Jahon banki Samarqand viloyatida tibbiyot islohoti uchun 100 million dollar tayyorlamoqda

54 daqiqa oldin

Jahon banki Samarqand viloyatida birinchi tibbiy-sanitariya yordamini isloh qilishga qaratilgan 100 million dollar miqdoridagi dasturni ishlab chiqmoqda. Unga oilaviy poliklinikalardagi sharoitlarni yaxshilash, tibbiyot xodimlarini oʻqitish va sohaga raqamli texnologiyalarni joriy etish kiradi. Rejalashtirilgan oʻzgarishlar va tibbiy yordam koʻrsatishdagi qiyinchiliklar haqida Podrobno.uz muxbiri Samarqandda oʻtkazilgan Bolalar farovonligi boʻyicha Jahon sammiti doirasidagi bolalar salomatligini muhofaza qilishga bagʻishlangan sessiyada bilib oldi.

Jahon bankining Yevropa va Markaziy Osiyoda salomatlik, oziqlanish va aholi amaliyoti boʻyicha mintaqaviy rahbari Aparna Somanatanning maʼlum qilishicha, Oʻzbekistondagi tibbiyot muassasalarining yarmidan koʻpida soz holatdagi hojatxonalar mavjud emas, 10% dan kamrogʻida esa tibbiy chiqindilarni utilizatsiya qilish boʻyicha tegishli tizim bor.

Aparna Somanatanning soʻzlariga koʻra, Jahon banki birinchi tibbiy-sanitariya yordamini umummilliy isloh qilishni qoʻllab-quvvatlash dasturini tayyorlamoqda. Samarqand viloyati ushbu dasturni amalga oshirish uchun, jumladan, mamlakatdagi eng koʻp kam taʼminlangan aholi aynan shu yerda yashashi sababli tanlangan.

Maʼruza qilingan vaqtda dasturni keyingi oyda Jahon bankining ijrochi direktorlar kengashi muhokamasiga kiritish rejalashtirilayotgan edi. Yaʼni, gap hozircha hali tasdiqlangan moliyalashtirish haqida emas, balki tayyorlanayotgan dastur haqida bormoqda.

Aparna Somanatan kutilayotgan islohotning uchta asosiy yoʻnalishini tilga oldi.

Birinchisi — oilaviy poliklinikalarning ish sharoitlarini yaxshilash. Moliyalashtirish hajmi muassasalarning favqulodda vaziyatlarga tayyorgarligi, iqlimiy chidamliligi va energiyasamaradorligi talablariga qanchalik javob berishiga bogʻliq boʻladi. Jahon banki vakilining soʻzlariga koʻra, mamlakatdagi tibbiyot muassasalarining yarmidan koʻpida soz hojatxonalar yoʻq, oʻntadan birortasida ham tibbiy chiqindilar bilan ishlashning tegishli tizimi mavjud emas.

"Mablagʻlar faqat ushbu kamchiliklar bartaraf etilgan taqdirdagina ajratiladi", — deb tushuntirdi Aparna Somanatan taklif etilayotgan moliyalashtirish mexanizmi haqida gapirganda.

Ikkinchi yoʻnalish — tibbiyot xodimlarini tayyorlash. Hamshiralar, doyalar va menejerlar zarur kasbiy kompetensiyalarga asoslangan amaliy taʼlimdan oʻtishlari kerak. Sertifikatlashni mehnatga haq toʻlash bilan bogʻlash rejalashtirilmoqda. Xususan, Aparna Somanatan sertifikatlangan xodimlar uchun ularning bazaviy maoshining 100% miqdorida muntazam ustama toʻlash rejalashtirilayotganini maʼlum qildi.

U, shuningdek, ushbu toifadagi xodimlarning qariyb 80 foizini ayollar tashkil etishini, shuning uchun ish haqi tizimidagi oʻzgarishlar ularning bandlik sharoitlariga ham taʼsir qilishi mumkinligini taʼkidladi.

