Isroillik koʻchirilganlar Iordan daryosining gʻarbiy sohilidagi qishloqqa hujum qilishdi va falastinlik oilaning uyiga qaytishiga toʻsqinlik qilishdi
Al-Tubasiy oilasiga tegishli ikkita uyga oʻt qoʻyildi va Isroil xavfsizlik kuchlari ham koʻchib kelganlar nishoniga aylandi.
Isroillik koʻchib keluvchilar Gʻarbiy sohildagi qishloqqa hujum qilishdi va falastinlik oilaning uyiga qaytishiga toʻsqinlik qilishdi
100 dan ortiq isroillik koʻchib keluvchi bosib olingan Gʻarbiy sohildagi falastinliklar qishlogʻida hujumlar uyushtirib, Isroil harbiylari kuzatuvida boʻlgan oilaning bir necha hafta oldin koʻchib keluvchilar tomonidan egallab olingan uylariga qaytishiga yoʻl qoʻymadi.
Dushanba oqshomidagi reyd paytida Nablus janubidagi Jalud qishlogʻida al-Tubasiy oilasiga tegishli ikkita uy yoqib yuborildi, shuningdek, Isroil xavfsizlik kuchlari ham koʻchib keluvchilar hujumiga uchradi. Inson huquqlari tashkilotlarining taʼkidlashicha, bu voqealar Isroil rasmiylarining koʻchib keluvchilar zoʻravonligiga samarali javob qaytara olmayotganini yaqqol koʻrsatadi.
«Bu soʻz bilan taʼriflab boʻlmaydigan darajada dahshatli edi. Vaziyatni tasavvur qilish qiyin», — dedi Mahmud al-Tubasiy BBC bilan suhbatda.
«Hozirgi hissiyotim shuki, oʻlimdan omon qolganimdan xursandman. Men chindan ham ular bizni oʻldirishadi deb oʻylagandim».
60 yoshli Al-Tubasiy, uning 51 yoshli rafiqasi Oida va 33 yoshli oʻgʻli Vayel shu oy boshida Isroil Oliy sudi ularning qaytishiga ruxsat berilishi kerakligi haqida qaror chiqarganidan keyin Isroil kuchlari hamrohligida oʻz mulklariga qaytishgan edi.
Oila shu yozda koʻchib keluvchilarning bir necha haftalik taʼqib va hujumlaridan keyin haydab chiqarilgan edi. Ekstremist koʻchib keluvchilar Jalud yaqinida noqonuniy maskan qurib, uchta uyni, jumladan, al-Tubasiyning oilali va yosh qizlari boʻlgan oʻgʻillariga tegishli ikkita uyni qurshab olishgan edi.
Al-Tubasiyning aytishicha, yarim tunda unga telefon qilib, oilasi uylariga qaytishi uchun Isroil harbiylari bilan kelishuvga erishilganini aytishgan. Uning qoʻshimcha qilishicha, Isroil rasmiylaridan agar mulkini qaytarib olmoqchi boʻlsa, zudlik bilan armiya va Isroil chegara politsiyasi bilan birga borishi kerakligi haqida xabar olgan.
Oila chiroq yorugʻida uylardan birini koʻzdan kechirdi. BBC bilan baham koʻrilgan videoda koʻchib keluvchilar uyga katta zarar yetkazgani: eshiklarni teshib tashlagani, elektr jihozlarini yulib olgani, plitkalarni koʻchirgani, derazalarni sindirgani va ichkarida chiqindilarni sochib ketgani koʻrinadi. Hojatxona vayron qilingan va unda inson chiqindilari borligi koʻringan.
Koʻchib keluvchilar harakatlarni muvofiqlashtirish uchun foydalanadigan WhatsApp guruhlarida ular haydab chiqargan falastinlik oila qaytayotgani va buni toʻxtatish kerakligi haqida ogohlantirishlar eʼlon qilinganidan soʻng, Jaludga koʻplab ekstremist koʻchib keluvchilar yetib kelgan.
«Biz allaqachon butunlay vayron qilingan uyga kirishimiz bilan koʻchib keluvchilar bizga tosh ota boshlashdi. Armiya ularga qarata koʻzdan yosh oqizuvchi gaz otib javob qaytardi, ammo koʻchib keluvchilar juda koʻp edi, 150 dan ortiq, armiya ularni boshqa nazorat qila olmadi», — dedi al-Tubasiy BBC’ga.
Boboning aytishicha, bir guruh isroillik askarlar uning oilasini yaqinlashishga uringan koʻchib keluvchilardan himoya qilib, ularni orqaga chekintirish uchun qalampir gazidan foydalangan. Koʻchib keluvchilar oila joylashtirilgan harbiy furgonning shinalarini teshib tashlashgan, shundan soʻng ular zirhli harbiy mashinaga oʻtkazilgan.
Oila olib ketilayotgan bir paytda, koʻchib keluvchilar ularning mashinasi va ikkala uyiga oʻt qoʻyishgan. Masofadan olingan videoda binolardan tutun koʻtarilayotgani koʻrinadi.
Al-Tubasiyning aytishicha, Isroil xavfsizlik kuchlari «aslida toʻsiq hosil qilib, bizni xavfsiz olib chiqishdi va u yerdan uzoqlashtirishdi. Ammo ular koʻchib keluvchilarning oʻzlariga qarshi hech qanday chora koʻrishmadi».
