Hindistonning toʻlovlar inqilobi borasida katta savollarni yuzaga keltirayotgan kichik toʻlov
2016 yilda ishga tushirilganidan beri, UPI Hindiston raqamli toʻlovlar iqtisodiyotining markaziy qismiga aylandi.
Hindistonning toʻlovlar inqilobi borasida katta savollarni yuzaga keltirayotgan kichik toʻlov
UPI koʻpincha Hindiston raqamli toʻlovlar tizimining tayanchi deb ataladi
Hindistonning oʻzining juda ommabop raqamli toʻlovlar platformasi orqali amalga oshiriladigan ayrim tranzaktsiyalarga toʻlov joriy etish qarori buning biznes uchun nimani anglatishi borasida muhokamalarga sabab boʻldi.
Seshanba kuni Hindiston Milliy toʻlovlar korporatsiyasi (NPCI) 15 oktyabrdan boshlab mijozlar tomonidan korxonalarga amalga oshiriladigan 2 000 rupiydan (£15; $21) yuqori boʻlgan ayrim UPI (Yagona toʻlovlar interfeysi) toʻlovlariga 0,4% miqdorida toʻlov joriy etilishini maʼlum qildi.
Ushbu toʻlov korxonalar tomonidan toʻlanishi kerak va ularga bu xarajatni isteʼmolchilar zimmasiga yuklashga ruxsat berilmaydi, dedi NPCI.
Hukumatning taʼkidlashicha, yangi yigʻim UPI tizimining uzoq muddatli istiqbolda barqaror qolishini taʼminlashga yordam beradi, biroq ekspertlar bu biznes uchun xarajatlarni oshirishi va ularning tizimdan foydalanish ishtiyoqini kamaytirishidan xavotirda.
2016 yilda joriy etilgan UPI odamlarga mobil ilovalar orqali zudlik bilan pul joʻnatish va qabul qilish imkonini beradi. Uning oddiyligi uni Hindistondagi kundalik hayotning muhim qismiga aylantirdi, undan kichik sotuvchilardan tortib jadal rivojlanayotgan yirik korxonalargacha — hamma foydalanadi.
Shu paytgacha hukumat, banklar va toʻlov kompaniyalari UPI tarmogʻini ishlatish va kengaytirish xarajatlarini asosan oʻz zimmalariga olib kelishgan.
Yangi toʻlov — Savdogar chegirma stavkasi (MDR) deb ataladi — ana shu xarajatlarning bir qismini qoplashga yordam berish uchun moʻljallangan.
Hukumat MDR soliq yoki hukumat yoxud UPI tizimini boshqaradigan NPCI tomonidan undiriladigan toʻlov emasligini bildirdi.
UPI toʻlov tizimidan Hindistondagi barcha savdogarlar, kichik sabzavot sotuvchilaridan tortib yoqilgʻi quyish shoxobchalarigacha foydalanadi
Toʻlov har bir UPI tranzaktsiyasiga nisbatan qoʻllanilmaydi.
Jismoniy shaxslar oʻrtasidagi pul oʻtkazmalari, summasidan qatʼi nazar, bepul boʻlib qoladi. Savdogarlarga 2 000 rupiygacha boʻlgan toʻlovlar ham bepulligicha qoladi. Qishloq va yarim shahar hududlaridagi QR-kod orqali amalga oshiriladigan savdo toʻlovlari ham MDRga tortilmaydi.
Hukumat "jismoniy shaxslardan savdogarlarga amalga oshiriladigan tranzaktsiyalarning taxminan 96 foizi oʻzgarishsiz qolishini" maʼlum qildi, chunki ular belgilangan chegaradan past yoki kichik savdogarlar uchun nol-MDR tizimi bilan qamrab olingan.
2 000 rupiydan yuqori boʻlgan ayrim savdo toʻlovlari, jumladan, temir yoʻllar, telekommunikatsiya xizmatlari, sugʻurta, yoqilgʻi va qishloq xoʻjaligi mahsulotlari uchun toʻlovlar oʻrniga besh rupiy miqdoridagi qatʼiy toʻlovga tortiladi.
MDR qoʻllaniladigan 2 000 rupiydan yuqori boʻlgan boshqa tranzaktsiyalar uchun toʻlov 0,4% ni tashkil etadi va bir tranzaktsiya uchun 300 rupiy bilan cheklanadi. Ushbu cheklov 75 000 rupiy va undan yuqori boʻlgan tranzaktsiyalarga taalluqlidir.
Regulyatorning bildirishicha, mablagʻlar toʻlov infratuzilmasi, barqarorlik, innovatsiyalar va kiberxavfsizlik kabi sohalarga investitsiyalarni qoʻllab-quvvatlash uchun sarflanadi.
Ushbu qaror Hindistonda bahs-munozaralarga sabab boʻldi.
Ayrim ijtimoiy tarmoq foydalanuvchilari savdogarlardan toʻlov undirish UPIning eng katta afzalliklaridan biri — undan foydalanish bepul boʻlganligiga putur yetkazishi mumkinligini aytmoqda. Boshqalar esa ayrim savdogarlar ilgari toʻlashi shart boʻlmagan toʻlovni oʻz zimmalariga olishdan koʻra, yirik tranzaktsiyalar uchun naqd pulga oʻtib ketishlari mumkinligidan ogohlantirdi.
Hindiston hukumatining sobiq bosh iqtisodiy maslahatchisi Krishnamurti Subramanian UPI kabi tizim iqtisodiyotini "xususiy xarajatlar va xususiy foydani solishtirish orqali baholab boʻlmasligini" aytdi.
CNN-News18 yangiliklar kanaliga bergan intervyusida hindistonlik tadbirkor Ashnir Grover shunday vaziyat yuzaga kelishi mumkinligini aytdi: "doʻkondor 2 000 rupiylik UPI toʻlovini qabul qilishdan shunchaki bosh tortishi va sizdan toʻliq naqd pul toʻlashni talab qilishi mumkin. Shunda siz yana naqd puldan foydalanishga qaytasiz".
Boshqalar esa toʻlov tizimini moliyalashtirish va kengaytirish uchun toʻlov zarurligini taʼkidlamoqda.
"Hukumat UPI uchun toʻlanadigan subsidiyalarni moliyalashtirganda, bu mablagʻ soliq toʻlovchilarning choʻntagidan chiqadi. Bozor narxlari mexanizmiga oʻtish ushbu soliq yukini olib tashlaydi va xarajatlarni UPIdan foyda koʻradigan yirik korxonalarga toʻgʻridan-toʻgʻri bogʻlaydi", dedi MobiKwik fintex kompaniyasi bosh direktori Bipin Prit Singx.
Bundan oʻn yil oldin ishga tushirilganidan beri UPI Hindiston raqamli toʻlovlar iqtisodiyotining markaziy ustuniga aylandi. NPCI maʼlumotlariga koʻra, avgust oyida UPI orqali rekord darajadagi 24,51 milliard tranzaktsiya amalga oshirilgan boʻlib, ularning umumiy qiymati 29,82 trillion rupiyni (taxminan 311 milliard dollar) tashkil etdi.
Endilikda savol shundaki, yangi toʻlovlar korxonalarning UPIdan foydalanish usulini, ayniqsa yirik toʻlovlar uchun, oʻzgartiradimi yoki yoʻqmi.