Ilon Maskning soʻnggi siyosiy xayriyalaridan uchta muhim xulosa
Yangi hujjatlar dunyoning eng boy odami shu yozda ham respublikachilarning saylanishiga yordam berishga harakat qilganini koʻrsatmoqda, bunda asosiy eʼtibor bir nomzodga qaratilgan.
Elon Maskning soʻnggi siyosiy xayriyalaridan uchta muhim xulosa
Milliarder, Tesla bosh direktori Elon Mask yana bir bor AQShdagi saylovlarga yuzlab million dollar yoʻnaltirmoqda, bu safar respublikachilarning Kongressdagi nazoratni saqlab qolishiga yordam berishni maqsad qilgan.
BBC tomonidan koʻrib chiqilgan Federal saylov komissiyasi (FEC) hujjatlariga koʻra, Mask 30 sentyabrda yakunlangan chorakda 200 million dollardan (150 million funt sterling) ortiq mablagʻ ajratgan.
Ushbu hujjatlar 2026 yilgi oraliq saylovlarga ikki haftadan sal koʻproq vaqt qolganda eʼlon qilindi. Hozirda Vakillar palasi va Senatdagi koʻplab poygalarda kurash keskin kechmoqda va respublikachilar har ikkala palatadagi koʻpchilik oʻrinlarini boy berishlari mumkin.
Mask, shuningdek, 2024 yilda Prezident Donald Tramp va boshqa respublikachilarni saylashga yordam berish uchun katta mablagʻ — 290 million dollar va salmoqli harakat sarflagan edi.
Dunyoning eng boy odami bu safar qayerga xayriya qilgani va bu uning biznesi uchun nimani anglatishi mumkinligi haqida quyida soʻz yuritiladi.
Hujjatlar shuni koʻrsatdiki, dunyodagi yagona trillioner tomonidan oʻtgan chorakda xayriya qilingan mablagʻning katta qismi — 158 million dollari Senate Leadership Fund (SLF) Pac’ga yoʻnaltirilgan.
Bu AQSh tarixidagi eng yirik oshkora maʼlum boʻlgan yakka tartibdagi siyosiy xayriyalardan biri boʻlib, baʼzilar buni tarixdagi eng yirigi boʻlishi mumkinligini aytmoqda.
SLF — bu qiyin kechayotgan saylov poygalarida respublikachi senatorlikka nomzodlarni qoʻllab-quvvatlaydigan super Pac.
U bu mablagʻni Texas respublikachisi Ken Pakstonni qoʻllab-quvvatlovchi guruhga tezda oʻtkazib berdi. Shtat bosh prokurori boʻlgan Pakston oʻz partiyasi oʻnlab yillar davomida nazorat qilib kelgan oʻrin uchun kurashda demokrat Jeyms Talarikoga yutqazib qoʻyish xavfi ostida. Ikki nomzod soʻrovnomalarda juda yaqin natija koʻrsatmoqda va bu natija respublikachilar hokimiyatining kelajagi uchun muhim koʻrsatkich sifatida qaralmoqda.
Super Pac’lar — bu cheklanmagan miqdorda mablagʻ toʻplashi va AQSh siyosiy kampaniyalarini moliyalashtirishda muhim rol oʻynashi mumkin boʻlgan mustaqil "siyosiy harakat qoʻmitalari"dir.
Mask, shuningdek, 2024 yilgi saylovlar paytida oʻzi tuzgan America Pac’ga 80 million dollardan ortiq mablagʻ berdi.
Oʻtgan chorakda America Pac Talarikoga qarshi raqamli aloqalar, pochta joʻnatmalari va telefon qoʻngʻiroqlari uchun millionlab dollar, shuningdek, Pakstonni qoʻllab-quvvatlash uchun siyosiy marketingga minglab dollar sarfladi.
Hujjatlarga koʻra, ayni paytda Mask asosan Pakstonni qoʻllab-quvvatlovchi Lone Star Liberty Pac guruhiga yana 10 million dollar ajratgan.
Pullarning bunday harakatlanishi Mask uchun muhim boʻlgan bir mavzuga ishora qiladi: Texas.
Soʻnggi yillarda texnologik kompaniya rahbari Kaliforniyada biznes yuritishdan hafsalasi pir boʻlganini bildirganidan soʻng, oʻz biznes imperiyasini — jumladan SpaceX, Tesla va X’ni — AQShning janubiy shtatiga koʻchirmoqda.
Texas Maskga davlat tomonidan kamroq tartibga solish talablarini va jismoniy shaxslardan olinadigan daromad soligʻi hamda korporativ daromad soligʻining yoʻqligini taqdim etdi.
Davlat cheklovlarini yumshatishni qoʻllab-quvvatlaydigan siyosatchilarni hokimiyatda saqlab qolish (respublikachilar odatda shunday qiladi) Mask uchun bunday muhitni saqlab solishga yordam berishi mumkin.
Siyosiy tahlilchi Keysi Mayers BBC’ga bergan intervyusida Maskning Texasga va Texas Senati uchun poygaga katta mablagʻ sarflayotgani uning buni yaxshi tushunishini koʻrsatadi, deb aytdi.
"Respublikachilar bu safar mablagʻ yigʻishda ustunlikka ega, ammo mablagʻ yigʻishning oʻzi aslida muvaffaqiyatni kafolatlamaydi", dedi u.
Bu yil koʻplab saylovchilar uchun texnologiya yetakchi masalaga aylandi. Butun mamlakat boʻylab odamlar sunʼiy intellekt, maʼlumotlar markazlari va ijtimoiy tarmoqlar ustidan davlat nazoratini kuchaytirishni talab qilmoqda.
Bu Mask kabi texnologik arboblarni tarixan davlat tomonidan yengilroq tartibga solishni maʼqullab kelgan Respublikachilar partiyasi bilan yaqinroq aloqalar oʻrnatishga undamoqda, dedi Mayers.
"[Texnologiya yetakchilari] tartibga solishga boʻlgan talab va chaqiriqlar ortib borayotgan kelajakka qaramoqda va oʻylaymanki, ular ustun mavqeda boʻlishni xohlashadi", dedi u. "Biz ularning yoʻnalishni oʻzgartirib, respublikachilar ortidan ergashayotganini koʻryapmiz."
OpenAI prezidenti va uning rafiqasi Greg va Anna Brokman kabi boshqa texnologik yetakchilar ham respublikachilarni katta xayriyalar bilan qoʻllab-quvvatlamoqda.
Er-xotin oʻtgan yili Trampga xayrixoh boʻlgan MAGA Inc Pac’ga 25 million dollar xayriya qilgan edi.
Mayersning taʼkidlashicha, nafaqat texnologiya sektori, balki kriptovalyuta va qimor oʻyinlari kabi sohalar ham taʼsir doirasiga ega boʻlish maqsadida katta miqdorda mablagʻ xayriya qilmoqda.
"Bu xayriyalar orqali tartibga solish muhitini shakllantirish gʻoyasidir", dedi u.