlat oziq-ovqat kompaniyasida hisobchi boʻlib ishlay boshlagan. U 1997 yilda Urumchi xalq vakillari kengashi deputati, keyinchalik 2008 yilda Sintszyan avtonom rayoni deputati boʻldi — bu viloyat qonun chiqaruvchi organidagi shtat vakiliga oʻxshash roldir.
Uning jamoatchilik hayoti AQShga koʻchib oʻtganidan keyin ham davom etdi. U «AQSh Sintszyan savdo palasi» prezidenti va «Xitoy Amerika Federatsiyasi» vitse-prezidenti boʻldi va 2019 yildayoq ommaviy tadbirlarda paydo boʻldi.
Bi-bi-si koʻrgan fotosuratlardan birida Syuan 2022 yilda boʻlib oʻtgan tadbirda Arkadiyaning sobiq meri Eylin Vang bilan qoʻl ushlashib tushgan. Oʻsha yili Vangning merlik kampaniyasi paytida Syuan oʻz nomidagi kompaniya orqali 4 900 dollar xayriya qilgan. Vang AQSh Adliya vazirligi uni Xitoyning noqonuniy agenti sifatida harakat qilganlikda ayblaganidan soʻng joriy yilning may oyida Arkadiya meri lavozimidan isteʼfoga chiqdi. U ogʻir jinoyat ayblovini tan oldi.
Koʻchmas mulk agent boʻlib ishlagan Chjan haqida kamroq maʼlum. Syuan va Chjan hech qachon turmush qurishmagan. Sud hujjatlarida aytilishicha, Chjan boshqa erkak bilan turmush qurgan boʻlib, u bilan 2022 yilda ajrashgan.
Shu oy boshida boʻlib oʻtgan sud majlisida Teymuri sudyaga oila bilan 26 nafar bola bogʻliqligini aytdi.
Daʼvoga koʻra, Chjan 2025 yil may holatiga koʻra 21 nafar bola roʻyxati solingan elektron jadvalni yuritgan. Ular davlat qaramogʻiga topshirilgan. Shundan soʻng yana besh nafari dunyoga keldi, deb xabar berdi BBC’ning AQShdagi hamkori CBS News 2026 yil yanvarda.
Surrogat onadan tugʻilgan bir bola hanuzgacha Virdjiniyadagi surrogat onasi bilan yashamoqda. Er-xotin tomonidan yollangan surrogat ona Melissa Epps oʻtgan yili tergov haqida bilib qolganida homilador edi va chaqaloqni olib qolishga qaror qildi.
Er-xotin Eppsni surrogat shartnomasini buzganlikda ayblab sudga berib, qizchaning qaytarilishini hamda Eppsdan 1 million dollar undirishni soʻradi. Epps dastlab advokatga ega emas edi va Virdjiniya yuridik yordam jamiyati advokati Pamela DeKamp unga yordam berguncha sudda oʻzini oʻzi himoya qildi.
Epps Bi-bi-siga intervyu berishni rad etdi. Bayonotida uning advokati DeKamp «Los-Anjeles, Kaliforniya okrug prokurorining yosh bolalar uchun adolatga erishish yoʻlidagi saʼy-harakatlari uchun juda minnatdor» ekanliklarini aytdi.
Ish kelgusi yilning martigacha davom etadi. Qizcha ijtimoiy xizmatlar qaramogʻida, ammo hozirda Epps bilan yashamoqda. U yaqinda bir yoshini nishonladi.
«U Virdjiniyada xavfsiz va baxtli boʻlib qolmoqda. Va biz u shunday davom etishiga aminmiz», dedi DeKamp.