Isroil Mudofaa Kuchlari (IDF) bayonotida aytilishicha, «qishloqda 100 dan ortiq isroillik tartibbuzarlar boʻlgan, ular yoʻllarni toʻsib qoʻygan, shinalarni yoqib yuborgan va xavfsizlik kuchlariga tosh otgan».
Isroil harbiylarining bildirishicha, uch nafar politsiyachi yengil jarohat olgan va xavfsizlik kuchlarining mashinasiga shikast yetkazilgan. Ular Tubasiy oilasini «millatchilik jinoyati» qurbonlari deb atadi va «zoʻravonlik tufayli oilani uyiga qaytarish missiyasi yakuniga yetkazilmadi», deb aytdi.
Jalud mahalliy kengashi rahbari jurnalistlarga mahalliy aholi koʻchib keluvchilarga qarshilik koʻrsatganini, bu esa qoʻshni qishloqqa ham tarqalgan toʻqnashuvlarga sabab boʻlganini aytdi. U yerda falastinlik ayol koʻchib keluvchilar tomonidan kaltaklangan va uning uyiga oʻt qoʻyilgan.
Isroil bosh vaziri huquq-tartibot idoralarini u «tartibbuzarlar» deb atagan shaxslarni jinoiy javobgarlikka tortishga chaqirdi
Bir oy oldin Oida al-Tubasi Jaludda undan intervyu olayotgan amerikalik jurnalistlar bilan birga niqobli isroillik koʻchib keluvchilar hujumiga uchrab, jarohatlangan edi.
Isroil rasmiylarini koʻchib keluvchilar zoʻravonligiga qarshi qatʼiy chora koʻrmaganlikda tanqid qilgan Oliy sud qarorida oilani 20 sentyabrgacha — bir haftadan koʻproq vaqt oldin xavfsiz tarzda uyiga qaytarish buyurilgan edi.
Qarorda keskin iboralar ishlatilgan boʻlib, isroillik koʻchib keluvchilarning xatti-harakatlari «Isroil Davlatining yahudiy va demokratik davlat sifatidagi asosiy qadriyatlari va axloqiy tamoyillariga zid boʻlgan mutlaqo qabul qilib boʻlmaydigan hodisa» deb taʼriflangan.
Isroil Bosh vaziri Binyamin Netanyaxu xavfsizlik kuchlariga qilingan hujumlarni keskin qoralashini aytdi va huquq-tartibot idoralarini «tartibbuzarlarni qonunning butun qatʼiyligi bilan javobgarlikka tortishga» chaqirdi. Isroil politsiyasi hujumlarga aloqadorlikda gumon qilingan uch kishini hibsga olganini maʼlum qildi.
Oʻtgan hafta BMT Bosh Assambleyasida soʻzlagan Netanyaxu xalqaro hamjamiyatning koʻchib keluvchilar zoʻravonligi borasidagi xavotirlarini rad etdi.
U OAVni yahudiy isroilliklarga qilingan hujumlarni eʼtiborsiz qoldirib, «tosh otadigan, zaytun daraxtlarini kesadigan, vaqti-vaqti bilan oʻt qoʻyadigan 150 ga yaqin bir hovuch voyaga yetmagan bezorilarga» eʼtibor qaratayotganlikda aybladi.
Isroilning «Yesh Din» inson huquqlari tashkiloti maʼlumotlariga koʻra, soʻnggi ikki oʻn yillikda koʻchib keluvchilar zoʻravonligi boʻyicha politsiya olib borgan tergovlarning uch foizdan kami sud hukmi bilan yakunlangan.
Tashkilot ijrochi direktori Ziv Stalning aytishicha, huquq-tartibotning samarasizligiga sabab «bu zoʻravonlik falastinliklarni hududdan siqib chiqarish va Isroilning Gʻarbiy sohildagi yerlar ustidan nazoratini kengaytirishga qaratilgan tizimli davlat siyosatining bir qismidir».
Netanyaxu hukumati Gʻarbiy sohilda Isroil turar-joylarining tez surʼatlar bilan kengayishini nazorat qilib, bu yerga tarixiy va huquqiy huquqlari borligini daʼvo qilib kelmoqda. Baʼzi vazirlar Sharqiy Quddus va Gʻazo bilan birga ushbu hududda mustaqil Falastin davlatini barpo etish «gʻoyasini koʻmib tashlamoqchi» ekanliklarini aytishgan. Xalqaro huquqqa koʻra, koʻchib keluvchilar maskanlari noqonuniy hisoblanadi.
Birlashgan Millatlar Tashkiloti maʼlumotlariga koʻra, bu yil koʻchib keluvchilar zoʻravonligi rekord darajaga yetdi. Tashkilotning bildirishicha, 2023 yildan beri bosib olingan Gʻarbiy sohilda koʻchib keluvchilarning hujumlari va harakatlanish cheklovlari tufayli 6500 dan ortiq falastinlik oʻz uylarini tark etishga majbur boʻlgan.
Shu davr ichida BMTning Gumanitar masalalarni muvofiqlashtirish boshqarmasi (OCHA) isroillik koʻchib keluvchilar tomonidan talofatlar yoki zarar yetkazgan 6199 ta hujumni qayd etgan.
OCHA maʼlumotlariga koʻra, bu yil Gʻarbiy sohilda Isroil kuchlari va koʻchib keluvchilar tomonidan kamida 82 falastinlik oʻldirilgan, toʻrt nafar isroillik — xavfsizlik kuchlari aʼzolari va tinch aholi vakillari halok boʻlgan. Kamida 23 falastinlik koʻchib keluvchilar hujumi oqibatida halok boʻlgan.