Janubiy Afrikada migrantlarga qarshi zoʻravonliklar avj olishi oqibatida mashinalar yoqib yuborildi va doʻkonlar talon-toroj qilindi

Janubiy Afrikada migrantlarga qarshi zoʻravonliklar avj olishi oqibatida mashinalar yoqib yuborildi va doʻkonlar talandi

Korxonalar yopiq qolgan bir paytda politsiya olomonni tarqatish uchun rezina oʻqlardan foydalandi

Politsiyaning maʼlum qilishicha, Janubiy Afrikaning ikkita yirik shahrida immigratsiyaga qarshi namoyishlar zoʻravonlikka aylanib ketganidan keyin kamida 24 ta transport vositasi yoqib yuborilgan va chet elliklarga tegishli doʻkonlar talangan.

Toʻqnashuvlar payshanba kuni mamlakatning eng yirik shahri Yoxannesburg tashqarisidagi yirik Soueto shaharchasida va sharqiy sohildagi yirik port shahri Durbanda sodir boʻldi.

Tartibsizliklar sudning hukumatga ayrim migrantlarning boshpana soʻrab murojaat qilishiga toʻsqinlik qilgan gʻovlarni olib tashlash toʻgʻrisidagi qaroridan keyin kuchaygan gʻazab fonida yuz bermoqda.

Janubiy Afrikada tez-tez qoʻshni davlatlardan kelgan migrantlarga qaratilgan ksenofobik zoʻravonliklar takrorlanib turadi.

Payshanba kungi namoyish Durbanda chet el fuqarosi namoyishchilardan biriga hujum qilgani haqidagi iddaolardan keyin zoʻravonlikka aylanib ketdi.

Politsiyaning bildirishicha, ushbu gumon qilinayotgan hujumga aloqadorlikda ayblanib uch nafar chet el fuqarosi hibsga olingan.

Kvazulu-Natal sharqiy provintsiyasidagi Durban shahrida namoyishchilar hukumatning qochqinlarni qabul qilish markazi oldiga toʻplanib, boshpana soʻrab beriladigan arizalarni qabul qilishni toʻxtatishni talab qilishdi.

Shahar markazidagi korxonalar oʻz eshiklarini yopgani sababli politsiya olomonni tarqatish uchun rezina oʻqlardan oʻt ochdi.

«Hududdagi chet el fuqarolari va Janubiy Afrika fuqarolari oʻrtasida toʻqnashuvlar boʻldi», — dedi mahalliy politsiya katta ofitseri Ksolani Fihla SABC telekanaliga.

«Hozirgi vaqtda hech qanday jarohatlanganlar haqida xabar berilmaganini tasdiqlay olaman», — deya qoʻshimcha qildi u.

Politsiyaning maʼlum qilishicha, Durbanda 14 ta va Souetoda 10 ta mashina yoqib yuborilgan, Souetoda Janubiy Afrika aholisi va chet ellik doʻkondorlar oʻrtasidagi toʻqnashuvlar paytida oʻq ovozlari ham eshitilgan.

Milliy politsiya komissari vazifasini bajaruvchi general-leytenant Puleng Dimpane mulkning vayron qilinishini qoraladi.

Souetoning Orlando Vest mavzesida aholi dastlab chet el fuqarolari tomonidan boshqariladigan, mahalliy tilda «spaza» deb ataladigan kichik doʻkonlarni yopishni talab qilish uchun toʻplangan edi.

Mahalliy OAV xabariga koʻra, namoyishchilar ayrim hududlardan chet ellik savdogarlarni haydab chiqargan, doʻkonlarga hujum qilingan va bir binoga oʻt qoʻyilgan.

Politsiya keyingi zoʻravonliklarning oldini olish uchun qoʻshimcha kuchlar yuborilganini maʼlum qildi.

Hukumat yetkazilgan zarar uchun masʼul boʻlganlarni javobgarlikka tortishga vaʼda berdi.

Soʻnggi tartibsizliklar Janubiy Afrika Konstitutsiyaviy sudining — mamlakatning eng oliy sudi — iyul oyidagi qaroridan keyin yuz berdi. Ushbu qaror bilan ayrim shaxslarning mamlakatga qanday kirib kelgani yoki immigratsiya muddatlarini oʻtkazib yuborgani sababli boshpana soʻrashiga toʻsqinlik qiluvchi cheklovlar bekor qilingan edi.

Bu qaror boshpana izlovchilarga, hatto ular Janubiy Afrikaga kerakli hujjatlarsiz kirgan boʻlsalar ham, ariza topshirishga ruxsat berilishi kerakligini anglatadi.

Bu yuzlab odamlarning qochqinlarni qabul qilish markazlariga toʻplanishiga olib keldi va bu qaror hujjatsiz migratsiyani ragʻbatlantirishidan xavfsiragan immigratsiyaga qarshi faollarning gʻazabini qoʻzitib yubordi.

Hukumat matbuot kotibi Uilyam Baloyi Reuters axborot agentligiga bergan intervyusida odamlar ushbu qaror haqida ataylab yolgʻon maʼlumotlar tarqatib, hujjatsiz migrantlarga avtomatik ravishda qonuniy maqom beriladi degan taassurot uygʻotganini aytdi.

Baloyining soʻzlariga koʻra, bu qaror migrantlarga avtomatik ravishda qochqinlik maqomini yoki Janubiy Afrikada doimiy qolish huquqini bermaydi.

Mutasaddilarning aytishicha, arizalar hali ham individual tarzda koʻrib chiqiladi va ariza beruvchilar immigratsiya tekshiruvidan oʻtishlari kerak boʻladi.

Shu yil boshida immigratsiyaga qarshi guruhlar hujjatsiz chet el fuqarolaridan 30 iyungacha mamlakatni tark etishni talab qilib, bir necha hafta davomida namoyishlar oʻtkazgan edi.

Namoyishlar oʻn minglab migrantlarni qochishga majbur qildi, baʼzilari oʻz hukumatlari tomonidan tashkil etilgan repatriatsiya dasturlari orqali uylariga qaytishdi.

Janubiy Afrika qariyb yigirma yildan beri ksenofobik hujumlarga duch kelib kelmoqda. 2008 yilda chet el fuqarolariga qarshi keng koʻlamli hujumlar paytida 60 dan ortiq odam halok boʻlgan va oʻn minglab odamlar uy-joyini tark etishga majbur boʻlgan edi.

Soʻnggi tartibsizliklar keng tarqalgan qashshoqlik, chuqur tengsizlik va ishchi kuchining taxminan uchdan bir qismiga taʼsir koʻrsatayotgan ishsizlik fonida yuz bermoqda.

Migrantlar koʻpincha ish joylarini tortib olish, jinoyatchilikka hissa qoʻshish va davlat xizmatlariga bosim oʻtkazishda ayblanadi, garchi tadqiqotchilar bunday umumiy daʼvolar dalillar bilan tasdiqlanmaganligini aytsalar ham.

Iqtisodiy qiyinchiliklarga qaramay, Janubiy Afrika ish, xavfsizlik va yaxshiroq imkoniyatlar izlayotgan migrantlar uchun qitʼadagi asosiy yoʻnalishlardan biri boʻlib qolmoqda.