Grenlandiyadagi ulkan muzlikning «muz tili» parchalanib ketdi
Grenlandiyaning shimoli-gʻarbidagi Petermann muzligidan taxminan 76 kvadrat kilometr maydonga ega ulkan muz boʻlagi ajralib ketdi. Yevropa Copernicus dasturining Sentinel-1 sunʼiy yoʻldoshi olgan tasvirlarga koʻra, bu Petermann muzligining suzuvchi qismida 2012-yildan buyon kuzatilgan eng yirik parchalanish boʻldi.
Grenlandiyadagi ulkan muzlikning "muz tili" parchalanib ketdi.
Yangi sunʼiy yoʻldosh tasvirlari Grenlandiyadagi yirik muzliklarning sezilarli darajada qisqarayotganini aniq koʻrsatdi. Xususan, orolning shimoli-gʻarbiy qismida joylashgan Petermann muzligining okean ustida suzib turgan ulkan qismi parchalangan.
Petermann muzligi Grenlandiya muz qalqonini Shimoliy Muz okeani bilan bogʻlab turadi. Uning dengiz ustida suzib turgan va "muz tili" deb ataladigan qismi avval taxminan 70 kilometr uzunlik va 15 kilometr kenglikka ega boʻlgan.
Biroq, 2026-yil avgust oyida Yevropa Copernicus dasturining Sentinel-1 sunʼiy yoʻldoshi tomonidan olingan yangi tasvirlar muzlikning ushbu qismida jiddiy parchalanish yuz berganini koʻrsatdi.
Kuzatuvlarga koʻra, Petermann muzligining "muz tili"dan maydoni qariyb 76 kvadrat kilometr boʻlgan muz boʻlagi ajralib ketgan.
Bu Petermann muzligida 2012-yildan beri qayd etilgan suzuvchi muzning eng yirik yoʻqotilishi hisoblanadi. Shuningdek, manbada bu 2020-yildan buyon Arktikada kuzatilgan eng yirik muz ajralishi ekani qayd etilgan.
**Oʻzgarishlar kosmosdan kuzatilmoqda**
Olimlar Grenlandiya va Arktikadagi muzliklarda sodir boʻlayotgan oʻzgarishlarni sunʼiy yoʻldoshlar yordamida muntazam kuzatib bormoqda.
Yevropa kosmik agentligi (ESA) olimi Martin Ueringning taʼkidlashicha, Sentinel-1 singari sunʼiy yoʻldosh missiyalari muzliklardagi oʻzgarishlarni uzoq muddat davomida tizimli ravishda kuzatish imkonini beradi.
Uning soʻzlariga koʻra, bunday maʼlumotlar olimlarga muzning ajralib ketishiga olib keladigan jarayonlarni yaxshiroq tushunishga yordam beradi. Shu bilan birga, ushbu jarayonlarning qutb hududlari va umuman Yer iqlim tizimiga taʼsirini oʻrganish imkonini yaratadi.
Sentinel-1 radiolokatsion kuzatuv olib borgani sababli qutb hududlarini bulutli ob-havoda va qorongʻu sharoitda ham kuzatish imkonini beradi. Bu esa Arktika kabi sharoit tez oʻzgaradigan hududlarda muzliklarni muntazam nazorat qilish uchun muhim ahamiyatga ega.