Uchinchi yoʻnalish — raqamlashtirish. Dastur doirasida DMED sogʻliqni saqlash axborot tizimini modernizatsiya qilish hamda uni Davlat tibbiy sugʻurtasi jamgʻarmasi va Byudjet gʻaznachiligi bilan integratsiya qilish rejalashtirilmoqda. Bu tibbiyot muassasalariga aholining amaldagi qamrovidan kelib chiqqan holda jan boshiga toʻlovlarni hisoblash imkonini berishi kerak.

Aparna Somanatanning soʻzlariga koʻra, sakkiz oy davomida tibbiyot muassasalarining tayyorgarligi toʻgʻrisida maʼlumotlar olish va ulardan islohot ustida keyingi ishlar uchun foydalanish koʻzda tutilgan.

Aparna Somanatan Surxondaryo viloyatida birinchi tibbiy-sanitariya yordamining yaqinda oʻtkazilgan baholashi bir qancha muammolarni aniqlaganini aytdi: klinik kompetensiyalarning yetarsiz darajasi, bemorlarni boshqa mutaxassislarga asossiz yoʻllash hamda ish natijalari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar bilan tasdiqlanmagan toʻlov tizimi.

Uning soʻzlariga koʻra, birinchi tibbiyotni rivojlantirish nafaqat klinikalarni qurish va jihozlashni, balki kundalik ishni barqaror moliyalashtirishni ham talab qiladi. Hatto muassasa jihozlangan boʻlsa ham, emlash, rejali koʻrik yoki kasal bolani qabul qilish joriy xarajatlar uchun mablagʻ mavjudligiga bogʻliq. Bundan tashqari, oila tibbiyot muassasasiga yetib borish imkoniyatiga ega boʻlishi kerak.

Jahon banki vakili resurslarni faqat shifoxonalar yoki oʻrinlar soni boʻyicha taqsimlash har doim ham aholining haqiqiy ehtiyojlarini hisobga olishga imkon bermasligini taʼkidladi. Uning fikricha, birinchi tibbiy yordamni moliyalashtirish xizmat koʻrsatiladigan aholi soni va amalda koʻrsatilgan xizmatlarni hisobga olishi kerak.

U, shuningdek, iqlim xavflarini hisobga olish zarurligiga eʼtibor qaratdi. Issiq havo, suv tasqinlari va qurgʻoqchilik bolalarga alohida taʼsir koʻrsatadi, shuning uchun tibbiyot muassasalari favqulodda vaziyatlarda ishlash imkoniyatini saqlab qolishi kerak. Shu bilan birga, infratuzilmani saqlash va ekspluatatsiya qilish xarajatlari oldindan byudjetga kiritilishi lozim.

Xuddi shu sessiyada Belarus, Rossiya, Tojikiston va Xitoy vakillari bolalar salomatligini muhofaza qilishga boʻlgan oʻz yondashuvlari haqida gapirib berishdi. Ularning chiqishlari mamlakatlar tizimning turli elementlariga — profilaktika va erta tashxislashdan tortib yuqori texnologiyali davolash va reabilitatsiyagacha eʼtibor qaratayotganini koʻrsatdi.

Belarus sogʻliqni saqlash vazirining birinchi oʻrinbosari Yelena Bogdan pediatriya xizmatini saqlab qolish va erta aralashuv tizimini rivojlantirish haqida gapirdi. Uning soʻzlariga koʻra, mamlakatda sogʻliqni saqlash, taʼlim va ijtimoiy himoya ishtirokida rivojlanayotgan 50 ta erta yordam markazi faoliyat koʻrsatmoqda.

Yelena Bogdan, shuningdek, bolalar onkologik kasalliklarini davolash natijalari va CAR-T-hujayrali terapiyani joriy etish haqida maʼlum qildi. Uning soʻzlariga koʻra, ushbu bemorlar guruhida bolalarning omon qolish koʻrsatkichi yangi davolash usullari joriy etilgandan keyin oshgan. Ushbu koʻrsatkichlar terapiyaning aniq yoʻnalishlariga tegishli va agar ulardan xalqaro taqqoslash uchun foydalanilsa, alohida aniqlik kiritishni talab qiladi.

