«Hindiston biz yasagan kriket bitalaridan hayratda»

«Hindiston biz yasagan kriket bitalaridan hayratda»

Uill va Gay Foskett Saffolkda har yili 40 000 ga yaqin kriket bitasi ishlab chiqaradigan yogʻoch tilish korxonasini boshqaradi.

Angliya oʻrmonlaridan dunyoning narigi chekkasidagi kriket maydonigacha — har yili Hindistonga oʻn minglab kriket bitalari yuboriladi.

Hammasi kriket bitasi tol daraxti sifatida yaxshiroq tanilgan ingliz tol daraxtidan boshlanadi. Angliya sharqidagi ishlab chiqaruvchilarning aytishicha, bu hudud daraxtning gullab-yashnashi uchun ideal sharoitlarni taqdim etadi.

Esseksning Chelmsford shahrida joylashgan JS Wright & Sons kompaniyasi oʻz mahsulotlarining qariyb 75 foizi Hindiston va Pokistonga eksport qilinishini aytdi. Bromesvell (Saffolk)dagi Foskett Willows korxonasida bu koʻrsatkich 90 foizga yaqin.

Xoʻsh, Angliyaning kichik bir qismi qanday qilib 1,5 milliardga yaqin aholiga ega, kriketga jon-dildan berilgan millatga mahsulot yetkazib berishga yordam beradigan boʻlib qoldi?

«Men kriket oʻynaganimda, bitalarni baham koʻrardik», dedi Gay Foskett. «Hozir hammaning oʻz anjomi bor, Hindiston va Pokistonda esa bita sotib olishga qurbi yetadigan aholi soni keskin oshdi, shuning uchun talab, shubhasiz, ortdi.

Boshqa har bir mamlakat bizning tolimizni xohlaydi, shuning uchun hatto kriket jamoamiz yaxshi oʻynamayotgan boʻlsa ham, tolimiz baribir oʻz vazifasini aʼlo darajada bajaradi. Hatto avstraliyaliklar bizni yutgan taqdirda ham, bundan kichik bir gʻalabani his qilishimiz mumkin», deya hazil qildi u.

Dastasi oʻrnatilishdan oldin bitalarning asosiy korpusini tashkil qiluvchi yogʻoch boʻlaklari (kleftlar) tugatilish va brend urish uchun boshqa ishlab chiqaruvchilarga yuboriladi.

Koʻplab yogʻoch boʻlaklari tayyorlovchilar uchun bu oilaviy hunardir.

Foskett Foskett Willows kompaniyasiga 40 yil oldin asos solgan va hozirda uning oʻgʻli Uill Saffolkning qishloq hududida joylashgan yogʻoch tilish korxonasida biznesni boshqarishga yordam beradi.

Uning aytishicha, Saffolk va Esseks hissasiga yetishtiriladigan ingliz tolining qariyb 75 foizi toʻgʻri keladi.

Uillning taʼkidlashicha, kompaniya yiliga 40 000 ga yaqin bita ishlab chiqaradi.

«Soʻnggi bir necha yil ichida bu koʻrsatkichni biroz oshirdik va bir nechta yangi uskunalar yordamida buni yanada oshirishda davom etamiz degan umiddamiz», dedi u.

Olingan yetilgan tol daraxtidan oʻnlab bitalar yasash mumkin.

Odatdagi yetilgan tol taxminan 40 ta bita berishi mumkin. Baʼzi kattaroq daraxtlarni yuzlab bitalarga aylantirish mumkin.

Koʻndalang kesilgan gʻoʻlalar hovlilarga yetkazib beriladi, kesiladi va toʻgʻri oʻlchamlarga keltiriladi. Soʻngra yogʻoch baholanadi va saralanadi.

Asosiy bosqich katta pechlarda amalga oshiriladigan quritish jarayonidir.

Bu olti hafta davom etishi mumkin va yogʻochdan namlikni chiqarib yuboradi, har bir yogʻoch boʻlagi taxminan uch litr suv yoʻqotadi. Agar bu bajarilmasa, yogʻoch yorilib ketishi mumkin.

Yogʻoch boʻlaklari yogʻochdagi suvni chiqarib yuborish uchun taxminan olti hafta davomida quritiladi.

Har bir ingliz tol daraxtining yetilishi uchun 15 yildan 20 yilgacha vaqt ketishi mumkin, bu esa ishlab chiqaruvchilar doimiy yetkazib berishni taʼminlab turishlari kerakligini anglatadi.

JS Wright & Sons 1894 yildan beri Esseksda faoliyat yuritib kelmoqda va Oliver Rayt toʻrtinchi avlod vakilidir.

Raytning aytishicha, uning biznesi 2026 yilda shu paytgacha 12 000 ga yaqin daraxtni kesgan, ammo qishda 40 000 dan 50 000 gacha daraxt ekishni maqsad qilgan.

«Biz 15-20 yil oldinga qalashimiz kerak», deb tushuntirdi u. «Oʻyin hozir ommaboproq, ayniqsa ayollar oʻyini — bu hozirda juda mashhur».

Oliver Raytning firmasi bu yil kesganidan koʻra beproq daraxt ekadi.

Ishlab chiqaruvchilar oʻzlarining tol plantatsiyalariga ega boʻlishlari mumkin boʻlsa-da, ular yogʻoch yetkazib berishda boshqa yer egalariga ham tayanadilar.

Charsfild (Saffolk)dagi Red House Farm fermasidan Ed Yangman odatiy ekinlari qatorida fermada bir nechta tol daraxtlariga ega.

«Bu shunchaki yana bir daromad manbai», dedi u. «Albatta, bu tez natija beradigan ish emas, shuning uchun bu uzoq davom etadigan oʻyin, ammo xayriyatki, otam 25 yil oldin baʼzilarini ekish uzoqni koʻra bilish qobiliyatiga ega edi».

Soʻnggi quruq ob-havo yosh daraxtlar uchun ishlarni qiyinlashtirdi.

«Ular fermaning nam hududlarini yoqtirishadi, shuning uchun biz ularni past-baland oʻtloqlarimizga hamda ariq va jilgʻalar boʻylab ekamiz. Afsuski, bizda boʻlgan bahorgi qurgʻoqchilik sababli, biz ularni qaytadan ekishga majbur boʻlyapmiz», deya qoʻshimcha qildi u.

Ed Yangman oʻz fermasining foydalanilmayotgan hududlarida tol daraxtlarini yetishtiradi.

Fermerlar tol daraxtlaridan qoʻshimcha pul ishlab topayotgan yagona kishilar emas.

Melton prixod kengashi 20 yil oldin ekilgan oʻrmonzorda bir qancha daraxtlarga ega boʻlib, ulardan beshtasi dushanba kuni kesilmoqda.

Kengash kotibi Jadit Halletning aytishicha, u daraxtlar uchun 5000 funt sterling oladi.

«Keyingi safar televizorda kriket tomosha qilganimizda, Meltonda yetishtirilgan toldan yasalgan bitalardan biri ishlatilayotganini koʻrishimiz mumkin!» dedi u.

Halletning aytishicha, boshqalari olib tashlangan joy yaqiniga oʻrinbosar tollar ekiladi.

«Shunday qilib, ular oʻsadi va 15-20 yildan keyin biz ularni kriket uchun yigʻib olamiz», deya qoʻshimcha qildi u.