Italiya maydoniga Mariya Styuartning sevimli oʻldirilgan musiqachisi nomi berildi

Italiya shahri Shotlandiya qirolichasi Mariya tomonidan tan olingan, oʻldirilgan sozanda sharafiga nomlandi

Italiya shimolidagi bir shahar Xolirud saroyida shafqatsizlarcha oʻldirilgan, Shotlandiya qirolichasi Mariyaning sozandasi va shaxsiy kotibi sharafiga maydonga yangi nom berdi.

1566 yilda David Ritstsio Qirolichaning shaxsiy xonasida boʻlganida, fitnachilar ichkariga bostirib kirib, qirolichani bir chetga surib yuborishgan va Ritstsioga 56 marta pichoq urishdan oldin uni sudrab olib ketishgan.

Moretta meri uning bu mintaqadan Shotlandiya qirollik saroyigacha boʻlgan bosib oʻtgan yoʻlini xotirlash uchun David Ritstsio maydonining (Piazzetta David Rizzio) rasmiy ochilishini oʻtkazdi.

Janni Gatti shunday dedi: "Biz bu tarix bilan chuqur bogʻliqlikni his qilamiz va Morettaning barcha aholisi Shotlandiya bilan aloqamiz haqida bilishini xohladik."

Uning qoʻshimcha qilishicha, Ritstsio Shotlandiyada "haqiqatan ham mashhur" boʻlsa-da, mahalliy darajada juda kam tan olingan.

"Qanday qilib u Shotlandiyada shunchalik muhim shaxs boʻlishi mumkin, ammo oʻzi tugʻilgan hududda emas?" dedi u.

David Ritstsio 1561 yilda 56 marta pichoqlangan

Uning aytishicha, maydon nomini oʻzgartirish jamoatchilikka "tarixning bir boʻlagini qaytarish"ni anglatadi va "Yevropa saroyiga yetib borishga qodir boʻlgan isteʼdod va madaniyat" aynan shu hududdan chiqqanini koʻrsatadi.

2023 yilda Ritstsio vafot etgan joyni koʻrish uchun Shotlandiyaga tashrif buyurgan Gattining aytishicha, u mahalliy darajada Ritstsio tarixi haqida xabardorlikni oshirish bilan birga, bu hududga uzoqroq joylardan ham tashrif buyuruvchilarni jalb qilishga umid qilmoqda.

Via Mogna koʻchasidagi Moretta meriyasi orqasida joylashgan maydon yaqinda mahalliy qayta tiklash loyihasi doirasida taʼmirlandi.

Yodgorlik lavhasi ochildi va maydon duo qilindi, shundan soʻng qisqacha tarixiy sahna koʻrinishi va Ritstsioga bagʻishlangan musiqiy chiqish boʻlib oʻtdi.

Ochilish marosimida Edinburg universitetining Italiyashunoslik boʻyicha maʼruzachisi, Ritstsio hayotini atroflicha oʻrgangan va bu loyiha boʻyicha shahar bilan hamkorlik qilgan doktor Emanuela Patti ham soʻzga chiqdi.

Ritstsio Mariyaga yaqinlashishdan oldin saroyga sozanda sifatida kirib kelgan

"Tadqiqotlarimiz va suhbatlarimiz orqali bu bogʻliqlikka endi kengroq eʼtibor qaratildi va shahar bu tarixga oʻz jamoatchilik maydonida doimiy oʻrin bermoqda", dedi doktor Patti.

"Men uchun tadqiqotchi sifatida ham, italiyalik sifatida ham bu juda taʼsirli.

"Odamlar odatda Ritstsio tarixiga faqat uning qotilligi orqali duch kelishadi, ammo endi u hayoti, bosib oʻtgan yoʻli va isteʼdodi orqali yodga olinmoqda, bu katta yutuqdir."

U bu qadam odamlarni Ritstsio haqida koʻproq maʼlumot olishga undashiga, Moretta va Edinburg oʻrtasida "koʻproq almashinuvlar" uchun imkoniyat yaratishiga va bu tarixiy voqeaga "yangi sahifa" bagʻishlashiga umid bildirdi.

Ritstsio qoʻshni Pankalyeri shahrida tugʻilgan va Morettadagi qalʼaga egalik qilgan qudratli Solaro oilasi saroyida sozanda boʻlib ishlagan.

U Shotlandiyaga 1561 yilda Savoyya elchisi bilan kelgan va Mariyaning kotibi va yaqin hamrohiga aylanishdan oldin uning xizmatiga sozanda sifatida kirgan.

"Ritstsio tarixini favqulodda qiladigan narsa shundaki, xorijiy sozanda boʻlib kelgan inson qanchalik tez... Shotlandiya saroyida ishonchli shaxsga aylanganidir", dedi doktor Patti.

"Bu bizga XVI asrdagi Shotlandiya juda keng Yevropa dunyosi bilan bogʻlanganini ham eslatadi. Ritstsioning Mariyaga yaqinligi uni qudratli qildi - ammo shu bilan birga uni zaif qilib qoʻydi.

"Nisbatan qisqa vaqt ichida bu italiyalik yangi kelgan shaxs oʻzini Shotlandiya hokimiyati markaziga yaqin joyda koʻrdi va bu yuksalish unga dushmanlar orttirdi."

Uning qirolichaga ortib borayotgan taʼsiri Shotlandiya zadagonlari, jumladan, uning eri Lord Darnli oʻrtasida rashkni keltirib chiqardi.

Ritstsio va Qirolicha oʻrtasidagi munosabatlarning xususiyati haqida mish-mishlar tarqalgan

1556 yil 9 mart kechasi fitnachilar Edinburgdagi Xolirudhaus saroyidagi Qirolichaning shaxsiy xonalariga bostirib kirishdi va Ritstsioni undan sudrab olib ketishdi.

Boʻlajak Yakov VI ga homilador boʻlgan Mariya hujumga guvoh boʻlgan bir paytda, u yondagi xonada pichoqlab oʻldirilgan.

"Ritstsio va Mariya sevishganlar boʻlgan degan mish-mishlar bor edi, lekin biz bu mish-mishlarni tasdiqlangan fakt sifatida qabul qilmasligimiz kerak, chunki ular oʻsha paytdagi juda dushmanona siyosiy muhitning bir qismi edi", deya qoʻshimcha qildi doktor Patti.

Uning qirolichaga boʻlgan mashhurligi Shotlandiya zadagonlari orasida rashkni keltirib chiqardi

Ritstsioning soʻnggi qoʻnim topgan joyi sirligicha qolmoqda, nazariyalar Xoliruddagi qirollik maqbarasidan tortib Kanongeyt Kirkyarddagi qabrgacha oʻz ichiga oladi.

Tarixiy manbalarga koʻra, u katta ehtimol bilan Xolirud abbatligining peshtoqida yoki unga yaqin joyda, uning gʻarbiy kirish qismida dafn etilgan.

Ammo uning shafqatsizlarcha oʻldirilganidan 450 yildan koʻproq vaqt oʻtgach ham, aniq joy nomaʼlumligicha qolmoqda.