Rossiya Sogʻliqni saqlash vazirligi vakili Yevgeniya Kotova soʻnggi oʻn yil ichida mamlakatda goʻdaklar va bolalar oʻlimi ikki baravar kamayganini maʼlum qildi. Uning soʻzlariga koʻra, har yili tugʻilgandan 17 yoshgacha boʻlgan 26 milliondan ortiq bola profilaktik koʻrikdan oʻtadi, bu ushbu yosh guruhidagi bolalarning 97 foizdan ortigʻini tashkil qiladi.

Yevgeniya Kotova, shuningdek, neonatal skriningning kengaytirilishi haqida gapirib berdi. Tegishli dastur yoʻlga qoʻyilgandan beri 4,5 milliondan ortiq bola tekshiruvdan oʻtdi, 2,5 mingdan ortiq bolada esa kam uchraydigan nasliy kasalliklar tasdiqlandi. Boshqa yoʻnalishlar qatorida u telemeditsina konsultatsiyalari, bolalar reabilitatsiyasini rivojlantirish va yangi davolash usullarini joriy etishni tilga oldi.

Tojikiston Sogʻliqni saqlash va aholini ijtimoiy muhofaza qilish vaziri Jamoliddin Abdullozoda bolalar nogironligi muammosi va Markaziy Osiyo mamlakatlarida birgalikda tadqiqotlar oʻtkazish zarurligiga eʼtibor qaratdi. Uning soʻzlariga koʻra, Tojikistonda nogironligi boʻlgan shaxslarga toʻlovlar xarajatlari oyiga 95 million somoniydan oshadi, oluvchilarning 52 foizdan ortigʻini esa, u taʼkidlaganidek, bolalikdan nogironligi boʻlgan shaxslar tashkil etadi.

Pekin vakili Vey Gan tugʻma nuqsonlarning oldini olish va kasalliklarni barvaqt aniqlash tizimi haqida gapirib berdi. Uning soʻzlariga koʻra, Pekinda prenatall skrining bilan qamrab olish 98,24% ga yetgan, yetti yoshgacha boʻlgan bolalarning 99,39% i esa tibbiy xizmatlar bilan qamrab olingan.

Ishtirokchilar tomonidan keltirilgan koʻrsatkichlar turli sogʻliqni saqlash tizimlariga, yosh guruhlariga va tibbiy yordam turlariga tegishlidir. Shuning uchun ularni metodologiyani hisobga olmasdan toʻgʻridan-toʻgʻri taqqoslab boʻlmaydi.

Ishtirokchilarning chiqishlari bolalarga tibbiy yordam koʻrsatishni tashkil etishning turli usullarini koʻrsatdi: profilaktik koʻriklardan va erta tashxislashdan tortib ixtisoslashtirilgan davolash va reabilitatsiyagacha. Biroq har bir mamlakatning tajribasi uning sogʻliqni saqlash tizimi tuzilmasiga, mavjud resurslarga va xizmatlarni tashkil etishga bogʻliq.

Jahon bankining tayyorlanayotgan dasturi holatida moliyalashtirishni tibbiyot muassasalarining aniq ish sharoitlari, xodimlarni tayyorlash va aholining amaldagi qamrovi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar bilan bogʻlash asosiy elementga aylanadi. Bu islohotni nafaqat ajratilgan mablagʻlar hajmi boʻyicha, balki tibbiy yordamni tashkil etish va undan foydalanish imkoniyatida qanday oʻzgarishlar yuz berayotganiga qarab ham baholash imkonini beradi.

Shu bilan birga, dasturning yakuniy parametrlari, uni tasdiqlash va amalga oshirishni boshlash muddatlari hali aniqlashtirilishi kerak.